Supreme Court dismisses appeal from social security decision based on res judicata violation.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court dismissed the applicant's appeal against a social security decision, ruling that the lower court improperly reopened a case already finalized by a final judgment. The applicant had challenged a decision executed based on a final court award granting disability pension for general health conditions, which contradicted the original work accident claim. The court held that allowing such a review violated the principle of res judicata, necessitating the rejection of the appeal to preserve judicial authority.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 199 § 1 pkt 2 KPC; Art. 368 pkt 2 KPC; Art. 388 § 3 KPC; Art. 422 § 1 KPC: An appeal against a social security decision executed pursuant to a final court judgment is inadmissible due to the principle of res judicata, requiring the rejection of the appeal to prevent violation of legal certainty.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IATesto completo
Wyrok z dnia 24 października 1996 r.
II URN 33/96
Rozpoznanie sprawy przez sąd wojewódzki-sąd pracy wskutek odwołania
wniesionego od decyzji organu rentowego, wydanej w wykonaniu prawomocnego
wyroku, w zakresie rozstrzygnięcia tym wyrokiem jest niedopuszczalne z uwagi
na powagę rzeczy osądzonej.
Przewodniczący SSN: Teresa Romer, Sędziowie: SN Jerzy Kuźniar (sprawozdawca), SA Zbigniew Myszka.
Sąd Najwyższy, z udziałem prokuratora Prokuratury Krajowej Jana Szewczyka,
po rozpoznaniu w dniu 24 października 1996 r. sprawy z wniosku Józefa J. przeciwko
Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddział w K. o rentę inwalidzką z tytułu wypadku
przy pracy, na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości [...] od wyroku
Sądu Apelacyjnego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku z dnia 13
listopada 1995 r. [...]
u c h y l i ł zaskarżony wyrok oraz poprzedzający go wyrok Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Koszalinie z dnia 31 sierpnia 1995 r.
[...] i odrzucił odwołanie wnioskodawcy z dnia 2 sierpnia 1995 r.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 31 maja 1995 r. [...], Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń
Społecznych w Koszalinie, zmienił decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych-Oddział
w K. z dnia 14 grudnia 1994 r., przyznając wnioskodawcy Józefowi J. rentę inwalidzką
III grupy z ogólnego stanu zdrowia od dnia 3 listopada 1994 r. Tym samym odmówił mu
prawa do renty inwalidzkiej z tytułu wypadku przy pracy w 1978 r.
Decyzją z dnia 20 lipca 1995 r. organ rentowy wykonał powyższy wyrok, a wobec
odwołania wnioskodawcy Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w
Koszalinie wyrokiem z dnia 31 sierpnia 1995 r. zmienił tę decyzję i przyznał
odwołującemu się prawo do renty inwalidzkiej trzeciej grupy w związku z wypadkiem
przy pracy. W uzasadnieniu Sąd ustalił, że na skutek wypadku przy pracy w dniu 11
lipca 1978 r. wnioskodawca doznał złamania kompresyjnego drugiego kręgu lędźwiowego. W postępowaniu sądowym zakończonym wyrokiem z dnia 31 maja 1995 r. lekarze biegli sądowi zakwalifikowali Józefa J. do trzeciej grupy inwalidów z tytułu wypadku
przy pracy, natomiast Sąd przyznał mu prawo do świadczenia z ogólnego stanu zdrowia
wbrew wynikom postępowania dowodowego.
W rewizji od tego wyroku organ rentowy zarzucił nieważność postępowania
wobec "zmiany prawomocnego wyroku Sądu z dnia 31 maja 1995 r." i wniósł o jego
zmianę poprzez oddalenie odwołania wnioskodawcy.
Sąd Apelacyjny w Gdańsku uwzględnił rewizję w całości, mimo iż zauważył, że
faktycznie odwołanie wnioskodawcy dotyczy nie decyzji organu rentowego z dnia 20
lipca 1995 r., ale wyroku Sądu Wojewódzkiego z dnia 31 maja 1995 r., który przyznał
wnioskodawcy prawo do renty inwalidzkiej z ogólnego stanu zdrowia. Wyroku tego
jednak nie można wzruszyć w zwykłym toku instancji, stąd przyjąć trzeba, że wydana w
jego wykonaniu zaskarżona decyzja jest prawidłowa.
Powyższy wyrok zaskarżył rewizją nadzwyczajną Minister Sprawiedliwości i
zarzucając rażące naruszenie prawa, a to art. 3 § 2, 199 § 1 pkt 2 oraz art. 381 § 1 w
związku z art. 388 § 2 i § 3 KPC, a także interesu Rzeczypospolitej Polskiej, wniósł o
uchylenie tego wyroku i poprzedzającego go wyroku Sądu Wojewódzkiego oraz zniesienie postępowania przed tym Sądem i odrzucenie odwołania wnioskodawcy. Wobec trafnego ustaleniu przez Sąd Apelacyjny, że w sprawie zachodziła powaga rzeczy
osądzonej, skoro faktycznie wnioskodawca zakwestionował prawomocny wyrok Sądu
Wojewódzkiego z dnia 31 maja 1995 r., należało odrzucić odwołanie z mocy art. 199 §
1 pkt 2 KPC i znieść postępowanie przed sądem I instancji.
Wyrok Sądu Apelacyjnego narusza także interes Rzeczypospolitej Polskiej,
uniemożliwiając przyznanie wnioskodawcy renty inwalidzkiej powypadkowej do daty wydania przez ten Sąd wyroku, co godzi w powagę wymiaru sprawiedliwości.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Jest niewątpliwe, że wyrokiem z dnia 31 maja 1995 r. Sąd Wojewódzki-Sąd
Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Koszalinie zmienił decyzję organu rentowego,
przyznając wnioskodawcy rentę inwalidzką III grupy z ogólnego stanu zdrowia, a decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 20 lipca 1995 r. jedynie wykonała ten
wyrok.
Odwołanie Józefa J., mimo iż formalnie dotyczące tej decyzji, w swej istocie
kwestionowało prawomocny wyrok Sądu Wojewódzkiego z 31 maja 1995 r., wszczynając ponowne postępowanie sądowe w sprawie, która między tymi samymi stronami
została już prawomocnie osądzona. W takim przypadku Sąd Wojewódzki nie mógł
rozpoznawać sprawy merytorycznie i ponownie oceniać uprawnień odwołującego się do
renty inwalidzkiej wypadkowej, a stwierdzając powagę rzeczy osądzonej, powinien
odrzucić odwołanie stosownie do art. 199 § 1 pkt 2 KPC. Przepis ten dotyczy odrzucenia przez Sąd pozwu, jako pisma wszczynającego postępowanie w sprawie, ale
powinien być stosowany także do odwołania od decyzji organu rentowego, pismo to
bowiem pełni rolę pozwu, wszczynając postępowanie sądowe przed Sądem Wojewódzkim-Sądem Pracy i Ubezpieczeń Społecznych.
Wyrokując i zmieniając - w swej istocie - prawomocny wyrok Sądu Wojewódzkiego z dnia 31 maja 1995 r., Sąd dopuścił się nieważności postępowania, wobec
istnienia negatywnej przesłanki procesowej (powaga rzeczy osądzonej). Rozpoznanie
sprawy wskutek odwołania wniesionego od decyzji organu rentowego wydanej w
wykonaniu prawomocnego wyroku sądu, powoduje nieważność postępowania wobec
powagi rzeczy osądzonej. W takiej sytuacji rewizja organu rentowego, zarzucająca
nieważność postępowania (art. 368 pkt 2 w związku z art. 369 pkt 3 KPC), była w pełni
uzasadniona, to zaś obligowało Sąd rewizyjny do uchylenia tego wyroku i odrzucenia
odwołania wnioskodawcy, stosownie do art. 388 § 3 w związku z art. 4775 § 1 KPC.
Wszystko to świadczy o rażącym naruszeniu prawa i czyni w pełni trafną rewizję
nadzwyczajną. Pominięcie negatywnej przesłanki procesowej nie tylko świadczy o
rażącym naruszeniu prawa przez Sądy Apelacyjny i Wojewódzki, ale oznacza również -
w tym wypadku - rażące naruszenie interesu Rzeczypospolitej Polskiej, uniemożliwia
bowiem, przyznanie wnioskodawcy renty inwalidzkiej powypadkowej do daty wydania
wyroku przez Sąd Apelacyjny, co godzi w powagę wymiaru sprawiedliwości.
Z tych względów należało orzec jak w sentencji stosownie do art. 422 § 1 KPC.
Zauważyć należy, wobec odmiennego stanowiska zajętego w rewizji nadzwyczajnej, że Sąd Apelacyjny powinien - w uwzględnieniu rewizji organu rentowego uchylić zaskarżony wyrok i odrzucić odwołanie (art. 388 § 3 KPC), w takiej bowiem
sytuacji nie zachodzi potrzeba zniesienia postępowania, które przewidziane jest jedynie
przy przekazywaniu sprawy do ponownego rozpoznania. Uwagi te w pełni też odnoszą
się do wyrokowania przez Sąd Najwyższy w tym postępowaniu.