Supreme Court allows appeal against lower court's dismissal of appeal as inadmissible regarding costs order.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court overturned two rulings by the Court of Appeal that dismissed an appeal as inadmissible. The appellant argued that the lower court incorrectly denied the right to appeal a decision on costs, which should have been treated as a final order. The court held that rejecting an appeal as inadmissible is a formal procedural act that does not constitute a final judgment, thereby preserving the right to further appeal under the Civil Procedure Code.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 3941 § 2 k.p.c.; Art. 3942 § 1 k.p.c.: A ruling by the court of second instance rejecting an appeal as inadmissible is a final order subject to appeal to the Supreme Court.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt II UZ 106/17 POSTANOWIENIE Dnia 19 grudnia 2017 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Jerzy Kuźniar (przewodniczący)SSN Bogusław CudowskiSSN Maciej Pacuda (sprawozdawca) w sprawie z wniosku J. P. Syndyka Masy Upadłości K.Ś. i M.Ś. w upadłości likwidacyjnejprzeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi [...]przy udziale K.Ś., M.Ś.o odpowiedzialność wspólników za zaległości spółki,po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 19 grudnia 2017 r.,zażaleń wnioskodawcy na postanowienia Sądu Apelacyjnego [...]z dnia 22 maja 2017 r. i z dnia 24 lipca 2017 r., uchyla oba zaskarżone postanowienia i przekazuje Sądowi Apelacyjnemu [...] do rozpoznania w innym składzie zażalenia odwołującego się na postanowienie z dnia 28 lutego 2017 r., pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zażaleniowego.
UZASADNIENIE
Sąd Apelacyjny - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych [...] postanowieniem z dnia 24 lipca 2017 r., wydanym w sprawie z wniosku J. P. - Syndyka Masy Upadłości K.Ś. i M.Ś. w upadłości likwidacyjnej przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi [...], przy udziale zainteresowanych K.Ś. i M.Ś., o odpowiedzialność wspólników za zaległości spółki, odrzucił zażalenie wniesione przez odwołującego się na postanowienie Sądu Apelacyjnego [...] z dnia 22 maja 2017 r., odrzucające wcześniejsze zażalenie odwołującego się na postanowienie Sądu Apelacyjnego [...] z dnia 22 maja 2017 r., odrzucające zażalenie na postanowienie, którym oddalono wniosek o uzupełnienie wyroku Sądu Apelacyjnego [...] z dnia 28 grudnia 2016 r.Uzasadniając swoje stanowisko, Sąd Apelacyjny przypomniał brzmienie art. 3941 § 1, 11 i 2 k.p.c. oraz stwierdził, że zażalenie odwołującego się podlegało odrzuceniu jako niedopuszczalne, gdyż zaskarżone nim postanowienie z dnia 22 maja 2017 r. nie należy do kategorii postanowień, na które przysługuje zażalenie do Sądu Najwyższego.
Odwołujący się J. P. - Syndyk Masy Upadłości K.Ś. i M.Ś. w upadłości likwidacyjnej wniósł do Sądu Najwyższego zażalenie na postanowienie Sądu Apelacyjnego z dnia 24 lipca 2017 r., zaskarżając to postanowienie w całości i zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, to jest art. 397 § 1 k.p.c. w związku z art. 3941 § 3 k.p.c. oraz art. 3941 § 2 k.p.c. w związku z art. 370 k.p.c. i art. 397 § 2 k.p.c., przez niewłaściwe zastosowanie i odrzucenie przez Sąd Apelacyjny zażalenia na postanowienie z dnia 22 maja 2017 r., w sytuacji gdy do rozstrzygnięcia w tym przedmiocie uprawniony był wyłącznie Sąd Najwyższy.Powołując się na tak sformułowany zarzut, żalący się wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie od „przeciwnika” na rzecz żalącego się kosztów postępowania zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Rozpatrywane w niniejszym postępowaniu zażalenie jest w uzasadnione, choć podzielić można tylko część zaprezentowanej w nim argumentacji.Wstępnie Sąd Najwyższy zauważa, że prześledzenie toku jego rozumowania wymaga przypomnienia przebiegu postępowania w sprawie, w której zapadło zaskarżone postanowienie. Sąd Najwyższy przypomina w związku z tym, że Sąd Apelacyjny wyrokiem z dnia 28 grudnia 2016 r., wydanym na skutek apelacji wniesionej przez żalącego się od wyroku Sądu pierwszej instancji, uchylił ten wyrok oraz poprzedzające go decyzje organu rentowego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania bezpośrednio organowi rentowemu, nie orzekając przy tym o kosztach postępowania, mimo że wniosek w tym przedmiocie został zgłoszony w toku postępowania apelacyjnego.W tej sytuacji żalący się w dniu 2 stycznia 2017 r. zgłosił wniosek o uzupełnienie opisanego wyroku w zakresie dotyczącym kosztów postępowania, a Sąd Apelacyjny oddalił ten wniosek postanowieniem z dnia 28 lutego 2017 r., natomiast zażalenie wniesione na to postanowienie odrzucił postanowieniem z dnia 22 maja 2017 r. jako niedopuszczalne.
Co już wcześniej zostało podniesione, Sąd Apelacyjny postanowieniem z dnia 24 lipca 2017 r. odrzucił również zażalenie wniesione na postanowienie z dnia 22 maja 2017 r.Uwzględniając taki właśnie przebieg postępowania w niniejszej sprawie, Sąd Najwyższy stwierdza w pierwszej kolejności, że w jego orzecznictwie utrwalił się pogląd, zgodnie z którym wadliwe oznaczenie w zażaleniu sądu właściwego do rozpoznania zażalenia nie stanowi przeszkody do nadania pismu dalszego biegu i rozpoznania zażalenia przez sąd właściwy (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 18 stycznia 2008 r., V CZ 131/07, LEX nr 627271, z dnia 28 maja 2008 r., II CZ 31/08, LEX nr 494152 oraz z dnia 21 czerwca 2012 r., III CZ 29/12, LEX nr 1232777).
Sąd Najwyższy zaznacza również, że podziela pogląd prawny zaprezentowany w powołanym postanowieniu z dnia 21 czerwca 2012 r., III CZ 29/12, zgodnie z którym postanowienie sądu drugiej instancji oddalające wniosek o uzupełnienie wyroku tego sądu w przedmiocie kosztów postępowania apelacyjnego nie należy do kategorii postanowień kończących postępowanie w sprawie, objętych art. 3941 § 2 k.p.c. Zauważa przy tym, że pogląd ten uwzględnia (z przyczyn oczywistych) stan prawny obowiązujący do dnia 2 maja 2002 r., co zresztą jednoznacznie wynika z uzasadnienia omawianego postanowienia.
Równocześnie jednak Sąd Najwyższy stwierdza, że w obecnym stanie prawnym, ukształtowanym (w tym zakresie) przez ustawę z dnia 16 września 2011 r. (Dz.U. Nr 233, poz. 1381), w myśl art. 3942 § 1 k.p.c., na postanowienia sądu drugiej instancji, których przedmiotem są, między innymi, zwrot kosztów procesu, przysługuje zażalenie do innego składu tego sądu, z wyjątkiem postanowień wydanych w wyniku rozpoznania zażalenia na postanowienie sądu pierwszej instancji. Użycie w powołanym przepisie sformułowania „których przedmiotem są”, zdaniem Sądu Najwyższego, oznacza zaś, że chodzi w nim o każde postanowienie (za wyjątkiem wymienionych w części końcowej przepisu), które za swój przedmiot ma zwrot kosztów procesu.
Inaczej rzecz ujmując, jeśli postanowienie sądu drugiej instancji przedmiotowo dotyczy zwrotu kosztów procesu, to jest ono zaskarżalne w ramach procedury tzw. zażalenia poziomego, czyli rozpoznawanego również przez sąd drugiej instancji, z tym że w innym składzie. Takim postanowieniem jest więc również bez wątpienia, wydane na podstawie art. 351 § 2 i 3 k.p.c., na wniosek strony zgłoszony w ciągu dwóch tygodni od ogłoszenia wyroku, postanowienie w przedmiocie uzupełnienia tego wyroku o rozstrzygnięcie dotyczące kosztów postępowania.
Podsumowując ten wątek rozważań, Sąd Najwyższy uznaje, że postanowienie sądu drugiej instancji oddalające wniosek strony o uzupełnienie wyroku co do zwrotu kosztów procesu (art. 351 § 2 k.p.c.), choć nie jest objęte regulacją art. 3941 § 2 k.p.c., to jednak jest postanowieniem, którego przedmiotem jest zwrot kosztów procesu, wymienionym w art. 3942 § 1 k.p.c.Odnosząc zaprezentowany wyżej pogląd do okoliczności niniejszej sprawy, Sąd Najwyższy stwierdza zatem, że Sąd drugiej instancji w sposób oczywiście wadliwy odrzucił postanowieniem z dnia 22 maja 2017 r. jako niedopuszczalne zażalenie odwołującego się, wniesione przez niego na postanowienie z dnia 28 lutego 2017 r., oddalające wniosek o uzupełnienie wyroku z dnia 28 grudnia 2016 r. co do zwrotu kosztów procesu (tą samą wadą było dotknięte również analogiczne postanowienie z dnia 24 lipca 2017 r.).
Z przyczyn wyżej podanych bez wpływu na dopuszczalność tego zażalenia było bowiem oznaczenie w nim Sądu Najwyższego jako sądu właściwego, natomiast przedmiot, którego dotyczyło postanowienie z dnia 28 lutego 2017 r., wyraźnie wskazywał, że jest to jedno z postanowień wymienionych w art. 3942 § 1 k.p.c. Wydanie przez Sąd drugiej instancji postanowienia odrzucającego zażalenie jako niedopuszczalne nie mogło być przy tym utożsamiane z wydaniem postanowienia po rozpoznaniu zażalenia, ponieważ rozpoznanie zażalenia polega na dokonaniu merytorycznej oceny jego zasadności wyrażonej w formie właściwej decyzji jurysdykcyjnej.
Takiego charakteru nie ma natomiast postanowienie odrzucające zażalenie, ponieważ wskutek uznania jego niedopuszczalności nie podlega ono rozpoznaniu przez ten Sąd. Rozpoznania zażalenia nie można bowiem utożsamiać z dokonaniem wyłącznie formalnej oceny dopuszczalności tego środka zaskarżenia (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 20 lipca 2012 r., II CZ 59/12, LEX nr 1228785). Odrzucenie zażalenia jest orzeczeniem formalnym (procesowym), które bez wnikania w istotę żądania sformułowanego w tym środku zaskarżenia niweczy możliwość poddania owego żądania merytorycznej ocenie jego zasadności dokonywanej w toku instancji.
Musi więc być stosowane tylko w przypadkach ściśle określonych w przepisach postępowania. W przeciwnym razie może bowiem dojść do pozbawienia strony prawa do sądu, realizowanego zgodnie z art. 176 ust. 1 Konstytucji RP, w ramach co najmniej dwuinstancyjnego postępowania. Uwzględniając te argumenty, Sąd Najwyższy stwierdza, że postanowienie odrzucające zażalenie, w sytuacji gdy przepisy postępowania przewidują ten środek zaskarżenia, jest postanowieniem kończącym postępowanie w sprawie. Jeśli zaś zostało ono wydane przez sąd drugiej instancji w sprawie, w której przysługuje skarga kasacyjna, to na takie postanowienie, zgodnie z art. 3941 § 2 k.p.c., przysługuje zażalenie do Sądu Najwyższego.
Innymi słowy, postanowienie sądu drugiej instancji odrzucające zażalenie na wydane przez ten sąd postanowienie, którego przedmiotem jest zwrot kosztów procesu (art. 3942 § 1 k.p.c.), z powodu niedopuszczalności tego środka zaskarżenia jest więc postanowieniem kończącym postępowanie w sprawie w rozumieniu art. 3941 § 2 k.p.c., na które przysługuje zażalenie do Sądu Najwyższego, o ile w sprawie przysługuje skarga kasacyjna. Kierując się przedstawionymi motywami, Sąd Najwyższy stoi na stanowisku, że żalący się zasadnie zarzuca naruszenie w niniejszej sprawie art. 3941 § 2 k.p.c. w związku z art. 370 k.p.c. i art. 397 § 2 k.p.c., przy czym wadą tą dotknięte są oba zaskarżone przez niego postanowienia Sądu Apelacyjnego z dnia 22 maja 2017 r. oraz z dnia 24 lipca 2017 r.
Z tych względów, Sąd Najwyższy, na podstawie art. 39815 § 1 k.p.c. w związku z art. 3941 § 3 k.p.c., uchylił oba wymienione postanowienia i przekazał Sądowi Apelacyjnemu do rozpoznania, zgodnie z art. 3942 § 1 k.p.c., zażalenie wniesione na postanowienie tego Sądu z dnia 28 lutego 2017 r. kc