Legislator Giurisprudenza & Legislazione
II UZ 14/18 Generato dall'IA

Supreme Court allows appeal by non-plaintiff when invalid procedure deprived all parties of defense rights.

Numero d'incarto II UZ 14/18
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Accolto (Allowed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court allowed the applicant's appeal against the rejection of a retrial request filed by a Slovak employer. While the employer argued it lacked standing because it did not file the retrial request, the court found that the invalid procedure deprived all parties of their right to defend themselves. Consequently, the applicant was granted standing to appeal the rejection of the retrial request on the same grounds.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 401 § 1 k.p.c.; Art. 379 pkt 5 k.p.c.: When a procedural defect such as deprivation of the right to act invalidates the proceedings, any party whose legal interest is affected may appeal the rejection of a retrial request, not only the party who filed the retrial request.

Parole chiave

Generato dall'IA
standing to appeal invalid procedure deprivation of defense retrial request social insurance coordination procedural defect legal interest difetto di legittimazione dell'associazione

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
art. 401 § 1 k.p.c.
z siedzibą w C., wskazując na podstawę z art. 401 pkt 2 k.p.c.
art. 379 pkt 5 k.p.c.
w związku z art. 379 pkt 5 k.p.c. i art.
art. 39814 k.p.c.
Ujmując najprościej, to skargę o wznowienie postepowania na tej samej podstawie i argumentacji mógłby wnieść i oprzeć wnioskodawca.Z tych motywów orzeczono jak w sentencji (art. 39814 k.p.c. w związku z art.
art. 3941 § 3 k.p.c.
w związku z art. 3941 § 3 k.p.c.).
art. 401 pkt 2 k.p.c
z siedzibą w C., wskazując na podstawę z art. 401 pkt 2 k.p.c.
art. 47711 § 1 k.p.c
Zarzuciła naruszenie art. 47711 § 1 k.p.c.
art. 410 § 1 k.p.c
Skarga o wznowienie postępowania jako niedopuszczalna została odrzucona (art. 410 § 1 k.p.c.).Zażalenie na odrzucenie skargi o wznowienie postępowania wniósł wnioskodawca.
art. 378 § 1 k.p.c
art. 378 § 1 k.p.c. w związku z art. 379 pkt 5 k.p.c. i art. 47711 § 2 k.p.c., polegające na nie uwzględnieniu nieważności postępowania, wywołanej pozbawieniem możliwości obrony przez pracodawcę słowackiego swoich praw jako zainteresowanego w sprawie;
art. 379 pkt 5 k.p.c
w związku z art. 379 pkt 5 k.p.c.
art. 47711 § 2 k.p.c
i art. 47711 § 2 k.p.c., polegające na nie uwzględnieniu nieważności postępowania, wywołanej pozbawieniem możliwości obrony przez pracodawcę słowackiego swoich praw jako zainteresowanego w sprawie;

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA
postanowienie Sądu Najwyższego z 9 stycznia 1998 r., III CKN 315/97
wyrok Sądu Najwyższego z 21 stycznia 2009 r., III CSK 248/08
wyrok Sądu Najwyższego z 25 lutego 2015 r., II UZ 78/14
wyrok Sądu Najwyższego z 6 czerwca 2013 r., II UK 333/12
Kompetencje do takich ustaleń posiada wyłącznie sąd tego kraju (wyrok Sądu Najwyższego z 6 czerwca 2013 r., II UK 333/12).
III CSK 248/08
Supreme Court dismisses appeal for retrial by assignee of disputed property due to lack of standing. The court ruled that the assignee lacks standing to file a retrial appeal without the opposing party's consent, as the original owner's rights were transferred via gift. Consequently, the Supreme Court quashed the lower court's decision and remanded the case for a new ruling on costs. The court emphasized that the transfer of property during litigation does not automatically strip the original owner of procedural standing unless the opposing party consents to the assignee's entry into the proceedings. This decision clarifies the rules regarding standing in retrial proceedings under Polish civil procedure law. The court held that the lower court erred by failing to assess the merits of the retrial appeal due to the lack of standing. The Supreme Court quashed the lower court's decision and remanded the case for a new ruling on costs. The court emphasized that the transfer of property during litigation does not automatically strip the original owner of procedural standing unless the opposing party consents to the assignee's entry into the proceedings. This decision clarifies the rules regarding standing in retrial proceedings under Polish civil procedure law. The court held that the lower court erred by failing to assess the merits of the retrial appeal due to the lack of standing. The Supreme Court quashed the lower court's decision and remanded the case for a new ruling on costs. The court emphasized that the transfer of property during litigation does not automatically strip the original owner of procedural standing unless the opposing party consents to the assignee's entry into the proceedings. This decision clarifies the rules regarding standing in retrial proceedings under Polish civil procedure law. The court held that the lower court erred by failing to assess the merits of the retrial appeal due to the lack of standing.
II UK 333/12
Supreme Court quashes social security jurisdiction ruling due to missing foreign employment proof.
II UK 297/15
Supreme Court dismisses appeal; social security law applies to non-marginal work in Slovakia despite Polish residence.
I UK 370/15
Supreme Court dismisses appeal on social security law applicability to marginal work abroad.
Generato dall'IA

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Sygn. akt II UZ 14/18 POSTANOWIENIE Dnia 19 czerwca 2018 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Zbigniew Korzeniowski (przewodniczący, sprawozdawca)‎SSN Jolanta Frańczak‎SSN Krzysztof Staryk w sprawie z wniosku A. K.‎przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w S.‎z udziałem ,,M.” s.r.o.‎o ustalenie podlegania ubezpieczeniu społecznemu,‎po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 19 czerwca 2018 r.,‎zażalenia wnioskodawcy na postanowienie Sądu Apelacyjnego w […]‎z dnia 21 lutego 2018 r., sygn. akt III AUa […], oddala zażalenie.

UZASADNIENIE

Sąd Apelacyjny w […] wyrokiem z 14 grudnia 2017 r. oddalił apelację wnioskodawcy A. K. od wyroku Sądu Okręgowego w S. z 21 marca 2017 r.Skargę o wznowienie postępowania jako zainteresowana wniosła słowacka spółka ,,M”. s.r.o. z siedzibą w C., wskazując na podstawę z art. 401 pkt 2 k.p.c. i zarzut pozbawienia możności działania przez zaniechanie wezwania jej jako pracodawcy wnioskodawcy do udziału w sprawie. Zarzuciła naruszenie art. 47711 § 1 k.p.c. i nieważność postępowania. W sprawie nie zostały przedłożone dowody na istotne okoliczności, że wnioskodawca rzeczywiście wykonywał pracę najemną na terenie Słowacji, co uzasadniało zastosowanie w sprawie art. 13 ust. 3 rozporządzenia podstawowego nr 883/2004 z 29 kwietnia 2004 r. (rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego).Sąd Apelacyjny w […] postanowieniem z 21 lutego 2018 r. odrzucił skargę o wznowienie postępowania z tej przyczyny, że spółka M. s.r.o. nie brała udziału w sprawie.

Spółka nie ma zatem legitymacji do wywiedzenia skargi o wznowienie postępowania (postanowienia Sądu Najwyższego z 9 stycznia 1998 r., III CKN 315/97, z 21 stycznia 2009 r., III CSK 248/08, z 25 lutego 2015 r., II UZ 78/14). W sprawie nie doszło do uchybienia, gdyż wyrok bezpośrednio ani nawet pośrednio w jakimkolwiek stopniu spółki nie dotyczy. Zakończył postępowanie w sprawie o podleganie przez wnioskodawcę polskiemu ustawodawstwu i rozstrzygnął jedynie o jego prawach i obowiązkach. Sąd polski nie może badać tytułu podlegania ubezpieczeniom w innych krajach.

Kompetencje do takich ustaleń posiada wyłącznie sąd tego kraju (wyrok Sądu Najwyższego z 6 czerwca 2013 r., II UK 333/12). Sąd w niniejszym postępowaniu nie mógłby samodzielnie ustalić, iż wnioskodawca podlega ustawodawstwu słowackiemu. Skarga o wznowienie postępowania jako niedopuszczalna została odrzucona (art. 410 § 1 k.p.c.).Zażalenie na odrzucenie skargi o wznowienie postępowania wniósł wnioskodawca. Zarzucił naruszenie:

1) art. 378 § 1 k.p.c. w związku z art. 379 pkt 5 k.p.c. i art. 47711 § 2 k.p.c., polegające na nie uwzględnieniu nieważności postępowania, wywołanej pozbawieniem możliwości obrony przez pracodawcę słowackiego swoich praw jako zainteresowanego w sprawie;

2) art. 410 § 1 w związku z art. 401 pkt 2 k.p.c. przez niezasadne uznanie, że skarga M. s.r.o. o wznowienie postępowania nie została oparta na ustawowej podstawie, ponieważ ta podstawa nie zachodzi, a w konsekwencji przez niezasadne odrzucenie skargi o wznowienie postępowania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie nie jest zasadne.Negatywna ocena wynika już tylko z treści pierwszego zarzutu zażalenia, gdyż skutkiem zarzucanego naruszenia miałoby być „pozbawienie możliwości obrony przez pracodawcę słowackiego swoich praw jako zainteresowanego w sprawie”. Przedmiot sprawy głównej nie dotyczył jednak praw słowackiego pracodawcy. Polski organ rentowy (pozwany) w ogóle nie wkroczył decyzją wydaną na przepisów o koordynacji - rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego i rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 z 16 września 2009 r. dotyczące wykonania rozporządzenia nr 883/2004 - w treść prywatnego stosunku pracy między pracownikiem (wnioskodawcą) i słowackim pracodawcą.

Stosunek pracy jest wówczas poza kontrolą polskiego organu, podobnie jak i to czy z tego tytułu wnioskodawca podlegał słowackiemu ubezpieczeniu społecznemu.Granice badania sprawy wynikającej z decyzji pozwanego (w sprawie głównej, do której skierowano skargę o wznowienie postępowania) wyznaczała procedura określona w rozporządzeniu nr 883/2004, co prawidłowo ocenił Sąd Apelacyjny, wskazując w tym zakresie na wyrok Sądu Najwyższego z 6 czerwca 2013 r., II UK 333/12, z tezą wiodącą, że sąd polski nie może badać tytułu podlegania ubezpieczeniom społecznym w innych krajach, a w tym przypadku stosunku pracy z pracodawcą słowackim.

Znaczenie ma zasada podlegania ubezpieczeniom społecznym jednego kraju, a w sytuacji działalności gospodarczej w jednym kraju i pracy najemnej w drugim kraju, decydować ma ustawodawstwo kraju w którym wykonywana jest praca najemna (art. 13 ust. 3 rozporządzenia nr 883/2004).W sprawie pozwany nie wkroczył nie tylko w sferę stosunku pracy ale także w sferę słowackiego ubezpieczenia, bo wydanie decyzji przez pozwanego poprzedziło stanowisko słowackiej instytucji ubezpieczeniowej (S.P.), stwierdzające, że wnioskodawca nie podlegał ubezpieczeniom społecznym z tytułu zatrudnienia u słowackiego pracodawcy ,,M.” s.r.o. w C.Pozwany zważając na takie stanowisko instytucji drugiego Państwa mógł stwierdzić, że wnioskodawca podlega polskiemu ubezpieczeniu z tytułu działalności gospodarczej w kraju.Innymi słowy przedmiot sprawy głównej wyznaczała decyzja pozwanego organu rentowego, która nie rozstrzygała w żadnej mierze o relacji pracowniczej wnioskodawcy ze słowackim pracodawcą.Nie jest zatem zasadny zarzut naruszenia art. 379 pkt 5 k.p.c., bo sprawa główna nie dotyczyła praw lub obowiązków pracodawcy.

Z tych przyczyn słowacki pracodawca nie miał statusu zainteresowanego w tej sprawie - art. 47711 § 2 k.p.c. Od decyzji pozwanego nie zależały prawa ani obowiązki słowackiego pracodawcy. Stosunek pracy wnioskodawcy za granicą może być niezależny od podlegania ubezpieczeniom społecznym w Polsce; przykładowo w sytuacji pracy marginalnej za granicą (zob. art. 14 ust. 5b rozporządzenia nr 987/2009 z 16 września 2009 r. w sprawie wykonania rozporządzenia nr 883/2004).Konsekwentnie skoro zażalenie podstawę wznowienia postępowania z art. 401 pkt 2 k.p.c., czyli „pozbawienie możności działania” łączy z naruszeniem art. 379 pkt 5 k.p.c. i art. 47711 § 2 k.p.c. w ten tylko sposób, że doszło do pozbawienia możności obrony przez pracodawcę słowackiego swoich praw jako zainteresowanego, to nie jest to zarzut zasadny, bo sprawa nie dotyczyła jego praw lub obowiązków i dlatego nie był zainteresowanym w sprawie.Skarżący niezasadnie argumentuje, że art. 13 ust. 3 rozporządzenia nr 883/2004 z 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego określa obowiązki pracodawcy jako płatnika, czyli finasowania i opłacania składek, gdyż w regulacji tej zawarta jest tylko norma kolizyjna dla ubezpieczenia społecznego w różnych krajach.

Kwestia pracy marginalnej mogła zostać rozpoznana przed słowacką instytucją, jednak jak wynika z akt sprawy głównej odwołanie od pierwszej instancji nie zostało rozpoznane wobec przekroczenia terminu do odwołania. Nietrafna jest też argumentacja odwołująca się do orzecznictwa i pojęcia stosunku ubezpieczenia społecznego, bo słowacki pracodawca nie był stroną polskiego stosunku ubezpieczenia społecznego. Pomija się, że w Polsce wnioskodawca wykonywał działalność gospodarczą i tylko w tym zakresie można by przyjmować szersze ujęcie stosunku ubezpieczenia społecznego w kraju, czyli bez udziału słowackiego pracodawcy, bo skarżący nie twierdzi, iż z tytułu pracowniczego zatrudnienia podlegał obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym w Polsce.Orzecznictwo Sądu Najwyższego nie jest niejednolite i w podobnych sprawach potwierdza, że pracodawca słowacki nie jest zainteresowanym w sprawie - art. 47711 k.p.c. Zgodnie z zasadą terytorialności, chodzi o prawa i obowiązki wynikające z polskiego systemu ubezpieczeń społecznych, dlatego przepis ten nie ma zastosowania do praw i obowiązków wynikających z porządków prawnych innych krajów członkowskich Unii, o których rozstrzygają odpowiednie organy tych krajów wedle obowiązującego w nich prawa (zob. postanowienie z 27 września 2016 r., I UZ 14/16 i wyroki z 14 lipca 2016 r., II UK 297/15 i z 25 listopada 2016 r., I UK 370/15).Skoro brak podstaw do stwierdzenia nieważności postępowania, a ściślej do pozbawienia możności działania w rozumieniu art. 401 pkt 2 k.p.c., to nie można stwierdzić też naruszenia art. 378 k.p.c. Przepis ten stosuje sąd drugiej instancji rozpoznając apelację.

Sąd powszechny, który analizuje dopuszczalność skargi o wznowienie postępowania nie bada z urzędu nieważności postępowania wedle wszystkich podstaw z art. 379 k.p.c., lecz tylko podstawę wskazaną w skardze o wznowienie postępowania, którą w tym przypadku była podstawa z art. 401 pkt 2 k.p.c.Z tych przyczyn nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 410 § 1 k.p.c.Ocena powyższa nie zatrzymała się na wskazanym w pierwszej kolejności przez Sąd Apelacyjny stanowisku orzecznictwa, że skargę o wznowienie postępowania może wnieść tylko strona, która została wymieniona w prawomocnym wyroku, niemniej ten motyw wykładni może mieć znaczenie dla kwestii proceduralnej dalej idącej, czyli pytania czy wnioskodawca mógł wnieść zażalenie, skoro nie wniósł skargi o wznowienie postępowania.

Skargę o wznowienie postępowania wniosła tylko słowacka spółka jako pracodawca wnioskodawcy. Może być wątpliwe czy prawo do wniesienia zażalenia na odrzucenie skargi o wznowienie postępowania powinno przysługiwać tylko osobie, która wniosła skargę o wznowienie postępowania. Wątpliwość tę potęguje to, że słowacka spółka nie uczestniczyła w sprawie objętej skargą. Można argumentować, iż z tej przyczyny nie była pozbawiona możności działania i dlatego nie spełnia się przesłanka wznowienia z art. 401 pkt 2 k.p.c. Jednocześnie należałoby też zauważyć, że inaczej może być oceniona sytuacja, gdy wskazywana w skardze podstawa wznowienia rozmija się z ustawowymi podstawami wznowienia i inną jest sytuacja, gdy wskazana podstawa wznowienia jest wprawdzie zgodna z tymi podstawami, jednak nie spełnia się materialnie w sprawie.

Próba warunkowania prawa do odwołania ze względu na takie rozróżnienie nie wydaje się uprawniona, gdyż ten kto wnosi skargę o wznowienie postępowania ma też prawo do zażalenia na odrzucenie skargi (do Sądu Najwyższego w sprawie, w której skarga kasacyjna jest dopuszczalna). Konsekwentnie nie można ujmować też wnioskodawcy legitymacji do wniesienia zażalenia, gdyż skarga o wznowienie nie była z gruntu wadliwa i rozpoczęła postępowanie z udziałem wszystkich dotychczasowych stron. Indywidulanego interesu wnioskodawcy w zaskarżeniu odrzucenia skargi nie można oceniać tylko przez prymat interesu spółki, która wniosła skargę.

Chodzi wszak o przesłankę wznowienia łączoną z nieważnością postępowania w sprawie prawomocnie zakończonej, a więc o jej uniwersalny charakter (właściwy dla nieważności). Waga takiej przesłanki pozwala stwierdzić, że interes prawny w kontroli odrzucenia skargi nie jest jednostkowy, czyli nie zawęża się tylko do strony która wniosła skargę. Na etapie zażalenia w przypadku wady kwalifikowanej podobnie jak nieważność postępowania, czyli pozbawienie strony możności działania (art. 401 pkt 2 k.p.c. i art. 379 pkt 5 k.p.c.), nie powinno ważyć się naruszenia przepisów postępowania, tak jak w ocenie zarzutu z art. 3983 § 1 pkt 2 k.p.c., gdyż nie można wykluczyć, że brak zainteresowanego w sprawie jest równoznaczny aż z nieważnością postępowania.

Innymi słowy choć badaniu podlega sama przesłanka wznowienia z art. 401 pkt 2 k.p.c., to negatywna jej ocena nie pozbawia prawa zażalenia na odrzucenie skargi o wznowienie. Uprawnionym do wniesienia zażalenia jest wówczas nie tylko ten kto wniósł skargę o wznowienie postępowa, lecz i ta strona, w której interesie jest przeprowadzenie postępowania wznowieniowego. Ujmując najprościej, to skargę o wznowienie postepowania na tej samej podstawie i argumentacji mógłby wnieść i oprzeć wnioskodawca.Z tych motywów orzeczono jak w sentencji (art. 39814 k.p.c. w związku z art. 3941 § 3 k.p.c.).