Legislator Giurisprudenza & Legislazione
II UKN 568/97 Generato dall'IA

Supreme Court dismisses appeal finding a work contract solely for early pension is void under Polish Civil Code.

Numero d'incarto II UKN 568/97
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Respinto (Dismissed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court dismissed the cassation appeal against a lower court ruling that denied early retirement to a farmer who employed his brother for only three months. The court found the employment contract was a sham designed solely to acquire pension rights, lacking genuine economic necessity or risk assumption by the employer. Consequently, the contract was declared void under the Civil Code, and the cassation was rejected as unfounded.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 1 ust. 1 ustawy o zwolnieniach grupowych; Art. 84 § 1 Kodeksu cywilnego: A labor contract concluded exclusively to obtain early retirement rights, without genuine economic necessity or risk assumption by the employer, constitutes a sham legal act and is void.

Parole chiave

Generato dall'IA
sham employment contract early retirement rights void legal act economic necessity risk assumption civil code voidness pension eligibility

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 1 ust. 1 of the Act on Group Dismissals of 28 December 1989
27 ze zm.) oraz art. 1 i 10 ustawy z
Art. 10 of the Act on Group Dismissals of 28 December 1989
grupą pracowników. Wprawdzie art. 10 ust. 1 tej ustawy przewiduje zastosowanie jej
Art. 84 § 1 of the Civil Code
emerytury, a tym samym w świetle przepisu art. 84 § 1 KC nieważne.
Art. 233 § 1 of the Code of Civil Procedure
19 ze zm.) a także naruszenie przepisów postępowania - art. 233 § 1, 328 § 2 i 382 KPC.
Art. 328 § 2 of the Code of Civil Procedure
przepisu art. 328 § 2 KPC i nie narusza przepisu art.
Art. 382 of the Code of Civil Procedure
328 § 2 KPC i nie narusza przepisu art. 382 KPC.

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Wyrok z dnia 17 marca 1998 r.

II UKN 568/97

Umowa o pracę zawarta wyłącznie w celu nabycia prawa do wcześniejszej emerytury jest pozorna.

Przewodniczący SSN: Maria Tyszel, Sędziowie SN: Roman Kuczyński (sprawozdawca), Stefania Szymańska.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 17 marca 1998 r. sprawy z wniosku

Jana D. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w O. o wcześniejszą emeryturę, na skutek kasacji wnioskodawcy od wyroku Sądu ApelacyjnegoSądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych we Wrocławiu

z dnia 18 czerwca 1997 r. [...]

o d d a l i ł kasację.

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 6 maja 1997 r. Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych w Opolu oddalił odwołanie Jana D. od decyzji Oddziału ZUS w O. odmawiającej przyznania mu wcześniejszej emerytury. Sąd Wojewódzki uznał, że

wnioskodawca, jakkolwiek posiada 40-letni okres zatrudnienia (łącznie z okresami

równorzędnymi i zaliczalnymi) to jednak z uwagi na brak rozwiązania stosunku pracy

w warunkach określonych w przepisach ustawy z 28 grudnia 1989 r. o szczególnych

zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących

zakładu pracy oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. z 1990 r. Nr 4, poz. 19 ze zm.)

nie nabył prawa do wcześniejszej emerytury. Wnioskodawca bowiem od 1985 r.

prowadził samodzielne gospodarstwo rolne o pow. 9,05 ha, zaś jego brat, u którego

zatrudnił się na 3 miesiące (od 1 października do 31 grudnia 1996 r.) w prowadzonym przez niego jednoosobowo zakładzie kotlarsko-ślusarskim przez ok. 5 lat nie

zatrudniał pracowników. Nie istniała zatem potrzeba ani zatrudnienia wnioskodawcy

- 2 ani następnie zwalniania go z przyczyn ekonomicznych, a zawarcie umowy o pracę

dotknięte jest pozornością wyłącznie w celu nabycia uprawnień do wcześniejszej

emerytury, a tym samym w świetle przepisu art. 84 § 1 KC nieważne.

Sąd Apelacyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 18 czerwca 1997 r. oddalił

apelację wnioskodawcy, całkowicie podzielając stanowisko Sądu pierwszej instancji.

Kasacja od powyższego wyroku zarzuca naruszenie prawa materialnego - § 1

ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 stycznia 1990 r. w

sprawie wcześniejszych emerytur dla pracowników zwalnianych z pracy z przyczyn

dotyczących zakładów pracy (Dz.U. Nr 4, poz. 27 ze zm.) oraz art. 1 i 10 ustawy z

dnia 28 grudnia 1989 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami

stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy oraz o zmianie niektórych

ustaw (Dz.U. z 1990 r. Nr 4, poz. 19 ze zm.) a także naruszenie przepisów postępowania - art. 233 § 1, 328 § 2 i 382 KPC.

Sąd Najwyższy rozważył, co następuje:

Kasacja jest bezzasadna i podlega oddaleniu. Art. 1 ust. 1 ustawy z 28 grudnia 1989 r., ustawy o zwolnieniach grupowych używa wyraźnie sformułowania, iż z

przyczyn wymienionych w tym przepisie dochodzi do rozwiązania stosunku pracy z

grupą pracowników. Wprawdzie art. 10 ust. 1 tej ustawy przewiduje zastosowanie jej

przepisów także w razie podejmowania przez kierownika zakładu pracy indywidualnych decyzji o zwolnieniu pracowników wymienionych w art. 1 ust. 1, jednakże z

uwagi na użycie liczby mnogiej (pracowników), jak i ograniczenie czasowe zwolnień

(do 3 miesięcy) i liczby pracowników (do 10% załogi w zakładach pracy

zatrudniających do 1000 pracowników), uznać należy, że chodzi w tym przypadku

także o zwolnienie grupowe, tyle że rozciągnięte w czasie i nie dotyczące jednorazowo większej liczby pracowników. Prowadzi to do wniosku, że zwolnienie jednego,

jedynego zatrudnianego przez pracodawcę pracownika - choćby z przyczyn ekonomicznych - nie może być uznane za tzw. zwolnienie grupowe w rozumieniu art. 1 i 10

powołanej ustawy, skutkujące nabycie uprawnień pracowniczych przewidzianych tą

ustawą, jak i innych uprzywilejowanych uprawnień emerytalnych przewidzianych

przepisami rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 stycznia 1990

- 3 r. w sprawie wcześniejszych emerytur dla pracowników zwalnianych z pracy z

przyczyn dotyczących zakładów pracy (Dz.U. Nr 4, poz. 27).

Tym samym Sąd Najwyższy zarzut kasacji naruszenia wskazanych przepisów

prawa materialnego uważa za chybiony, gdyż wnioskodawca nie został zwolniony w

ramach tzw. zwolnień grupowych. Do takiego wniosku prowadzi nie tylko wykładnia

gramatyczna pozostałych przepisów ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r., ale także wyniki ustaleń dokonanych przez Sąd pierwszej instancji. W ich świetle wnioskodawca

w szczególności na przestrzeni ostatnich 15 lat utrzymywał się wyłącznie z pracy w

gospodarstwie rolnym, zaś jego pracodawca od 1990 r. nie zatrudniał pracowników.

Zważywszy, iż wnioskodawca raz zeznał, iż gospodarstwo prowadzi sam, innym razem, że z pomocą jakiegoś emeryta, którego wynagradza w naturze – między innymi

ziemniakami (ale zeznał, że uprawia tylko zboże, a nie okopowe [...]) - nie do przyjęcia jest, iż zatrudnienie u brata miało stanowić zasadnicze źródło egzystencji. Tymczasem ratio legis uregulowań z ustawy z 28 grudnia 1989 r. i przepisów związkowych było złagodzenie sytuacji i zapewnienie (poprzez wcześniejsze emerytury)

egzystencji pracowników pozbawianych pracy, która była dla nich zasadniczym i

wieloletnim stabilnym źródłem utrzymania. Zauważyć też należy, że do istotnych

cech stosunku pracy należy ponoszenie ryzyka przez podmiot zatrudniający. Pracodawca zatem, który przez szereg lat osobiście prowadzi zakład, nie zatrudniając

pracowników a następnie zatrudnia brata na 3 miesiące, a po kolejnych dwóch miesiącach zawiesza działalność, powinien przewidywać celowość zatrudnienia pracownika, a w razie konieczności jego zwolnienia nie przerzucać ryzyka z tego tytułu

na Skarb Państwa. Słusznie zatem Sąd pierwszej instancji doszedł do przekonania,

że wnioskodawca dokonał ze swoim bratem pozornej czynności prawnej dla nabycia,

sprzecznie z intencją ustawodawcy, prawa do wcześniejszej emerytury. Wnioskowanie Sądów obu instancji nie naruszyło granic swobodnej oceny dowodów zakreślonej

normą przepisu art. 233 § 1 KPC, a zaskarżony wyrok odpowiada wymaganiom

przepisu art. 328 § 2 KPC i nie narusza przepisu art. 382 KPC.

W tym stanie rzeczy Sąd Najwyższy nie znalazł usprawiedliwionych podstaw

do uwzględnienia kasacji i w oparciu o art. 39312 KPC orzekł jak w sentencji wyroku.