Supreme Court dismisses personal injury claim as statute of limitations expired upon discovery of amputation consequences.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court dismissed Janina M.'s claim against her employer for compensation and pension following a workplace accident. The plaintiff argued that the employer's liability arose from the work injury, while the defendant contended the claim was time-barred. The court ruled that the limitation period began when the plaintiff learned of the amputation's consequences, not when the disability pension was granted, rendering the three-year deadline expired.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 442 § 1 KC; Art. 444 KC: The limitation period for personal injury claims begins when the victim discovers the damage and the obligor, where discovery of damage means awareness of the health impairment causing loss of work capacity.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IATesto completo
Wyrok z dnia 19 maja 1999 r.
II UKN 647/98
Przy uszkodzeniu ciała dowiedzenie się o szkodzie ma miejsce, gdy
poszkodowany dowiedział się o następstwach zdarzenia, co zwykle następuje z
chwilą przeprowadzenia odpowiednich zabiegów zmierzających do przywrócenia poprzedniej sprawności narządom ciała.
Przewodniczący: SSN Barbara Wagner, Sędziowie SN: Jerzy Kuźniar (sprawozdawca), Stefania Szymańska.
Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 19 maja 1999 r. sprawy z powództwa
Janiny M. przeciwko M. Zakładom Chemicznym „O.” Sp. z o.o. w M. o rentę wyrównawczą i zadośćuczynienie, na skutek kasacji strony pozwanej od wyroku Sądu
Apelacyjnego-w Gdańsku z dnia 30 września 1998 r. [...]
1. z m i e n i ł zaskarżony wyrok i poprzedzający go wyrok Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku z siedzibą w Gdyni z dnia
15 maja 1998 r. [...] i oddalił powództwo,
2. przyznał adwokatowi Tomaszowi K. [...] kwotę 800 zł (osiemset) tytułem
kosztów nie opłaconej pomocy prawnej udzielonej powódce z urzędu – od Skarbu
Państwa.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 15 maja 1998 r. [...] Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku z siedzibą w Gdyni – po ponownym rozpoznaniu
sprawy – zasądził od pozwanych M. Zakładów Chemicznych „O.” Spółka z o.o. na
rzecz powódki Janiny M. kwotę 13.911,86 zł tytułem skapitalizowanej renty wyrównawczej za okres od czerwca 1993 r. do kwietnia 1998 r. z ustawowymi odsetkami,
bieżącą rentę wyrównawczą w kwocie 227 zł miesięcznie poczynając od maja 1998
r., kwotę 3.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami tytułem zadośćuczynienia i oddalił
powództwo w pozostałej części, po ustaleniu następującego stanu faktycznego.
Powódka jako pracownik strony pozwanej uległa w dniu 1 grudnia 1992 r. wypadkowi przy pracy, doznając zmiażdżenia trzech palców ręki prawej, co ostatecznie
spowodowało zaliczenie jej do III grupy inwalidów z tytułu wypadku przy pracy. Renta
inwalidzka została jej przyznana od dnia 29 maja 1993 r., a pierwsza wypłata z tego
tytułu nastąpiła 6 czerwca 1993 r. (stosunek pracy łączący powódkę ze stroną pozwaną ustał z dniem 28 maja 1993 r.). W ocenie Sądu, odpowiedzialność pracodawcy
oparta jest na zasadzie ryzyka (art. 435 KC), a powództwo znajduje uzasadnienie w
przepisach art. 444 KC. Powódka utrzymuje się wyłącznie z otrzymywanej renty inwalidzkiej, która jest niższa od średnich zarobków pracowników pozwanego o około
227 zł, co uzasadnia zasądzenie dochodzonej renty (skapitalizowanej i bieżącej).
Przyznanie zadośćuczynienia znajduje prawne oparcie w art. 445 § 1 KC, a jego wysokość odzwierciedla rozmiar cierpień powódki przy uwzględnieniu faktu, że otrzymała ona łącznie kwotę 6.000 zł, jako odszkodowanie w związku z wypadkiem przy
pracy.
Wobec apelacji pozwanego, Sąd Apelacyjny w Gdańsku obniżył do kwoty
5.673,40 zł skapitalizowaną rentę wyrównawczą i oddalił apelację w pozostałej części, podzielając – co do zasady – ustalenia faktyczne i prawne dokonane przez Sąd I
instancji. W związku z twierdzeniami apelacji, iż powództwo uległo przedawnieniu,
Sąd Apelacyjny powołał się na treść art. 386 § 6 KPC i swój pogląd zawarty w wyroku z dnia 28 listopada 1996 r. [...], uchylającym poprzedni wyrok Sądu Wojewódzkiego z dnia 2 października 1996 r. [...]. Według tego poglądu roszczenie oparte o przepis art. 444 KC nie jest wymagalne (bieg terminu przedawnienia nie rozpoczyna się)
„dopóki wierzyciel nie poniesie szkody w postaci uszczerbku majątkowego lub utraconych korzyści”.
Powyższy wyrok zaskarżyła kasacją strona pozwana, zarzucając naruszenie
prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 442 § 1 KC i przyjęcie, iż powództwo
zostało wytoczone przed upływem trzech lat od dowiedzenia się o szkodzie, oraz art.
444 § 2 KC i stwierdzenie, że skutkiem wypadku przy pracy było zmniejszenie się
widoków powódki na przyszłość w zakresie możliwości znalezienia przez nią pracy,
wniosła o jego zmianę i oddalenie powództwa. Według kasacji świadomość szkody
to w tym wypadku wiadomość o skutkach wypadku, nie zaś szkoda rozumiana jako
uszczerbek majątkowy.
W odpowiedzi na kasację powódka wniosła o jej oddalenie z przyznaniem
kosztów procesu.
Sąd Najwyższy rozważył, co następuje:
W myśl art. 442 § 1 KC bieg przedawnienia roszczenia o naprawienie szkody
wyrządzonej czynem niedozwolonym, rozpoczyna się od chwili, w której poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia (konieczne
jest więc dowiedzenie się o obu tych przesłankach, przy czym dowiedzenie się o
szkodzie oznacza świadomość powstania szkody). Art. 444 KC zawierający materialną podstawę roszczenia z tytułu szkody wywołanej czynem niedozwolonym dotyczy
uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia, a więc niewątpliwie tzw. szkody
na osobie, która inaczej niż szkoda na mieniu, nie stanowi wprost uszczerbku w majątku poszkodowanego, dotyczy ona bowiem zdrowia lub życia poszkodowanego
(art. 444 § 1 zdanie 1 i § 2 KC). Pośrednio odbija się ona na jego majątku, wobec
zwiększenia wydatków bądź utraty lub zmniejszenia jego zdolności do pracy, ale
świadomość szkody oznacza, w tym przypadku, dowiedzenie się o uszczerbku na
zdrowiu, który w konsekwencji prowadzi do utraty lub ograniczenia zdolności do
pracy. Chwila ta więc oznacza dowiedzenie się o szkodzie, przy czym nie musi to
być świadomość rozmiarów szkody bądź też trwałości jej następstw – tak w wyroku
Sądu Najwyższego z dnia 10 czerwca 1986 r., III CRN 101/86 (niepublikowany). W
orzecznictwie przyjmuje się, że „przy uszkodzeniu ciała dowiedzenie się o szkodzie
ma miejsce, gdy poszkodowany dowiedział się o następstwach zdarzenia, co zwykle
następuje z chwilą przeprowadzenia odpowiednich zabiegów zmierzających do
przywrócenia poprzedniej sprawności narządom ciała” – wyrok z dnia 17 września
1984 r., I CR 245/84 (niepublikowany).
Te ogólne uwagi dają podstawę do stwierdzenia, że pogląd Sądu Apelacyjnego, iż roszczenie oparte na przepisie art. 444 KC nie staje się wymagalne dopóki
poszkodowany nie poniesie szkody w postaci uszczerbku majątkowego, nie jest
trafny. W okolicznościach sprawy świadomość szkody (na osobie) powódka uzyskała
w momencie wiadomości o skutkach wypadku w postaci zmiażdżenia palców ręki
prawej, a więc w dniu 2 grudnia 1992 r., kiedy wykonano amputację uszkodzonych w
czasie wypadku palców. Fakt, że uraz ten doprowadził do zaliczenia jej do III grupy
inwalidów i przyznania renty inwalidzkiej, nie może być uznany za miarodajny dla
ustalenia chwili dowiedzenia się o szkodzie. W sytuacji więc, gdy pozew w niniejszej
sprawie został złożony w dniu 3 czerwca 1996 r., przyjąć należy, że upłynął już trzy-
letni termin, o którym mowa w art. 442 § 1 KC, powództwo jest więc przedawnione.
Gdy zarzut naruszenia prawa materialnego podniesiony w kasacji jest usprawiedliwiony, Sąd Najwyższy orzekł co do istoty sprawy i zmieniając wyroki Sądów
obu instancji oddalił powództwo po myśli art. 39315 KPC. O kosztach postępowania
kasacyjnego orzeczono na podstawie § 25 w związku z § 7 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 12 grudnia 1997 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. Nr 154, poz. 1013).