Social benefits right acquisition date tied to application filing, not administrative certificate issuance.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court partially overturned a lower court ruling regarding the effective date of early retirement benefits for a former political prisoner. The applicant argued that rights were acquired upon receiving an official certificate from the Combatants' Office, while the court found the right arose upon the law's entry into force and the filing of the pension application. The court held that the administrative certificate does not delay the acquisition of rights, which are determined by the application date and statutory conditions.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 99 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin; art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach: The date of acquiring the right to social benefits is linked to the date of filing the application, not the date of issuing the administrative certificate.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IATesto completo
Wyrok z dnia 7 kwietnia 1994 r.
II URN 9/94
Data nabycia prawa do świadczeń przewidzianych w ustawie z dnia 24
stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami
represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. Nr 17, poz. 75 ze zm.) jest
związana z datą złożenia wniosku o te świadczenia (art. 99 ustawy z dnia 14
grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin - Dz. U. Nr
40, poz. 267 ze zm.), a nie z datą wydania przez Kierownika Urzędu do Spraw
Kombatantów i Osób Represjonowanych zaświadczenia stwierdzającego
posiadanie uprawnień przewidzianych w ustawie o kombatantach.
Przewodniczący SSN: Teresa Romer (sprawozdawca), Sędziowie SN: Krzysztof
Kolasiński, Stefania Szymańska,
Sąd Najwyższy, z udziałem prokuratora Iwony Kaszczyszyn, po rozpoznaniu w
dniu 7 kwietnia 1994 r. sprawy z wniosku Zbigniewa W. przeciwko Zakładowi
Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. o wcześniejszą emeryturę, na skutek rewizji
nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości [...], od wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu
Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Lublinie z dnia 2 kwietnia 1993 r. [...],
u c h y l i ł zaskarżony wyrok w części określającej datę przyznania Zbigniewowi
W. prawa do emerytury i przyznał Zbigniewowi W. prawo do emerytury od dnia 1
stycznia 1991 r.
Uzasadnienie
Zbigniew W., urodzony 5 listopada 1928 r., wystąpił w dniu 27 marca 1991 r. do
pozwanego ZUS w R. z wnioskiem o emeryturę. Do wniosku dołączył wyrok
Wojewódzkiego Sądu Rejonowego w Lublinie z dnia 27 listopada 1947 r., [...],
skazującego go na karę łączną 8 lat więzienia oraz zaświadczenia Sądu Wojewódzkiego w Lublinie z dnia 15 marca 1991 r. nr. [...], stwierdzające że skazanie
Zbigniewa W. powyższym wyrokiem nastąpiło z przyczyn politycznych.
Organ rentowy decyzją z dnia 27 marca 1991 r. załatwił ten wniosek odmownie z
tego powodu, że wnioskodawca nie spełnia warunków wymaganych przepisem art. 26
ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich
rodzin (Dz. U. Nr 40, poz. 267 ze zm.), ponieważ nie osiągnął wieku emerytalnego
wynoszącego 65 lat. Jednocześnie organ rentowy nadmienił, że wnioskodawca może
ubiegać się o rentę inwalidzką.
Wnioskodawca odwołał się od tej decyzji do Sądu Wojewódzkiego w Lublinie
domagając się jej zmiany i przyznania prawa do wcześniejszej emerytury na podstawie
art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych
osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. Nr 17,
poz. 75 ze zm.). W toku postępowania sądowego wnioskodawca przedłożył Sądowi
zaświadczenie wystawione przez Urząd do Spraw Kombatantów i Osób
Represjonowanych w dniu 30 grudnia 1991 r. stwierdzające, że spełnia warunki do
świadczeń określonych w ustawie o kombatantach.
Sąd Wojewódzki w Lublinie wyrokiem z dnia 2 kwietnia 1992 r. zmienił
zaskarżoną decyzje organu rentowego i przyznał Zbigniewowi W. prawo do emerytury
od dnia 1 kwietnia 1992 r. W uzasadnieniu wyroku Sąd ustalił, że wnioskodawca
udowodnił zatrudnienie od 23 grudnia 1953 r. do 27 marca 1991 r. oraz pobyt w
więzieniu z przyczyn politycznych od 28 października 1947 r. do dnia 24 sierpnia 1953
r., poświadczony przez Sąd Wojewódzki w Lublinie. W czasie postępowania sądowego
wnioskodawca okazał zaświadczenie Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób
Represjonowanych z dnia 30 grudnia 1991 r. [...], z którego wynika, że posiada on
uprawnienia przewidziane w ustawie kombatanckiej, w tym okresy zaliczane do
okresów zatrudnienia w ilości 6 lat i 9 miesięcy, od grudnia 1946 r. do sierpnia 1953 r.
Na podstawie tych ustaleń faktycznych Sąd uznał, że wnioskodawca spełnia
warunki do przyznania mu emerytury przewidziane w art. 14 ust. 1 ustawy o
kombatantach, ponieważ ukończył 60 lat życia w dniu 5 listopada 1988 r. i ma okres
zatrudnienia wynoszący ponad 40 lat, w tym 6 lat i 9 miesięcy okresu kombatanckiego
w rozumieniu tej ustawy.
W rewizji nadzwyczajnej Minister Sprawiedliwości zarzucił temu wyrokowi rażące
naruszenie prawa, a szczególnie art. 4 ust. 1 pkt 4 i art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 24
stycznia 1991 r. o kombatantach i niektórych osobach będących ofiarami represji
wojennych i okresu powojennego (Dz. U. Nr 17, poz. 75) oraz art. 99 ustawy z dnia 14
grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz. U. Nr 40,
poz. 267 ze zm.) i naruszenie interesu Rzeczypospolitej Polskiej oraz wniósł o
uchylenie tego wyroku w części określającej datę przyznania Zbigniewowi W. prawa do
emerytury i przyznanie tego prawa od 1 stycznia 1991 r.
Sąd Najwyższy rozważył co następuje:
Rewizja nadzwyczajna jest uzasadniona. Zbigniew W. zgłosił wniosek o
emeryturę 27 marca 1991 r. a więc już pod rządami ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o
kombatantach i niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych o okresu
powojennego (Dz. U. Nr 17, poz. 75) [...]. We wniosku wskazał iż przebywał w więzieniu
w latach 1947-1953 za działalność polityczną - udział w organizacji Wolność i
Niepodległość. Załączył do wniosku odpis wyroku skazującego. Sąd przyznając
wnioskodawcy prawo do emerytury w oparciu o przepisy ustawy o kombatantach (art.
14) dysponował zaświadczeniem Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób
Represjonowanych z dnia 30 grudnia 1991 r,. stwierdzającym, że wnioskodawca
posiada uprawnienia przewidziane w ustawie o kombatantach.
Do czasu przedstawienia tego zaświadczenia Sąd Wojewódzki zawiesił
postępowanie w sprawie na mocy art. 177 § 1 k.p.c. Postępowanie podjął na wniosek
Zbigniewa W., po przedstawieniu przez niego wspomnianego zaświadczenia z Urzędu
do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych.
W uzasadnieniu wyroku Sąd prawidłowo powołał się na art. 14 ust. 1 ustawy o
kombatantach zgodnie z którym kombatanci i inne uprawnione osoby mogą, na swój
wniosek przejść na emeryturę po osiągnięciu 55 lat przez kobietę i 60 lat przez
mężczyznę i słusznie ustaliły, że wnioskodawca podlega temu przepisowi skoro
ukończył 60 lat i posiada ponad 40 letni staż pracy, a właściwy organ stwierdził, że
przysługują mu uprawnienia przewidziane w ustawie o kombatantach. W tych
okolicznościach Sąd miał [...] podstawy do zmiany decyzji organu rentowego. Nie
znajduje jednak żadnego uzasadnienia to, że sąd przyznał prawo do emerytury od dnia
poprzedzającego wydanie zaskarżonego wyroku tj. od dnia 1 kwietnia 1992 r.
Zgodnie z art 99 ustawy z dnia 14 grudnia 1992 r. o zaopatrzeniu emerytalnym
pracowników [...] który ma zastosowanie do ustawy o kombatantach z mocy art. 17 ust.
1 tej ustawy, świadczenia wypłaca się poczynając od dnia powstania prawa do nich
jednakże za okres nie dłuższy niż 3 miesiące kalendarzowe poprzedzające miesiąc w
którym zgłoszono wniosek. Wnioskodawca nabył prawo do emerytury na podstawie
przepisów ustawy o kombatantach z dniem wejścia jej w życie tj. z dniem 1 stycznia
1991 r. Uzyskanie zaświadczenia z Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób
Represjonowanych w toku postępowania sądowego, w dniu 30 grudnia 1991 r., nie
zmienia faktu, iż wszystkie warunki wymagane do przyznania emerytury - wiek, staż
pracy oraz podleganie represjom okresu powojennego z przyczyn politycznych spełniał w chwili wejścia w życie ustawy o kombatantach i z dniem wejścia w życie tej
ustawy nabył prawo do emerytury gdyż w dniu tym nie upłynęły jeszcze 3 miesiące
kalendarzowe o jakich mowa w art. 99 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu
emerytalnym pracowników i ich rodzin.
Powierzenie stwierdzenia nabycia uprawnień określonych w ustawie o
kombatantach Kierownikowi Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
(art. 22 ust. 1 ustawy o kombatantach ) nie oznacza iż dopiero z datą orzeczenia o
uprawnieniach, kombatant lub osoba represjonowana nabywa prawa określone ustawą.
Data nabycia uprawnień przewidzianych w ustawie o kombatantach jest
związana z datą złożenia wniosku o te uprawnienia w konsekwencji z treścią art. 99
ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin
(art. 17 ust. 1 ustawy o kombatantach), a nie z datą wydania orzeczenia przez
Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych. Zaskarżony
wyrok, którym pozbawiono wnioskodawcę, bez uzasadnionej podstawy prawnej,
należnych mu za okres od 1 stycznia 1991 r. do 1 kwietnia 1992 r. uprawnień jako
osobie objętej od dnia 1 stycznia 1991 r. przepisami ustawy o kombatantach narusza w
sposób rażący nie tylko wymienione w rewizji nadzwyczajnej przepisy prawa
materialnego ale również interes Rzeczypospolitej Polskiej.
Jak to już wielokrotnie Sąd Najwyższy podkreślił krzywda wyrządzona przy
przyznaniu świadczeń społecznych jest równoznaczna z naruszeniem interesu
Rzeczypospolitej Polskiej.
Dlatego też i na mocy art. 421 § 2 i 422 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy orzekł jak w
sentencji.