Supreme Court dismisses early pension claim due to failure to examine disability grounds under Art. 27 ust. 1 pkt 1. The court found the lower court's calculation of work experience was erroneous and incomplete.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court dismissed the extraordinary review request against a lower court judgment granting early retirement to Maria P. The applicant had 55 years of age but lacked the required 30 years of work experience, though she claimed poor health. The court determined the lower court erroneously double-counted a period of care for an invalid father and completely ignored the second condition of Art. 27 ust. 1 pkt 1 regarding disability status. Consequently, the decision was overturned and the case remanded for a fresh examination of the applicant's potential disability classification.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 27 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin; Art. 3 § 2 KPC: The court must examine all statutory conditions for early retirement; a judgment granting benefits without verifying alternative grounds like disability constitutes a material legal error and violates the principle of comprehensive fact-finding.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IATesto completo
Wyrok z dnia 3 października 1996 r.
II URN 4/96
Oddalenie wniosku o przyznanie wcześniejszej emerytury kobiecie, która
ukończyła 55 lat życia i nie wykazała 30-letniego okresu zatrudnienia nie jest
dopuszczalne bez podania, czy istnieją inne podstawy nabycia prawa do
wcześniejszej emerytury, przewidziane w art. 27 ust. 1 pkt 1 zdanie 2 ustawy z
dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz.
U. Nr 40, poz. 267 ze zm.).
Przewodniczący SSN: Teresa Romer, Sędziowie: SN Jerzy Kuźniar, SA
Mieczysław Bareja (sprawozdawca).
Sąd Najwyższy, z udziałem prokuratora Witolda Bryndy, po rozpoznaniu w dniu 3
października 1996 r. sprawy z wniosku Marii P. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń
Społecznych-Oddziałowi w O. o emeryturę, na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra
Sprawiedliwości [...] od wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń
Społecznych w Opolu z dnia 24 kwietnia 1995 r. [...]
u c h y l i ł zaskarżony wyrok i decyzję Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w O. z dnia 26 stycznia 1995 roku [...] i sprawę przekazał Oddziałowi Zakładu
Ubezpieczeń Społecznych w O. do ponownego rozpoznania.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 26 stycznia 1995 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych-Oddział w
O. załatwił negatywnie wniosek Marii P., urodzonej 24 sierpnia 1939 roku, o
wcześniejszą emeryturę, powołując się na przepis art. 27 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 14
grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz. U. Nr 40,
poz. 267 ze zm.). Organ rentowy stwierdził brak 30-letniego stażu zatrudnienia, od
którego zależy prawo pracownicy do wcześniejszej emerytury. Okres zatrudnienia Marii
P. łącznie z okresem opieki od dnia 11 maja 1991 r. do 1 czerwca 1992 r. nad ojcem,
będącym inwalidą I-ej grupy, organ rentowy wyliczył na 28 lat 10 miesięcy i 28 dni.
W odwołaniu do Sądu Wojewódzkiego Maria P. wnosiła o zmianę decyzji organu
rentowego i ustalenie prawa do wcześniejszej emerytury, powołując się na opiekę nad
ojcem - inwalidą I-ej grupy, własny stan zdrowia, niemożność uzyskania zatrudnienia i
wiek.
Wyrokiem z dnia 24 kwietnia 1995 r., wydanym w sprawie [...] Sąd WojewódzkiSąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Opolu zmienił decyzję organu rentowego i
przyznał Marii P. prawo do wcześniejszej emerytury od dnia 1 września 1994 roku. Sąd
jako okresy nieskładkowe uznał, okresy opieki nad ojcem będącym inwalidą I-ej grupy,
od 6 maja 1990 r. do 29 maja 1990 r. oraz od 11 maja 1991 r. do 1 czerwca 1992 r. Z
motywów wyroku wynika, że Sąd Wojewódzki powtórnie wliczył do stażu zatrudnienia
okres od 11 maja 1991 r. do 1 czerwca 1992 r.
Powyższy wyrok zaskarżył rewizją nadzwyczajną Minister Sprawiedliwości,
zarzucając rażące naruszenie prawa materialnego - art. 27 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 14
grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin oraz art. 3 § 2
KPC, a nadto naruszenie interesu Rzeczypospolitej Polskiej. W rewizji nadzwyczajnej
wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Wojewódzkiemu-Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Opolu do ponownego rozpoznania.
Minister Sprawiedliwości stwierdził, że organ rentowy zgodnie z wyliczeniem zawartym
w aktach rentowych uznał za udowodniony staż zatrudnienia odwołującej się łącznie w
rozmiarze 28 lat 10 miesięcy i 28 dni (w tym okres nieskładkowy od 11 maja 1991 r. do
1 czerwca 1992 r.). Minister podkreślił, że powtórne wliczenie tego okresu przez Sąd
Wojewódzki było błędne. Odwołująca się nie udowodniła więc 30-letniego okresu
zatrudnienia wymaganego dla przyznania prawa do wcześniejszej emerytury zgodnie z
art. 27 ust. 1 pkt 1 wyżej wskazanej ustawy. Nadto w rewizji nadzwyczajnej podniesiono, że Maria P. w odwołaniu powoływała się na zły stan swego zdrowia, zarzucała
brak wszechstronnego zbadania wszystkich istotnych okoliczności sprawy, a w szczególności niewyjaśnienie kwestii, czy nie spełnia drugiego z warunków, od którego
według art. 27 ust. 1 pkt 1 ustawy zależy prawo do wcześniejszej emerytury.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Rewizja nadzwyczajna jest w pełni uzasadniona. Zgodnie z art. 27 ust. 1 pkt 1
ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin
(Dz. U. Nr 40, poz. 267 ze zm.) pracownica, która nie osiągnęła wieku 60 lat może
przejść na emeryturę po osiągnięciu wieku 55 lat, jeżeli ma 30-letni okres zatrudnienia
albo jeżeli ma 20-letni okres zatrudnienia i zaliczona została do I lub II grupy inwalidów.
Rozpoznając sprawę Sąd Wojewódzki istotnie badał tylko pierwszy z warunków, od
którego zależy prawo do wcześniejszej emerytury. Dokonując ustaleń w tym zakresie
Sąd Wojewódzki, jak to trafnie wskazuje rewizja nadzwyczajna, bezpodstawnie wliczył
do stażu zatrudnienia powtórnie okres nieskładkowy od 11 maja 1991 roku do 1
czerwca 1992 r. (uwzględniony już w decyzji organu rentowego). Tylko wskutek tego
Sąd Wojewódzki stwierdził 30-letni staż zatrudnienia wnioskodawczyni i przyznał jej
prawo do wcześniejszej emerytury. Ustalenie Sądu Wojewódzkiego co do stażu
zatrudnienia jest w sposób oczywisty błędne. Maria P. nie udowodniła 30-letniego stażu
zatrudnienia, a zatem nie może nabyć prawa do wcześniejszej emerytury w oparciu o
przepis art. 27 ust. 1 pkt 1 zdanie pierwsze powołanej wyżej ustawy. Dokonując ustaleń
w przedmiocie prawa do wcześniejszej emerytury Sąd Wojewódzki pominął w ogóle
treść art. 27 ust. 1 pkt 1 zdanie drugie. Sąd ten nie przeprowadził jakichkolwiek ustaleń
w przedmiocie stanu inwalidztwa wnioskodawczyni. Nie dokonał tego również organ
rentowy. Ponieważ sama wnioskodawczyni powołała się na zły stan swego zdrowia i
wiek, celowe było przeprowadzenie stosownych badań dla ustalenia, czy nie jest ona
inwalidą II grupy, co uzasadniałoby prawo do wcześniejszej emerytury z tytułu 20letniego stażu zatrudnienia. Zasadny jest zatem zawarty w rewizji nadzwyczajnej zarzut
w przedmiocie braku wszechstronnego zbadania wszystkich okoliczności istotnych dla
rozstrzygnięcia sprawy (naruszenia art. 3 § 2 KPC), a tym samym zasadny jest wniosek
o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Ponownie rozpoznając sprawę, organ rentowy przeprowadzi stosowne postępowanie przed komisjami do spraw inwalidztwa i zatrudnienia i na podstawie orzeczeń
Komisji ustali, czy wnioskodawczyni jest inwalidką I lub II-ej grupy oraz - co może być
również istotne w sprawie - od kiedy datuje się inwalidztwo w jednej z tych grup.
Powyższe rozważania dają podstawę do stwierdzenia, że zaskarżony wyrok nie
tylko rażąco narusza prawo, ale również interes Rzeczypospolitej Polskiej. Sprzeczne z
prawem ustalenie prawa do emerytury, niewyjaśnienie czy w ogóle istnieją warunki, od
których to prawo zależy, nie jest zgodne z zasadami państwa prawnego.
Z tych wszystkich przyczyn stosownie do art. 11 ust. 5 ustawy z dnia 1 marca
1996 r. (Dz. U. Nr 43, poz. 189) i art. 422 § 2 KPC orzeczono jak w sentencji.