Supreme Court excludes judge from case due to flawed appointment by unconstitutional KRS composition violating ECHR Art. 6.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court dismissed the request to continue the case with Judge Leszek Bielecki, ruling his participation invalid. The applicant argued that the judge's appointment by the newly formed Constitutional Review Council (KRS) violated the right to a fair trial under Article 6 of the ECHR. The court held that the KRS's composition was unconstitutional and that judges appointed by it must be excluded by operation of law to prevent future violations.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 48 § 1 pkt 1 k.p.c.; Art. 6 ust. 1 EKPC: Judges appointed by a Constitutional Review Council with an unconstitutional composition must be excluded from proceedings by operation of law to ensure the right to a fair trial.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IADecisioni correlate
Generato dall'IATesto completo
II USK 497/22 POSTANOWIENIE Dnia 8 listopada 2023 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Dawid Miąsik w sprawie z odwołania E. O.przeciwko Dyrektorowi Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji w W.o wysokość emerytury policyjnej,po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 8 listopada 2023 r.,wniosku pełnomocnika odwołującego się w przedmiocie wyłączenia od rozpoznawania sprawy sygn. akt II USK 497/22 sędziego SN Leszka Bieleckiego. na podstawie art. 49 § 1 k.p.c. wyłącza SSN Leszka Bieleckiego od rozpoznania sprawy II USK 497/22.
UZASADNIENIE
Pismem z 9 października 2023 r. pełnomocnik procesowy E. O. złożył na podstawie art. 49 § 1 k.p.c. wniosek o wyłączenie od rozpoznania sprawy II USK 497/22 SSN Leszka Bieleckiego, odwołując się do uchwały składu połączonych Izb: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/2 oraz wyroku TSUE z 2 marca 2021 r., C-824/18.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Wniosek strony postępowania sądowego o wyłączenie SSN Leszka Bieleckiego należało uznać za zasadny.Po pierwsze, z uchwały trzech połączonych Izb wynika, że sędzia SN, który uzyskał nominację w następstwie brania udziału w konkursie przed KRS w nowym składzie, nie spełnia minimalnego standardu bezstronności (uchwała połączonych Izb Sądu Najwyższego, pkt 44; tak również uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 2 czerwca 2022 r. I KZP 2/22). KRS w nowym składzie nie jest bowiem organem tożsamym z organem konstytucyjnym, którego skład i sposób wyłaniania reguluje Konstytucja RP, w szczególności w art. 187 ust.
1. Skutki tej uchwały nie zostały zniesione wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 20 kwietnia 2020 r., U 2/20 (OTK-A 2020 poz. 61), co wyjaśnił Sąd Najwyższy w uchwale z 5 kwietnia 2022 r., III PZP 1/22 (OSNP 2022 nr 10, poz.
95) oraz postanowieniach z 16 września 2021 r., I KZ 29/21 (OSNK 2021 nr 10, poz. 41), z 29 września 2021 r., V KZ 47/21 (LEX nr 3230203) i z 21 stycznia 2022 r., III CO 6/22, a także Sąd Apelacyjny w Gdańsku w postanowieniu z 14 października 2021 r., II AKa 154/21. Trybunał Konstytucyjny nie ma bowiem kompetencji do stwierdzenia niekonstytucyjności orzeczeń Sądu Najwyższego. Nietrafny jest więc pogląd (por. np. uzasadnienie postanowień Sądu Najwyższego z 3 listopada 2022 r., V KB 10/22; z 22 marca 2023 r., III KB 11/22) o nieistnieniu uchwały trzech połączonych Izb SN. Jak już wyjaśniono w orzecznictwie Sądu Najwyższego, wiążącego charakteru nie mają także wyroki Trybunału Konstytucyjnego: z 14 lipca 2021 r., P 7/20 (OTK-A 2021, poz. 49); 7 października 2021 r., K 3/21 (OTK-A 2022, poz. 65); 24 listopada 2021 r., K 6/21 (OTK-A 2022, poz.
9) oraz 10 marca 2022 r., K 7/21 (OTK-A 2022, poz. 24). Nie powodują one utraty mocy obowiązującej przepisów, a więc nie wiążą niezawisłych sądów, w szczególności Sądu Najwyższego (co do braku związania takimi orzeczeniami TK zob. uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 17 grudnia 2009 r., zasada prawna, III PZP 2/09, OSNP 2010 nr 9-10, poz. 106 oraz postanowienie Sądu Najwyższego z 29 kwietnia 2010 r., IV CO 37/09, OSNC 2010 nr 12, poz. 166). Ponadto, wymienione orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego należy pominąć jako niezgodne z zasadą pierwszeństwa prawa Unii Europejskiej (wyrok TS z 22 lutego 2022 r., C-430/21, postępowanie zainicjowane przez RS, EU:C:2022:99, w szczególności pkt 77).Po drugie, z orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka wynika, że orzekanie w SN przez osoby powołane na skutek wniosku KRS w nowym składzie stanowi naruszenie prawa do sądu wyrażonego w art. 6 ust. 1 EKPC (wyroki: z 22 lipca 2021 r., Reczkowicz przeciwko Polsce, skarga nr 43447/19, ECHR:2021:0722; 8 listopada 2021 r., Dolińska-Ficek i Ozimek przeciwko Polsce, skargi nr 49868/19 i 57511/19, ECHR:2021:1108 oraz 3 lutego 2022 r., Advance Pharma sp. z o.o. przeciwko Polsce, skarga nr 1469/20).Po trzecie, w orzecznictwie Sądu Najwyższego wyrażono pogląd, że w razie wystąpienia ryzyka nieprawidłowej obsady sądu należy podjąć wszelkie środki zapobiegające, a jednym z nich jest instytucja wyłączenia sędziego (zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 8 czerwca 2022 r., V KO 43/22, LEX nr 3375645; z dnia 23 czerwca 2022 r., II KO 48/22, LEX nr 3370369; z dnia 28 lipca 2022 r., V KO 69/22, LEX nr 3375652; z dnia 25 listopada 2021 r., I CSKP 524/21, LEX nr 3262183).
Jest to konieczne dla uniknięcia zarzutu naruszenia EKPCz, jaki mógłby być formułowany w przyszłości oraz ewentualnej odpowiedzialności odszkodowawczej państwa (uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22, OSNK 2022 nr 6, poz. 22; postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 25 sierpnia 2022 r., II PUB 2/22, LEX nr 3411745; z dnia 6 września 2022 r., II KK 44/21, LEX nr 3416465; z dnia 16 września 2022 r., III KK 339/22; z dnia 28 września 2022 r., IV KK 333/22 i V KK 485/21 oraz z dnia 14 października 2022 r., V KB 6/22).Po czwarte, osoba powołana na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek KRS ukształtowanej w składzie i trybie przewidzianym ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r. podlega wyłączeniu z mocy samej ustawy na podstawie art. 48 § 1 pkt 1 k.p.c., jako że, przystępując do orzekania musi na samym wstępie postępowania - a także w jego toku - poddać (poddawać) ocenie poprawność i legalność stosunku prawnoprocesowego (publicznoprawnego) wiążącego go ze stronami oraz stosunku prawnoustrojowego, jakim łączy się z państwem, w którego imieniu orzeka.
Pozostaje więc z jedną ze stron w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziaływa na jej prawa lub obowiązki (tak trafnie w literaturze J. Gudowski: Iudex impurus. Wyłączenie z mocy samej ustawy sędziego objętego zarzutem wadliwego powołania lub przejścia na wyższe stanowisko sędziowskie, Przegląd Sądowy 2022 nr 5, s. 7-26). Niezbędność stwierdzenia wyłączenia sędziego z mocy ustawy jest niezależna od stopnia jego bezstronności wewnętrznej (jednakowego dystansu do stron sporu i ich odpowiednich interesów w odniesieniu do jego przedmiotu), czy też niezależności zewnętrznej (praca w sposób wolny od nakazów czy wytycznych z jakiegokolwiek źródła).Mając powyższe pod uwagę Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji na podstawie art. 48 § 1 pkt 1 w związku z art. 52 § 1 oraz art. 49 § 1 k.p.c. [SOP](r.g.)