Legislator Giurisprudenza & Legislazione
II USKP 57/22 Generato dall'IA

Supreme Court quashes social security decision regarding minimum wage thresholds for contract workers' contribution bases.

Numero d'incarto II USKP 57/22
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Respinto (Dismissed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court quashed the appellate court's decision which had excluded specific periods of employment from mandatory social security coverage. The court held that the statutory provision requiring comparison with minimum wage applies to the entire monthly earnings from a contract, not just the portion needed to reach that threshold. Consequently, the full income from the second employment contract must be included in the contribution base for all relevant months.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 9 ust. 2c ustawy systemowej; Art. 8a ust. 6 ustawy o minimalnym wynagrodzeniu: The entire monthly earnings from a subsequent employment contract must be included in the social security contribution base when it falls below the minimum wage threshold, rather than only the amount needed to reach that minimum.

Parole chiave

Generato dall'IA
social security contributions minimum wage threshold employment contract contribution base calculation multiple employers mandatory insurance part-time work procedura di azione in materia di assicurazioni sociali

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 9 ust. 2c ustawy systemowej
z art. 9 ust. 2c ustawy systemowej.W niniejszej sprawie, jak wynika z ustaleń faktycznych, ubezpieczony korzystał z prawa wyboru tytułu ubezpieczenia zgodnie z art.
Art. 8a ust. 6 ustawy z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę
Art. 85 § 2 k.p.
Obowiązujące przed tą datą przepisy odnoszące się do minimalnego wynagrodzenia za pracę, przy uwzględnieniu art. 85 § 2 k.p. (wypłaty wynagrodzenia za pracę dokonuje się co najmniej raz w miesiącu, w stałym i ustalonym z góry terminie), dotyczyły minimalnego wynagrodzenia za miesiąc pracy.
art. 85 § 2 k.p
Obowiązujące przed tą datą przepisy odnoszące się do minimalnego wynagrodzenia za pracę, przy uwzględnieniu art. 85 § 2 k.p.
art. 39815 § 1 k.p.c
2c ustawy systemowej kolejny tytuł ubezpieczenia.Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy na podstawie art. 39815 § 1 k.p.c.
art. 108 § 2 k.p.c
oraz art. 108 § 2 k.p.c.
art. 39821 k.p.c
w związku z art. 39821 k.p.c.

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA
Generato dall'IA

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

II USKP 57/22 WYROKW IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 12 grudnia 2023 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Jarosław Sobutka (przewodniczący, sprawozdawca)‎SSN Romuald Dalewski‎SSN Robert Stefanicki w sprawie z odwołania O. Spółki z o.o. w W.‎przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych […] Oddziałowi w Warszawie‎z udziałem zainteresowanego A.G.‎o podleganie obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym,‎po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 12 grudnia 2023 r.,‎skargi kasacyjnej organu rentowego od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie‎z dnia 9 grudnia 2019 r., sygn. akt III AUa 1617/17, uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi Apelacyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz orzeczenia o kosztach postępowania kasacyjnego. D.S.

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 10 kwietnia 2017 r. (nr […]) Zakład Ubezpieczeń Społecznych […] Oddział w Warszawie stwierdził, że A.G. podlegał obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu u płatnika składek „J.” sp. z o.o. w W., jako osoba wykonująca pracę na podstawie umowy zlecenia od 1 stycznia 2016 r. do 2 września 2016 r., oraz nie podlegał obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu jako osoba wykonująca pracę na podstawie umowy zlecenia od 19 grudnia 2014 r. do 31 grudnia 2015 r.Wyrokiem z dnia 9 października 2017 r. (sygn. akt XIII U 1567/17) Sąd Okręgowy w Warszawie XIII Wydział Ubezpieczeń Społecznych oddalił odwołanie „J.” sp. z o.o. z siedzibą w W.od zaskarżonej decyzji organu rentowego z dnia 10 kwietnia 2017 r., oraz zasądził od odwołującej na rzecz organu rentowego kwotę 90 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.Na skutek apelacji odwołującej „J.” sp. z o.o. z siedzibą w W.

Sąd Apelacyjny w Warszawie III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z dnia 9 grudnia 2019 r. (Sygn. akt III AUa 1617/17):I. zmienił zaskarżony wyrok i poprzedzającą go decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych […] Oddział w Warszawie z dnia 10 kwietnia 2017 r. (nr […]) w części, w ten sposób, że stwierdził, iż A. G. nie podlega, jako osoba wykonująca pracę na podstawie umowy zlecenia obowiązkowym ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu od 1 marca 2016 r. do 31 marca 2016 r., od 1 maja 2016 r. do 2 maja 2016 r., od 1 lipca 2016 r. do 31 lipca 2016 r., u płatnika składek „J.” spółki z o.o. z siedzibą w W. oraz zniósł między stronami koszty zastępstwa procesowego;II. oddalił apelację w pozostałej części;III. zasądził od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych[…] Oddział w Warszawie na rzecz „J.” spółki z o.o. z siedzibą w W. kwotę 30 zł tytułem zwrotu opłaty od apelacji wzajemnie znosząc koszty zastępstwa prawnego stron w instancji odwoławczej.Sąd Apelacyjny na wstępie uzasadnienia wyroku wskazał, że na uwzględnienie zasługuje zarzut pominięcia w ustaleniach faktycznych poczynionych przez Sąd I instancji faktu równoległego zatrudnienia A.

G. u dwóch płatników składek również w okresie od 1 stycznia do 2 maja 2016 r., a nie tylko od 3 maja 2016 r. Uporządkowany zdaniem Sądu odwoławczego stan faktyczny w sprawie wskazuje, że A. G. w dniu 1 stycznia 2016 r. zawarł umowę zlecenia z J. sp. z o.o. - z innym płatnikiem niż odwołująca spółka. Umowa została zawarta na okres od 1 stycznia do 2 marca 2016 r. w wymiarze 282 godzin wykonywania ochrony. Przewidywała, że wynagrodzenie wynikające z liczby godzin i stawki za godzinę wykonywania umówionej usługi będzie płatne po zakończeniu zlecenia w terminie do 7 dni po upływie tego okresu, a z wynagrodzenia brutto będą potrącane składki na obowiązkowe ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne oraz zaliczka na podatek dochodowy.

Z tytułu tej umowy zlecenia, która aneksem została przedłużona na kolejny okres od 3 marca do 2 maja 2016 r., ubezpieczony otrzymał wynagrodzenie przelewem na rachunek bankowy w marcu 2016 r. (2 marca za styczeń i luty) i w maju 2016 r. (tj. za marzec i kwiecień, w dniu 2 maja) w kwotach po 1.346,94 zł (1.850 zł brutto). Ustaleń w tym przedmiocie nie dokonał Sąd Okręgowy mimo przedłożenia dokumentów, z których okoliczności te wynikały, a Sąd meriti błędnie opisane wypłaty wynagrodzenia przypisał odwołującej spółce.Również odwołująca spółka zawarła z A.

G. w dniu 1 stycznia 2016 r. umowę zlecenia na okres do 2 marca 2016 r. Umowa została przedłużona na kolejny okres od 3 marca do 2 maja 2016 r. i następnie na dalsze okresy. Z tytułu tej umowy ubezpieczony otrzymał wynagrodzenie przelewem na rachunek bankowy w dniu 21 marca 2016 r. w kwocie 359,66 zł, w dniu 23 maja 2016 r. w kwocie 315,34 zł, w dniu 22 lipca 2016 r. w kwocie 433,27 zł.Sąd II instancji wskazał również, że A. G., zawierając z odwołującą spółką umowę zlecenia w dniu 1 stycznia 2016 r., złożył równocześnie oświadczenie o zatrudnieniu w innej firmie na podstawie umowy, od której są odprowadzane składki na ubezpieczenia społeczne od wynagrodzenia nie niższego niż minimalne wynagrodzenie, ze skutkiem wskazania w przedmiotowej umowie zlecenia, że nie podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z jej tytułu, jak i nie chce podlegać dobrowolnie ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym.

Dokonał więc wyboru umowy zawartej z innym płatnikiem jako jedynego tytułu do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych. Organ rentowy nie kwestionował powyższego oświadczenia ubezpieczonego z 1 stycznia 2016 r., uznając je za skuteczny wybór tytułu do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych w rozumieniu art. 9 ust. 2 ustawy systemowej. Wydając zaskarżoną decyzję organ rentowy uznał, że ubezpieczony w styczniu, lutym i kwietniu 2016 r. (tj. w miesiącach bez przychodu) oraz w marcu 2016 r. (miesiąc uzyskania przychodu) i od 1 do 2 maja (uzyskanie w dniu 2 maja przychodu ze spółki J.) podlegał u odwołującej spółki obowiązkowym ubezpieczeniom.Z upływem 2 maja 2016 r. uległa rozwiązaniu umowa zlecenia łącząca ubezpieczonego z J. sp. z o.o., zaś w dniu 3 maja 2016 r. weszła w życie umowa zlecenia zawarta przez ubezpieczonego z innym płatnikiem – P. sp. z o.o. na pełnienie ochrony przez 281 godzin.

W konsekwencji, na dzień 3 maja 2016 r. umowa zlecenia łącząca ubezpieczonego z odwołującą się była tytułem wcześniej powstałym. W dniu 3 maja 2016 r. A. G. złożył odwołującej się oświadczenie, w którym wybrał on umowę zlecenia zawartą z innym płatnikiem – P. sp. z o.o. jako jedyny tytuł do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych począwszy od 3 maja 2016 r. Z tytułu tej umowy w dniu 1 lipca 2016 r. uzyskał on przychód w wysokości 1.346,94 zł netto (1.850 zł brutto).Zatem jak wskazał Sąd odwoławczy, w okresach spornych (trzy miesiące) A.G. był zatrudniony w sumie na podstawie trzech umów zleceń, choć równocześnie na podstawie dwóch, a praca była przez niego wykonywana na rzecz J. spółki z o.o. oraz odwołującej się spółki, przy wyborze tytułu do ubezpieczeń wynikającego z umowy ze spółką J., oraz na rzecz P. sp. z o.o. i odwołującej się spółki, umowa z którą była tytułem z wyboru.

Ustalono też, że A. G. w dniu 3 maja 2016 r. dokonał wyboru jako tytułu obowiązkowych ubezpieczeń umowy z P. sp. z o.o., przy czym w lipcu 2016 r. osiągnął on przychód z tej umowy w kwocie 1.346,94 zł (brutto 1.850 zł). Organ rentowy nie uwzględnił powyższego wyboru ubezpieczonego.Zdaniem Sądu Apelacyjnego w sprawie istotą sporu było ustalenie tytułu objęcia obowiązkowymi ubezpieczeniami społecznymi: emerytalnym, rentowymi i wypadkowym, przy zbiegu tytułów do ubezpieczeń, w tym ustalenie dopuszczalności i skuteczności dokonania przez ubezpieczonego wyboru tytułu podlegania tym ubezpieczeniom w warunkach przepisów art. 9 ust. 2 w zw. z art. 9 ust. 2c ustawy systemowej.W niniejszej sprawie, jak wynika z ustaleń faktycznych, ubezpieczony korzystał z prawa wyboru tytułu ubezpieczenia zgodnie z art. 9 ust. 2 ustawy systemowej, a podstawa wymiaru składek w spornych miesiącach: marca, lipca 2016 r. i za okres 1-2 maja 2016 r. z wybranego tytułu podlegania ubezpieczeniom społecznym, tj. umowy zlecenia z J. sp. z o.o., a następnie P. sp. z o.o. nie była niższa niż określona w art. 18 ust. 4 pkt 5a ustawy systemowej.

Z powyższego zatem wynika, zdaniem Sądu II instancji, że w okresach: 1-31 marca 2016 r., 1-2 maja 2016 r, 1-31 lipca 2016r. ubezpieczony nie podlegał ubezpieczeniom społecznym z tytułu spornych umów zlecenia z odwołującą spółką. Zaskarżony wyrok i poprzedzająca go decyzja w tym zakresie zostały zatem wydane z naruszeniem przepisów art. 9 ust. 2 i ust. 2c ustawy systemowej.W ocenie Sądu Apelacyjnego, wykładnia art. 9 ust. 2c nie może doprowadzić do takiego rezultatu, że wynagrodzenie z racji jego wysokości w kwocie równej minimalnemu wynagrodzeniu, wypłacone za wykonanie obowiązków z umowy zlecenia z J. w ostatnim dniu trwania relacji umownej, tj. 2 maja 2016 r., wybranej jako tytuł do ubezpieczeń, będzie decydować o objęciu obowiązkowo ubezpieczeniami z tytułu kontynuowanego (w odwołującej spółce) i nowego, powstałego 3 maja 2016 r., ale wybranego ze względu na uprawnienie do zmiany tytułu z art. 9 ust. 2, za okres od 3 do 31 maja 2016 r.

Wprawdzie w celu prawidłowego ustalenia obowiązku ubezpieczeń z danych tytułów, łączna podstawa wymiaru składek podlega sprawdzeniu dla każdego miesiąca odrębnie, jednakże przy uwzględnieniu reguły, że osoba wykonująca pracę na podstawie umowy zlecenia podlega obowiązkowo ubezpieczeniom - od dnia oznaczonego w umowie jako dzień rozpoczęcia jej wykonywania, do dnia rozwiązania lub wygaśnięcia tej umowy (art. 13 pkt 2 ustawy systemowej). Umowa zlecenia z J., która stanowiła tytuł do ubezpieczeń, uległa rozwiązaniu z dniem 2 maja 2016 r., z tym dniem ustał więc tytuł do ubezpieczeń społecznych, wobec czego aktualny stał się tytuł, jaki stanowiła umowa zlecenia z odwołującą i doszedł tytuł wynikający z kolejnej umowy zawartej z innym podmiotem P..

O objęciu ubezpieczeniami w sytuacji tego nowego zbiegu, powstałego w dniu 3 maja 2016 r., i skorzystaniu z możliwości zmiany oraz dokonania wyboru nowej umowy zlecenia jako tytułu nie może decydować to, że w ogóle za okres poprzedzający w danym miesiącu ten zbieg zostało wypłacone wynagrodzenie w kwocie równej wynagrodzeniu minimalnemu ze skutkiem wyłączenia stosowania zasady podlegania obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym również z innych tytułów. W ocenie Sądu Apelacyjnego pojęcie „w danym miesiącu” we frazie „podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe w danym miesiącu jest niższa od” należy odczytać jako pozostające w związku z okresem w danym miesiącu, w jakim zbieg tytułów do ubezpieczeń się realizuje.

Nie może być tak, że dokonanie w ramach zbiegu istniejącego do 2 maja 2016 r. wypłaty wynagrodzenia w kwocie równej minimalnemu wynagrodzeniu z umowy, która jako tytuł ulega z tym dniem rozwiązaniu, sprawia, że w ramach nowego zbiegu - z jednym innym płatnikiem - powstaje skutecznie uprawnienie do zmiany tytułu z tytułu z pierwszeństwa i wyboru jako tytułu umowy zlecenia z 3 maja 2016 r., w której płatność wynagrodzenia jest przewidziana za cały okres jej obowiązywania. Przyjęcie, że podstawa wymiaru dotyczy wszystkich zbiegów występujących w danym miesiącu, tu dwóch od 1 do 2 maja i od 3 do 31 maja 2016 r., prowadzi do wniosku, że od 3 maja istnieje zbieg, co do którego o objęciu ubezpieczeniami decyduje okoliczność wypłaty wynagrodzenia w czasie mającego miejsce w danym miesiącu innego, wcześniejszego zbiegu.

W takim przypadku mimo wypłaty wynagrodzenia za dalszą część tego samego miesiąca nie pobierana byłaby składka. Zleceniobiorca znajdowałby się w sytuacji gorszej, niż gdyby istniał tylko jeden tytuł.Od powyższego wyroku, skargę kasacyjną do Sądu Najwyższego złożył organ rentowy, zaskarżając ww. orzeczenie w całości i zarzucając mu naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:1. art. 9 ust. 2 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2021 r., poz. 423), przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie wyrażającą się w:a) stwierdzeniu, że zleceniobiorca ma prawo wyboru tytułu ubezpieczenia, w sytuacji gdy w miesiącu, w którym dokonuje wyboru nie osiąga żadnego przychodu i nie jest w stanie określić wysokości przychodu osiąganego w następnych okresach z uwagi na fakt, iż wysokość wynagrodzenia jest uzależniona od ilości przepracowanych godzin;b) art. 9 ust. 2c ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (jednolity tekst:

Dz.U. z 2021 r., poz. 423), poprzez błędną wykładnię wyrażającą się przyjęciem do podstawy wymiaru wysokość wynagrodzenia wypłaconego za okres dwóch miesięcy, podczas gdy powyższy przepis stanowi o miesięcznej podstawie wymiaru;2. art. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, dalej „ustawa systemowa” (jednolity tekst: Dz.U. z 2021 r., poz. 423), poprzez naruszenie zasady solidaryzmu społecznego, przejawiającej się akceptacją braku proporcjonalności pomiędzy okresem pracy i wynagrodzeniem uzyskanym przez ubezpieczonego, a wysokością składki odprowadzonej na ubezpieczenia społeczne.W związku z kierowanymi wyżej zarzutami, skarżący wniósł o:1. uchylenie wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a w sytuacji uznania przez Sąd Najwyższy, że podstawa naruszenia prawa materialnego jest oczywiście uzasadniona, o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez oddalenie odwołania odwołującej spółki;2. zasądzenie od odwołującej spółki na rzecz organu rentowego kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Sąd Najwyższe zważył, co następuje:

Zarzuty skargi kasacyjnej uzasadniają jej wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi II instancji.Zgodnie z art. 9 ust. 2 zdanie pierwsze ustawy systemowej, osoba spełniająca warunki do objęcia obowiązkowo ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi z kilku umów - zleceń jest objęta obowiązkowo ubezpieczeniami z tej umowy, która powstała (została zawarta) najwcześniej. Artykuł 9 ust. 2 zdanie drugie ustawy systemowej stanowi, że taka osoba może dobrowolnie, na swój wniosek, być objęta ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi także z pozostałych, wszystkich lub wybranych, tytułów lub zmienić tytuł ubezpieczeń, z zastrzeżeniem ust. 2c i 7.

Z kolei art. 9 ust. 2c ustawy systemowej przewiduje, że zleceniobiorca, którego podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe w danym miesiącu jest niższa od kwoty minimalnego wynagrodzenia za pracę, spełniająca zarazem warunki do objęcia obowiązkowo ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi z innych tytułów (np. innych umów - zleceń) podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym również z innych tytułów. Zasady tej (tj. o obowiązkowym podleganiu innym tytułom) nie stosuje się, jeżeli łączna podstawa wymiaru składek z tytułu wykonywania pracy na podstawie umowy zlecenia lub z innych tytułów osiąga kwotę minimalnego wynagrodzenia za pracę.W wyrokach Sądu Najwyższego z dnia 22 października 2020 r., II UK 337/19 (LEX nr 3276981), z dnia 27 stycznia 2021 r., II USKP 2/21 (LEX nr 3112885) oraz z dnia 17 marca 2021 r., II USKP 95/21 (LEX nr 3149317) wyrażono stanowisko - podzielane przez obecny skład Sadu Najwyższego - że z przywołanych wyżej przepisów wynika, iż generalnie podstawą do objęcia obowiązkowymi ubezpieczenia społecznymi jest najwcześniej zawarta umowa (art. 9 ust. 2 zdanie pierwsze ustawy systemowej).

Zleceniobiorcy przysługuje ponadto wybór co do dobrowolnego ubezpieczenia z tytułu pozostałych umów (art. 9 ust. 2 zdanie drugie ustawy systemowej). Należy jednak uwzględnić przy tym – jako lex specialis („z zastrzeżeniem”) – art. 9 ust. 2c ustawy systemowej. Zastrzeżenie „odsyłające” do art. 9 ust. 2c, przy uwzględnieniu gramatycznych reguł wykładni, należy rozumieć w ten sposób, że sytuacja prawna zleceniobiorcy jest regulowana treścią art. 9 ust. 2 zdanie drugie ustawy systemowej (dobrowolność co do objęcia ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi z pozostałych, wszystkich lub wybranych, tytułów lub zmiany tytułu ubezpieczeń) tylko wtedy, gdy nie będzie wypełniała hipotezy art. 9 ust. 2c ustawy systemowej.

Tym samym sytuacja prawna omawianej osoby w pierwszej kolejności powinna być oceniana przez pryzmat regulacji art. 9 ust. 2c ustawy systemowej i dopiero wówczas, gdy hipoteza normy prawnej zawartej w tym przepisie nie zostanie spełniona, sytuacja ta będzie uregulowana wprost normą wynikającą z art. 9 ust. 2 systemowej, która a contrario formułuje zasadę, zgodnie z którą zleceniobiorca nie podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z tytułu drugiej i ewentualnych kolejnych umów zlecenia. Innymi słowy, ocena sytuacji prawnej zleceniobiorcy dokonywana z uwzględnieniem regulacji art. 9 ust. 2c ustawy systemowej powinna „wyprzedzać” ocenę dokonywaną wyłącznie na podstawie art. 9 ust. 2 ustawy systemowej (tak, odnośnie do art. 9 ust. 4a ustawy systemowej i sytuacji prawnej zleceniobiorców uprawnionych do emerytury lub renty wskazano w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 21 marca 2019 r., II UK 548/17, LEX nr 2638597).Przepis art. 9 ust. 2c ustawy systemowej wprowadza obligatoryjne uwzględnienie innych tytułów w sytuacji, gdy podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe w danym miesiącu jest niższa od kwoty minimalnego wynagrodzenia za pracę.

Zasady tej nie stosuje się wówczas, gdy łączna podstawa wymiaru składek z tytułu wykonywania pracy na podstawie umowy zlecenia lub z innych tytułów – np. w wyniku wyboru, o którym mowa w art. 9 ust. 2 zdanie drugie ustawy systemowej – osiąga kwotę minimalnego wynagrodzenia za pracę. Innymi słowy, wybór dodatkowych tytułów ubezpieczenia, o którym mowa w art. 9 ust. 2 zdanie drugie ustawy systemowej, możliwy jest pod warunkiem, że podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe w danym miesiącu jest co najmniej równa kwocie minimalnego wynagrodzenia za pracę.

Jeżeli tak nie jest, art. 9 ust. 2c ustawy systemowej nakazuje uwzględniać - poza najwcześniej zawartą umową - także inne tytuły (tu: umowy zlecenia), tak aby podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe w danym miesiącu osiągnęła co najmniej kwotę minimalnego wynagrodzenia.W przytoczonych wyżej wyrokach Sądu Najwyższego podkreślono, że art. 9 ust. 2 zdanie 2 ustawy systemowej, zastrzegający pierwszeństwo art. 9 ust. 2c, zawarte jest w art. 9 poświęconym uregulowaniu sytuacji zbiegu tytułów (w rozdziale drugim ustawy systemowej pt.

„Zasady podlegania ubezpieczeniom społecznym”, podczas gdy zasady ustalania składek na ubezpieczenia społeczne uregulowano w rozdziale trzecim ustawy systemowej (odnośnie do umowy zlecenia art. 18 ust. 3 w związku z ust. 1 ustawy systemowej). W tym kontekście należy uznać, że odwołanie w art. 9 ust. 2c ustawy systemowej do minimalnej wysokości podstawy wymiaru składek służy jedynie przełamaniu ogólnej zasady z art. 9 ust. 2 ustawy systemowej i obligatoryjnemu uwzględnieniu różnych tytułów tak, aby podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe w danym miesiącu osiągnęła wysokość nie niższą od kwoty minimalnego wynagrodzenia za pracę.Zgodnie z art. 18 ust. 3 tej ustawy, podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe zleceniobiorców ustala się zgodnie z ust. 1, jeżeli w umowie agencyjnej lub umowie zlecenia albo w innej umowie o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, określono odpłatność za jej wykonywanie kwotowo, w kwotowej stawce godzinowej lub akordowej albo prowizyjnie.

W uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 10 września 2009 r., I UZP 5/09 (OSNP 2010 nr 5-6, poz.

71) Sąd Najwyższy wyjaśnił, że niewypłacone pracownikowi wynagrodzenie za pracę nie stanowi podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne, gdyż nie jest prawnie możliwe uwzględnianie w podstawie wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne pracowników jakichkolwiek należności, które nie stały się przychodem ze stosunku pracy w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych. Przychód ten zaś powstaje dopiero w momencie rzeczywistego otrzymania lub postawienia go do dyspozycji pracownika, stąd przy ustalaniu podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne jest istotne, czy powstał przychód z tytułu stosunku pracy, a więc czy nastąpiła wypłata należności lub jej postawienie do dyspozycji ubezpieczonego.

Pogląd ten został przez Sąd Apelacyjny błędnie przetransponowany na grunt niniejszej sprawy.Za trafny należy uznać pogląd wyrażony w powołanych wyrokach Sądu Najwyższego, że stosując art. 9 ust. 2c ustawy systemowej, użytego w tym przepisie pojęcia „podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe”, nie można interpretować, posługując się art. 18 ust. 1 ustawy systemowej i utożsamiać go z przychodem zdefiniowanym w art. 4 pkt 9 tej ustawy. Należy bowiem zwrócić uwagę, że w orzecznictwie Sądu Najwyższego rozstrzygnięte zostało już, że użyty w art. 9 ust. 1a ustawy systemowej zwrot „podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe” należy rozumieć jako wynagrodzenie za pracę wynikające z treści stosunku pracy, a nie jako przychód zdefiniowany w art. 4 pkt 9 tej ustawy (zob. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 4 lutego 2013 r., I UK 484/12, OSNP 2013 nr 23-24, poz. 28; z dnia 18 kwietnia 2018 r., III UK 54/17, LEX nr 2555096; z dnia 13 grudnia 2018 r., I UK 58/18;

OSNP 2019 nr 7, poz. 88). W stanowisku tym podkreśla się, że ustawodawca posłużył się w art. 9 ust. 1a ustawy systemowej pojęciem „podstawy wymiaru składek” w innym znaczeniu niż w art. 18 ust. 1 tej ustawy. Biorąc pod uwagę odrębność instytucji uregulowanych w art. 9 ust. 1a oraz w art. 18 ust. 1 ustawy systemowej należy uznać, że w powołanych przepisach ustawodawca nadaje temu pojęciu różną treść normatywną. Przede wszystkim art. 9 ust. 1a został umieszczony w rozdziale drugim ustawy systemowej zatytułowanym „Zasady podlegania ubezpieczeniom społecznym”, który - jak sam tytuł wskazuje - reguluje zasady podlegania ubezpieczeniom społecznym (art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy systemowej).

Zasady ustalania składek na ubezpieczenie społeczne, w tym podstaw ich wymiaru (art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy systemowej), zostały odrębnie uregulowane w rozdziale trzecim tej ustawy. W związku z tym należy rozdzielić samą instytucję podlegania obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym: emerytalnemu i rentowym od instytucji następczego ustalania wysokości składek oraz ich podstawy wymiaru. Jeżeli zatem pracownik podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym na podstawie ważnego stosunku pracy (art. 9 ust. 1 ustawy systemowej), którego elementem jest wynagrodzenie w wysokości co najmniej minimalnego wynagrodzenia w przeliczeniu na okres jednego miesiąca i praca ta jest wykonywana, co nakłada na pracodawcę obowiązek wypłaty za nią uzgodnionego wynagrodzenia, to należy uznać, że pracownik ten nie podlega również obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z innych tytułów na podstawie art. 9 ust. 1a ustawy systemowej w sytuacji, gdy nie dochodzi do wypłaty należnego mu wynagrodzenia za pracę za dany okres, co jest równoznaczne z brakiem przychodu ze stosunku pracy w tym okresie w rozumieniu art. 4 pkt 9 ustawy systemowej, mającego znaczenie dla określenia podstawy wymiaru składek zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy systemowej.Te same argumenty wskazują również, że „podstawa wymiaru składek” z art. 9 ust. 2c ustawy systemowej wynika z treści zawartej umowy o świadczenie usług i faktycznego jej wykonywania.

Nie jest przy tym istotne, że dopiero od 1 stycznia 2017 r. weszły w życie przepisy ustawy z dnia 22 lipca 2016 r. o zmianie ustawy o minimalnym wynagrodzeniu za pracę oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2016 r., poz. 1265), które wprowadziły w odniesieniu do umów zlecenia minimalną stawkę godzinową oraz zasadę, zgodnie z którą w przypadku umów zawartych na czas dłuższy niż 1 miesiąc, wypłaty wynagrodzenia w wysokości wynikającej z wysokości minimalnej stawki godzinowej dokonuje się co najmniej raz w miesiącu (art. 8a ust. 6 ustawy z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę).

Obowiązujące przed tą datą przepisy odnoszące się do minimalnego wynagrodzenia za pracę, przy uwzględnieniu art. 85 § 2 k.p. (wypłaty wynagrodzenia za pracę dokonuje się co najmniej raz w miesiącu, w stałym i ustalonym z góry terminie), dotyczyły minimalnego wynagrodzenia za miesiąc pracy. W korelacji z tym unormowaniem pozostaje ustawa systemowa, która w stosunku do wszystkich płatników (a nie tylko pracodawców) wprowadza obowiązek raportowania co miesiąc o podstawie wymiaru składki (art. 41 ust. 3 pkt 4 tiret b). Ten aspekt decyduje o sposobie rozumienia art. 9 ust. 2c ustawy systemowej, a konkretnie o tym, że porównanie podstawy wymiaru składki z minimalnym wynagrodzeniem za pracę następuje w ujęciu miesięcznym.Podsumowując przedstawione stanowisko, należy uznać, że podstawa wymiaru składki w danym miesiącu stanowi iloczyn umówionej stawki godzinowej i przez liczby godzin przepracowanych w tym miesiącu, niezależnie od tego, jak strony się umówiły w zakresie terminów płatności wynagrodzenia.W tym kontekście kluczowe znaczenie mają ustalenia dotyczące umów zleceń stanowiących wybrany przez ubezpieczonego tytuł ubezpieczenia z J. sp. z o.o.

– w adekwatnych okresach. Ustalenia te powinny stać się podstawą do weryfikacji spełnienia zastrzeżenia wynikającego z art. 9 ust. 2c ustawy systemowej i ustalenia, czy w okresach wykonywania tych umów ubezpieczony osiągał co najmniej minimalne wynagrodzenie w przeliczeniu na okres jednego miesiąca.Ponieważ sprawa nie dotyczy wysokości składki, ubocznie jedynie wyrazić można pogląd, że art. 9 ust. 2c ustawy systemowej wprowadza obligatoryjne uwzględnienie innych tytułów w sytuacji, gdy podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe w danym miesiącu jest niższa od kwoty minimalnego wynagrodzenia za pracę.

Ustawa nie wskazuje przy tym, że chodzi jedynie o „częściowe” podleganie ubezpieczeniom z innych tytułów. Oznacza to, że jako podstawę wymiaru składek należy uwzględnić cały przychód z kolejnej umowy - zlecenia, a nie tylko jego część, która uzupełnia przychód z umowy pierwszej do wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę. Z przepisu nie wynika także, aby granicą podstawy wymiaru składek miała być kwota minimalnego wynagrodzenia za pracę. Kwota ta ma bowiem znaczenie tylko dla zastosowania reguły szczególnej z art. 9 ust. 2c ustawy systemowej, stanowiąc element jej hipotezy.

Nie jest ona natomiast wskazana w jej dyspozycji. W konsekwencji należałoby uznać, że obciążony składką na ubezpieczenia jest cały przychód z umowy zlecenia stanowiącej na mocy art. 9 ust. 2c ustawy systemowej kolejny tytuł ubezpieczenia.Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy na podstawie art. 39815 § 1 k.p.c. oraz art. 108 § 2 k.p.c. w związku z art. 39821 k.p.c. orzekł jak w sentencji wyroku.[SOP][ał]