Legislator Giurisprudenza & Legislazione
II USKP 44/21 Generato dall'IA

Supreme Court dismisses social insurance appeal, ruling facts from debt assessment preclude re-litigating coverage status.

Numero d'incarto II USKP 44/21
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Respinto (Dismissed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court dismissed the cassation appeal against the Social Insurance Institution's decision regarding mandatory social insurance coverage. The applicant argued that the institution's debt assessment decision did not legally establish the obligation to insure, yet the lower courts found the applicant conducted a non-agricultural business during the disputed period. The court held that these established facts eliminated the possibility of relying on contrary circumstances in a separate proceeding, thereby validating the original coverage determination.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 83 ust. 1 ustawy systemowej; Art. 398 § 1 k.p.c.: Facts established in a debt assessment proceeding regarding the conduct of a non-agricultural business preclude a party from challenging their social insurance coverage status in a subsequent proceeding based on the same period.

Parole chiave

Generato dall'IA
social insurance coverage non-agricultural business debt assessment decision preclusion of evidence mandatory insurance obligation cassation appeal dismissal procedural economy responsabilità previdenziale

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 83 ust. 1 ustawy systemowej
W podstawach skargi wskazał na naruszenie przepisów prawa materialnego, to jest: (-) art. 83 ust.
Art. 83 ust. 2 ustawy systemowej
Od decyzji Zakładu przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego (art. 83 ust. 2 ustawy systemowej).
Art. 24 ust. 5 ustawy systemowej
1 pkt 2 i 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, przez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że stanowią one podstawę decyzji ustalającej podleganie obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym; (-) art. 24 ust. 5 ustawy systemowej, (-) art.
Art. 398 § 1 k.p.c.
Z przepisu tego nie można bowiem wysnuć wniosku o tym, że organ rentowy jest zobowiązany do wydawania tych decyzji według określonej w nim kolejności.Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy orzekł w myśl art. 39814 k.p.c.
Art. 29 ust. 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r.
O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej, udzielonej odwołującemu się w postępowaniu kasacyjnym, orzeczono w myśl art. 29 ust. 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. (jednolity tekst:
art. 385 k.p.c
Z tych względów Sąd Apelacyjny orzekł z mocy art. 385 k.p.c.Skargę kasacyjną w imieniu odwołującego się wniósł jego pełnomocnik.
art. 365 § 1 k.p.c
5 ustawy systemowej, (-) art. 365 § 1 k.p.c., przez błędne określenie związania w niniejszej sprawie wyrokiem z dnia 28 stycznia 2014 r.
art. 45 ust. 1 Konstytucji
Sądu Apelacyjnego w (…), co w konsekwencji doprowadziło do pozbawienia skarżącego prawa do sądu wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji oraz naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie: art.
art. 47714 § 2 k.p.c
1 Konstytucji oraz naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie: art. 47714 § 2 k.p.c.
art. 156 § 1 pkt 3 k.p

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA
postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 kwietnia 2019 r., V CSK 180/18
postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 kwietnia 2019 r., V CSK 180/18, LEX nr 2653033).
III CZP 43/80
uchwały Sądu Najwyższego: z dnia 21 listopada 1980 r., III CZP 43/80, OSNCP 1981 nr 8, poz.
III CZP 70/84
142; z dnia 27 listopada 1984 r., III CZP 70/84, OSNCP 1985 nr 8, poz.
III CZP 53/84
108 oraz z dnia 21 września 1984 r., III CZP 53/84, OSNCP 1985 nr 5-6, poz.
III UK 137/13
wyrok Sądu Najwyższego z 17 kwietnia 2014 r., III UK 137/13, OSNP 2015 nr 8, poz.
II CSK 288/18
Supreme Court dismisses claim that 1953 administrative decision caused property loss under state compensation law.
V CSK 180/18
Supreme Court quashes lower court ruling on easement acquisition by prescription due to lack of prior objection.
Generato dall'IA
II USKP 130/24
Supreme Court dismissed cassation, ruling lower court could re-examine social insurance status after a prior decision. The court held that the principle of res judicata does not bind the social insurance fund to a decision that negated the insured's status as a collaborator. The court clarified that the principle of res judicata binds only what was explicitly decided in a final judgment. The court ruled that the social insurance fund and appellate court may re-examine the insured's status as a collaborator after a prior decision negated it. The court dismissed the cassation appeal, ruling that the lower court could re-examine the insured's status as a collaborator. The court held that the principle of res judicata does not prevent the social insurance fund from re-examining the insured's status as a collaborator. The court dismissed the cassation appeal, ruling that the lower court could re-examine the insured's status as a collaborator. The court held that the principle of res judicata does not prevent the social insurance fund from re-examining the insured's status as a collaborator. The court dismissed the cassation appeal, ruling that the lower court could re-examine the insured's status as a collaborator. The court held that the principle of res judicata does not prevent the social insurance fund from re-examining the insured's status as a collaborator.
II USK 292/22
Supreme Court dismisses cassation appeal for lack of obvious legal error under Art. 3989 § 1(4) CPC.
III USK 391/21
Supreme Court dismisses appeal on social security coverage, ruling factual findings on sham contracts are not subject to cassation review.
I USK 23/26
Supreme Court dismisses social security appeal for failure to prove obvious legal error prima facie.
III UK 447/19
Supreme Court dismisses cassation appeal for lack of legal interpretation need and procedural prerequisites under Polish Civil Procedure Code.

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Sygn. akt II USKP 44/21 WYROKW IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 26 maja 2021 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Halina Kiryło (przewodniczący)‎SSN Bohdan Bieniek (sprawozdawca)‎SSN Krzysztof Staryk w sprawie z wniosku A. K.‎przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych […] Oddziałowi w W.‎o podleganie ubezpieczeniom społecznym,‎po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 26 maja 2021 r.,‎skargi kasacyjnej wnioskodawcy od wyroku Sądu Apelacyjnego w (...)‎z dnia 9 sierpnia 2018 r., sygn. akt III AUa (...), 1. oddala skargę kasacyjną, 2. przyznaje od Skarbu Państwa (kasa Sądu Apelacyjnego w (...)) na rzecz adwokata M. B. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) zł, powiększoną o stawkę podatku od towarów i usług, tytułem pomocy prawnej udzielonej odwołującemu się w postępowaniu kasacyjnym.

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 26 maja 2015 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych, […] Oddział w W. stwierdził, że A.K. jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą, podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu od 11 lutego 2004 r. do 31 grudnia 2004 r., a także od 1 maja 2005 r. do 8 kwietnia 2010 r.Wyrokiem z dnia 17 czerwca 2016 r. Sąd Okręgowy w W. oddalił odwołanie od powyższej decyzji.W sprawie ustalono, że decyzją z dnia 3 listopada 2010 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych, […] Oddział w W. stwierdził, że A.K. jest dłużnikiem organu rentowego z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie: społeczne w wysokości 39.138,97 zł za okres od marca 2003 r. do grudnia 2004 r. i od maja 2005 r. do kwietnia 2010 r., na ubezpieczenie zdrowotne w wysokości 14.932,3 zł za okres od maja 2003 r. do kwietnia 2010 r. oraz na Fundusz Pracy w wysokości 3.062,43 złotych za okres od maja 2003 r. do grudnia 2004 r. i od maja 2005 do kwietnia 2010 r.

Sąd Okręgowy w W. wyrokiem z 29 października 2012 r. oddalił odwołanie od tej decyzji. W uzasadnieniu wskazał, że odwołujący się prowadził pozarolniczą działalność gospodarczą w spornym okresie, a dopiero w dniu 23 maja 2011 r. zawiadomił o zaprzestaniu jej prowadzenia i z tym też dniem została ona wykreślona z ewidencji działalności gospodarczej. Sąd Apelacyjny w (…), wyrokiem z dnia 28 stycznia 2014 r., oddalił apelację odwołującego się.Mając powyższe na uwadze, Sąd Okręgowy rozpoznając odwołanie od decyzji organu rentowego z dnia 26 maja 2015 r., uznał, że zgromadzony materiał dowodowy, okazał się wystarczający do wydania merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie, a przeprowadzenie zawnioskowanych dowodów nie wniosłoby niczego nowego do sprawy, jak również przedłużyłoby niniejsze postępowanie oraz byłoby niezgodne z zasadami ekonomiki procesowej.

Sąd ten uznał, że oddalenie odwołania w przedmiocie wysokości zadłużenia odwołującego się z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności, gospodarczej w istocie rzeczy przesądza o podleganiu A. K. obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej oraz, że przedmiot rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie (podleganie ubezpieczeniu z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej) był tożsamy z przedmiotem rozstrzygnięcia w przywołanej wyżej sprawie. Innymi słowy rozstrzygnięcie w sprawie o zapłatę składek z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej przesądza o rozstrzygnięciu w sprawie podlegania ubezpieczeniu społecznemu z tego tytułu.Sąd Apelacyjny w (…), wyrokiem z dnia 9 sierpnia 2018 r., oddalił apelację A.K. od wyroku Sądu Okręgowego.

Sąd Apelacyjny podzielił w całości ustalenia faktyczne poczynione przez Sąd Okręgowy oraz dokonaną na ich podstawie ocenę prawną. Sąd ten uznał, że między prawomocnym orzeczeniem Sądu Okręgowego w W. z dnia 29 października 2012 r., a toczącą się sprawą zachodzi szczególny związek, polegający na tym, że prawomocne orzeczenie oddziałuje na rozstrzygnięcie w sprawie bieżącej. W sporze o zapłatę składek, Sąd Okręgowy rozpoznając odwołanie od decyzji ZUS z dnia 3 listopada 2010 r., badał bowiem przesłankowo podleganie ubezpieczeniom społecznym i ustalił, że w spornych okresach odwołujący się prowadził pozarolniczą działalność gospodarczą, a skoro tak, to podlegał obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym, co z kolei rodziło obowiązek przewidziany w art. 46 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Tym samym rozpatrywana w niniejszym postępowaniu kwestia podlegania ubezpieczeniom społecznym została już przesądzona. Z tych względów Sąd Apelacyjny orzekł z mocy art. 385 k.p.c.Skargę kasacyjną w imieniu odwołującego się wniósł jego pełnomocnik. W podstawach skargi wskazał na naruszenie przepisów prawa materialnego, to jest: (-) art. 83 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, przez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że stanowią one podstawę decyzji ustalającej podleganie obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym; (-) art. 24 ust. 5 ustawy systemowej, (-) art. 365 § 1 k.p.c., przez błędne określenie związania w niniejszej sprawie wyrokiem z dnia 28 stycznia 2014 r.

Sądu Apelacyjnego w (…), co w konsekwencji doprowadziło do pozbawienia skarżącego prawa do sądu wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji oraz naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie: art. 47714 § 2 k.p.c. w związku z art. 123 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i 180 § 1 k.p.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a., przez pozostawienie w obrocie prawnym dwóch decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, dotyczących w ocenie Sądu tej samej kwestii.Mając powyższe na uwadze, pełnomocnik wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu w (…) wraz z orzeczeniem o kosztach pomocy prawnej udzielonej odwołującemu się.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie jest zasadna, bowiem podniesione w niej zarzuty nie wykazały uchybień i wad w sposobie procedowania Sądu Apelacyjnego w (…)W pierwszej kolejności należy przypomnieć, że skarga kasacyjna przysługuje od orzeczenia sądu drugiej instancji. Naturalną konsekwencją tego stanu rzeczy jest przyjęcie, że zarzuty procesowe muszą dotyczyć uchybień ujawnionych na tym etapie postępowania sądowego. Jednocześnie, w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych dochodzi do swoistej konwersji modelu procedowania. O ile w pierwszym etapie sprawy postępowanie toczy się przed organem rentowym, który stosuje przepisy postępowania administracyjnego, o tyle orzekające w sprawie sądy powszechne orzekają już wyłączenie na podstawie przepisów kodeksu postępowania cywilnego.

Idąc dalej, cechą postępowania sądowego w tych sprawach jest merytoryczne rozpoznanie sporu (tu czy zasadne jest odwołanie od decyzji w sprawie podlegania ubezpieczeniom społecznym odwołującego się). Równolegle jednak sąd powszechny może i powinien dostrzegać jedynie takie wady formalne decyzji administracyjnej, które dyskwalifikują ją w stopniu odbierającym jej cechy aktu administracyjnego (por. uchwały Sądu Najwyższego: z dnia 21 listopada 1980 r., III CZP 43/80, OSNCP 1981 nr 8, poz. 142; z dnia 27 listopada 1984 r., III CZP 70/84, OSNCP 1985 nr 8, poz. 108 oraz z dnia 21 września 1984 r., III CZP 53/84, OSNCP 1985 nr 5-6, poz. 65).

Stąd, niekwalifikowane naruszenie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego nie stanowi przesłanki wzruszenia decyzji przez sąd ubezpieczeń społecznych (por. wyrok Sądu Najwyższego z 17 kwietnia 2014 r., III UK 137/13, OSNP 2015 nr 8, poz. 113). Innymi słowy w postępowaniu cywilnym sąd nie jest uprawniony do kwestionowania prawidłowości i skutków decyzji administracyjnej, choćby w jego ocenie była wadliwa, z wyjątkiem decyzji dotkniętych tzw. bezwzględną nieważnością (nieistniejących), tzn. wydanych przez władzę oczywiście niewłaściwą lub bez zachowania jakichkolwiek przepisów postępowania albo bez podstawy materialnoprawnej, przy czym "brak podstawy materialnoprawnej" nie oznacza merytorycznej wadliwości, lecz tylko brak materialnoprawnego uregulowania przedmiotu, co do którego organ administracyjny orzekł w decyzji (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 czerwca 2019 r., II CSK 288/18, LEX nr 2684159).Przedmiot sporu w sprawie z zakresu ubezpieczeń społecznych wyznacza niewątpliwie decyzja i to ona podlega ocenie z punktu widzenia jej zgodności z obowiązującymi przepisami prawa materialnego.

Odwołujący się od takiej decyzji może natomiast przytaczać wszelkie argumenty, aby podważyć jej prawidłowość. W sprawie, w której przedmiotem sporu jest istnienie zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek, takim argumentem może zaś być także twierdzenie, że zgłoszona w organie rentowym działalność gospodarcza, powodująca obowiązek zapłaty składek, nie była faktycznie prowadzona (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 5 lipca 2017 r., II UZ 27/17, LEX nr 2390733).Rację ma Sąd Apelacyjny, przyjmując, że moc wiążąca prawomocności materialnej, przewidziana w art. 365 § 1 k.p.c., polega na tym, że sąd jest obowiązany uznać, iż konkretna materia, objęta tą mocą, kształtuje się tak, jak orzeczono o niej w prawomocnym orzeczeniu, co należy do sfery pozytywnego aspektu tej mocy.

Natomiast aspekt negatywny polega na zakazie kwestionowania prawomocnego rozstrzygnięcia z wykorzystaniem faktów, które istniały przed wydaniem orzeczenia i mieściły się w granicach jego podstawy. Skutek związania powstaje w określonych granicach podmiotowych i przedmiotowych. Granice podmiotowe dotyczą uczestników poprzedniego postępowania, a granice przedmiotowe zostały określone w art. 366 k.p.c. jako to, „co w związku z podstawą sporu stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia”. Przedmiot sprawy wyznacza, stosownie do art. 187 § 1 i 2 k.p.c. i art. 321 § 1 k.p.c. żądanie pozwu (wniosku) i okoliczności faktyczne przytoczone na jego uzasadnienie.

Wynikający z art. 365 § 1 k.p.c. stan związania ogranicza się do sentencji orzeczenia i nie obejmuje motywów rozstrzygnięcia. Jednak dla ustalenia zakresu mocy wiążącej, mogą mieć znaczenie racje zawarte w uzasadnieniu. Jednocześnie, co wskazał Sąd Najwyższy, z chwilą uprawomocnienia się wyroku dochodzi do prekluzji materiału faktycznego sprawy, w której został on wydany. Prekluzji ulegają także określone okoliczności i oparte na nich zarzuty lub wypływające z nich wnioski, które istniały i mogły być uwzględnione w chwili zamknięcia rozprawy, lecz strona ich nie podniosła.

Oznacza to, że strona utraciła możliwość powoływania się na te okoliczności w innym postępowaniu (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 kwietnia 2019 r., V CSK 180/18, LEX nr 2653033). Rację ma zatem skarżący (co Sądy orzekające w sprawie podkreśliły), że decyzja organu rentowego, określająca kwoty zaległych składek obciążających odwołującego się, to nie decyzja stwierdzająca podleganie przez niego ubezpieczeniom społecznym. Jednakże, przy rozpoznaniu odwołania od decyzji tzw. wymiarowej, Sądy w ustaleniach faktycznych wskazały, że odwołujący się prowadził pozarolniczą działalność gospodarczą w spornym okresie, a to eliminuje możliwość powoływania się przez odwołującego się na okoliczności przeciwne w postępowaniu z odwołania od decyzji z dnia 26 maja 2015 r. w sprawie podlegania.W warstwie procesowej niezasadny jest także zarzut naruszenia art. 24 ust. 5 ustawy systemowej, który ma zastosowanie do hipoteki zabezpieczającej należność z tytułu składek.

Wynika z niego, że nie ulegają przedawnieniu należności z tytułu składek zabezpieczonych hipoteką lub zastawem, jednakże po upływie terminu przedawnienia należności te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki lub zastawu do wysokości zaległych składek i odsetek za zwłokę liczonych od dnia przedawnienia. Nie dotyczy on zatem przedmiotu rozstrzygnięcia.W dalszym aspekcie należy wskazać, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych, na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy systemowej, wydaje decyzje w zakresie indywidualnych spraw dotyczących w szczególności zgłaszania do ubezpieczeń społecznych, przebiegu ubezpieczeń, ustalania wymiaru składek i ich poboru, a także umarzania należności z tytułu składek, ustalania wymiaru składek na Fundusz Emerytur Pomostowych i ich poboru, a także umarzania należności z tytułu tych składek, ustalania uprawnień do świadczeń z ubezpieczeń społecznych oraz wymiaru świadczeń z ubezpieczeń społecznych.

Od decyzji Zakładu przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego (art. 83 ust. 2 ustawy systemowej). Należy podkreślić, związku z zarzutami stawianymi przez skarżącego, że żaden z przepisów ustawy systemowej nie obliguje organu rentowego do wydawania decyzji w według ściśle określonej kolejności. Treść przepisu art. 83 ustawy systemowej zawiera jedynie otwarty katalog określonych rodzajowo decyzji, które mogą być wydane przez organ rentowy. Z przepisu tego nie można bowiem wysnuć wniosku o tym, że organ rentowy jest zobowiązany do wydawania tych decyzji według określonej w nim kolejności.Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy orzekł w myśl art. 39814 k.p.c. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej, udzielonej odwołującemu się w postępowaniu kasacyjnym, orzeczono w myśl art. 29 ust. 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. (jednolity tekst:

Dz.U. z 2020 r., poz. 1621) w związku z § 15 ust. 2 i § 16 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (jednolity tekst: Dz.U. z 2019 r., poz.

18) w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 kwietnia 2020 r., SK 66/19 (Dz.U. z 2020 r., poz. 769).