Legislator Giurisprudenza & Legislazione
II UKN 635/99 Generato dall'IA

Supreme Court held that the Civil Code's 10-year limitation applies to occupational disease compensation claims where employment ended before the 1976 Act. The court ruled that the 1975 Act's limitation period does not apply when the employment causing the disease ceased prior to its enactment. The decision clarifies that the law in force at the time of employment termination governs the limitation period for such claims. The court dismissed the cassation appeal, confirming the lower court's application of the Civil Code. The key issue is the temporal application of limitation periods in occupational disease cases involving pre-1976 employment. The outcome affirms the principle of non-retroactivity regarding limitation periods for claims arising from employment that ended before the new law took effect.

Numero d'incarto II UKN 635/99
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Respinto (Dismissed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court dismissed the cassation appeal in a dispute over occupational disease compensation, upholding the lower court's decision to apply the Civil Code's limitation period. The plaintiff, an invalid due to pneumoconiosis, sought damages from his former employer, whose employment ended in 1967, before the 1975 Occupational Disease Act came into force. The court determined that because the employment causing the disease ceased prior to the new law's enactment, the provisions of the 1975 Act do not apply, and the limitation period is governed by the law in effect at the time of employment termination. Consequently, the ten-year limitation rule of the Civil Code applies, validating the lower court's rejection of the claim based on the expiration of that period.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 49 ust. 3 ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r. o świadczeniach pieniężnych z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych; Art. 442 § 1 KC: When employment causing an occupational disease ceases before the enactment of the Occupational Disease Act, the law in force at the time of termination governs the limitation period for compensation claims, excluding the Act's specific provisions.

Parole chiave

Generato dall'IA
occupational disease compensation limitation period application retroactivity of legislation Civil Code provisions employment termination date non-retroactivity principle supreme court cassation

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 49 ust. 1 of the Act of 12 June 1975 on financial benefits in respect of work-related accidents and occupational diseases
treść art. 49 ust. 3 tej ustawy, w rozpoznawanej sprawie będą miały zastosowanie
Art. 49 ust. 3 of the Act of 12 June 1975 on financial benefits in respect of work-related accidents and occupational diseases
treść art. 49 ust. 3 tej ustawy, w rozpoznawanej sprawie będą miały zastosowanie
Art. 24 of the Decree of 25 June 1954 on universal pension provision for employees and their families
Art. 24 dekretu przewidywał odpowiedzialność uspołecznionego zakładu pracy za
Art. 442 § 1 of the Civil Code
Przepis art. 442 KC ma zastosowanie do przedawnienia roszczenia o
Art. 393 § 12 of the Code of Civil Procedure
Mając powyższe na względzie Sąd Najwyższy, stosownie do art. 39312 KPC,

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Wyrok z dnia 13 lipca 2000 r.

II UKN 635/99

Przepis art. 442 KC ma zastosowanie do przedawnienia roszczenia o

jednorazowe odszkodowanie z tytułu uszczerbku na zdrowiu spowodowanego

chorobą zawodową stwierdzonego po 1 stycznia 1976 r. (po wejściu w życie

ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r. o świadczeniach z tytułu wypadków przy

pracy i chorób zawodowych, jednolity tekst: Dz.U. z 1983 r. Nr 30, poz. 144 ze

zm.) u pracownika, którego zatrudnienie narażające go na tę chorobę ustało w

czasie obowiązywania dekretu z dnia 25 czerwca 1954 r. o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (jednolity tekst: Dz.U. z 1958 r.

Nr 23, poz. 97 ze zm.).

Przewodniczący SSN Beata Gudowska, Sędziowie SN: Maria Tyszel, Barbara

Wagner (sprawozdawca).

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 13 lipca 2000 r. sprawy z powództwa

Ludwika L. przeciwko KGHM „P.M.” Spółce Akcyjnej Oddział Zakłady Górnicze „K.” w

I. o odszkodowanie, na skutek kasacji powoda od wyroku Sądu WojewódzkiegoSądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych we Wrocławiu z dnia 13 października 1998 r.

[...]

o d d a l i ł kasację.

Uzasadnienie

Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych we Wrocławiu wyrokiem z dnia13 października 1998 r. [...] oddalił apelację Ludwika L. od wyroku Sądu

Rejonowego-Sądu Pracy w Złotoryi z dnia 27 lutego 1998 r. [...], oddalającego powództwo apelującego o zasądzenie na jego rzecz od KGHM "P.M." S.A. Oddział Zakłady Górnicze „ L.” Wydział „K.” w I. jednorazowego odszkodowania z tytułu choroby

zawodowej.

Sąd ustalił, że powód jest inwalidą II grupy w związku z chorobą zawodową -

pylicą płuc. Choroba ta została stwierdzona decyzją państwowego terenowego inspektora sanitarnego w J.G. z dnia 20 czerwca 1996 r. (utrzymaną w mocy przez Naczelny Sąd Administracyjny-Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu wyrokiem z 30

kwietnia 1997 r. [...]). Ludwik L. pobiera emeryturę w zbiegu z rentą z tytułu choroby

zawodowej. Powód w okresie od 3 grudnia 1958 r. do 30 stycznia 1966 r. był zatrudniony pod ziemią w Kopalni Węgla Kamiennego „V.” w W., skąd został przeniesiony

do Zakładów Górniczych „N.K.” w N.K., gdzie, od 3 lutego 1966 r. do 31 marca 1967

r., pracował na stanowisku sztygara zmianowego pod ziemią. Od 1 kwietnia 1967 r.

do 10 czerwca 1967 r. wykonywał pracę sztygara zmianowego w kopalni Fosforytów

„A.” w R. Zakłady Górnicze „N.K.” zostały zlikwidowane, a ich następcą prawnym był,

także później zlikwidowany, KGHM P.M. S.A. Oddział Zakład Urządzeń Górniczych

„L.” w W. Następcą prawnym tego ostatniego są od października 1994 r. Zakłady

Górnicze „K.” w I.

Zdaniem Sądu, do powoda nie mają zastosowania przepisy ustawy z dnia 12

czerwca 1975 r. o świadczeniach pieniężnych z tytułu wypadków przy pracy i chorób

zawodowych (jednolity tekst: Dz.U. z 1983 r. Nr 30, poz. 144 ze zm.). Uwzględniając

treść art. 49 ust. 3 tej ustawy, w rozpoznawanej sprawie będą miały zastosowanie

przepisy obowiązujące w dniu ustania zatrudnienia narażającego Ludwika L. na chorobę zawodową, tj. w dniu 31 marca 1967 r. (ustanie zatrudnienia w Zakładach Górniczych „N.K.”). Materialnoprawną podstawę roszczenia powoda stanowią zatem

przepisy dekretu z dnia 25 czerwca 1954 r. o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (jednolity tekst: Dz.U. z 1958 r. Nr 23, poz. 97 ze zm.).

Art. 24 dekretu przewidywał odpowiedzialność uspołecznionego zakładu pracy za

skutki chorób zawodowych na zasadach prawa cywilnego. Do przedawnienia roszczenia powoda o jednorazowe odszkodowanie znajdą wobec tego zastosowanie

przepisy Kodeksu cywilnego o przedawnieniu. Zgodnie z art. 442 § 1 zdanie drugie

KC, roszczenie o naprawienie szkody przedawnia się po upływie dziesięciu lat od

zdarzenia, które ją wywołało. Roszczenie Ludwika L. o jednorazowe odszkodowanie

z tytułu uszczerbku na zdrowiu spowodowanego chorobą zawodową uległo więc

przedawnieniu, wobec czego powództwo o wypłatę tego świadczenia należało oddalić.

Ludwik L. zaskarżył ten wyrok kasacją. Wskazując jako jej podstawę naruszenie prawa materialnego „przez niewłaściwe zastosowanie przepisu art. 442 § 2 zdanie 2 KC do roszczenia powoda o jednorazowe odszkodowanie z tytułu choroby za-

wodowej – krzemicy płuc w zakresie przedawnienia tegoż roszczenia zamiast przepisu art. 291 KP, albowiem roszczenie ma charakter roszczenia ze stosunku pracy, a

jego podstawę prawną stanowią przepisy ustawy z 12 czerwca 1975 r. o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych”, wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz poprzedzającego go wyroku Sądu pierwszej instancji i przekazanie sprawy temu ostatniemu Sądowi do ponownego rozpoznania, „z uwzględnieniem kosztów postępowania kasacyjnego w zakresie zastępstwa adwokackiego”.

Zdaniem pełnomocnika skarżącego, Sąd błędnie przyjął, że do powoda ma

zastosowanie art. 49 ust. 3 ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r., a w konsekwencji

przepisy dekretu z dnia 25 czerwca 1954 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin. Ujawnienie u Ludwika L. choroby zawodowej nastąpiło po raz pierwszy w 1994 r., a jej stwierdzenie przez inspektora sanitarnego w dniu 7 sierpnia 1996

r. (wobec oddalenia skargi strony pozwanej przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 30 kwietnia 1997 r.). Za inwalidę w związku z chorobą zawodową powód

został uznany przez komisję do spraw inwalidztwa i zatrudnienia w dniu 24 września

1996 r. O jednorazowe odszkodowanie wystąpił na podstawie art. 9 ust. 10, art. 10

ust. 1 i 11 oraz art. 41 ustawy wypadkowej z dnia 12 czerwca 1975 r. Roszczenie o

jednorazowe odszkodowanie jest roszczeniem ze stosunku pracy i, jak stwierdził Sąd

Najwyższy w wyroku z dnia 26 listopada 1997 r., II UKN 348/97, do jego przedawnienia ma zastosowania art. 291 KP. Przepis ten zaś stanowi, że roszczenia ze stosunku pracy przedawniają się z upływem trzech lat od ich wymagalności. Roszczenie

powoda stało się wymagalne w dniu 24 września 1996 r. (ustalenie jego inwalidztwa

w związku z chorobą zawodową przez komisję do spraw inwalidztwa i zatrudnienia),

zaś z pozwem o nie wystąpił w dniu 13 marca 1997 r., a zatem przed upływem trzech

lat.

Strona pozwana w odpowiedzi na kasację wniosła o jej oddalenie.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Okoliczności faktyczne rozpoznawanej sprawy są bezsporne. Spór tyczy

przede wszystkim prawidłowego ustalenia podstawy prawnej odpowiedzialności

strony pozwanej za skutki stwierdzonej u powoda choroby zawodowej.

Zgodnie z art. 49 ust. 1 ustawy wypadkowej z dnia 12 czerwca 1975 r., przepisy tej ustawy mają zastosowanie do spraw o świadczenia z tytułu chorób zawodo-

wych, jeżeli uszczerbek na zdrowiu poszkodowanego został stwierdzony począwszy

od daty jej wejścia w życie, tj. od 1 stycznia 1976 r. (art. 51), „z zastrzeżeniem ust. 3”.

Według ustępu 3 art. 49 „Do spraw o świadczenia z tytułu uszczerbku na zdrowiu

stwierdzonego po wejściu w życie ustawy, a spowodowanego chorobą zawodową

powstałą w zatrudnieniu narażającym na tę chorobę, które ustało przed wejściem w

życie ustawy, stosuje się przepisy obowiązujące w dniu ustania tego zatrudnienia”.

Bezsporny między stronami jest fakt, że uszczerbek na zdrowiu powoda w

związku z chorobą zawodową (pylicą płuc) został stwierdzony po 1 stycznia 1976 r.

(orzeczenie z dnia 24 września 1996 r. obwodowej komisji do spraw inwalidztwa i

zatrudnienia o inwalidztwie II grupy w związku z chorobą zawodową) a jego zatrudnienie narażające na tę chorobę - pod ziemią na stanowisku sztygara zmianowego w

Zakładach Górniczych „N.K.” w N.K. ustało w dniu 31 marca 1967 r., a zatem przed

wejściem w życie ustawy wypadkowej z dnia 12 czerwca 1975 r. (1 stycznia 1976 r.).

Trafnie wobec tego przyjął Sąd, że w rozpoznawanej sprawie ma zastosowanie art.

49 ust. 3 ustawy wypadkowej.

W dniu 31 marca 1967 r. w zakresie odpowiedzialności pracodawcy za skutki

chorób zawodowych obowiązywały przepisy dekretu z dnia 25 czerwca 1954 r. o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (jednolity tekst:

Dz.U. z 1958 r. Nr 23, poz. 97 ze zm.). Art. 24 tego dekretu nadawał odpowiedzialności uspołecznionego zakładu pracy za skutki chorób zawodowych charakter cywilnoprawny. Do przedawnienia roszczeń o jednorazowe odszkodowanie miały więc zastosowanie przepisy Kodeksu cywilnego. Według art. 442 § 1 zdanie drugie KC roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym przedawnia się w

każdym wypadku z upływem lat dziesięciu od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wyrządzające szkodę. W przypadku choroby zawodowej zdarzeniem takim jest zatrudnienie narażające na tę chorobę. Nie jest wobec powyższego trafny wywód kasacji

zmierzający do uzasadnienia poglądu prawnego, że w rozpoznawanej sprawie do

oceny prawa Ludwika L. do jednorazowego odszkodowania z tytułu choroby zawodowej mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r. o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych, a w konsekwencji do

przedawnienia roszczenia powoda o to świadczenie art. 291 KP.

Mając powyższe na względzie Sąd Najwyższy, stosownie do art. 39312 KPC,

orzekł jak w sentencji.