Social security court allows disability pension granted after conditions met post-decision under KPC art. 316.1.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court dismissed the cassation appeal and allowed the disability pension to be granted to the applicant. Although the initial decision was based on insufficient insurance coverage at the time of issuance, the applicant later fulfilled the required five-year period during the appeal proceedings. The court ruled that while legal review generally applies to the state of affairs at the time of the decision, it may grant benefits if justifying conditions were subsequently met.
Regesto Legislator
Generato dall'IAart. 316 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego; art. 32 pkt 2 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin; While administrative decisions are reviewed based on the state of affairs at the time of issuance, a court may grant a benefit if the conditions for acquiring the right were fulfilled after the decision was made.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IATesto completo
Wyrok z dnia 10 marca 1998 r.
II UKN 555/97
Sąd ocenia legalność decyzji rentowej według stanu rzeczy istniejącego
w chwili jej wydania. Sąd jednakże może przyznać ubezpieczonemu świadczenie, jeżeli warunki je uzasadniające zostały spełnione po wydaniu zaskarżonej
decyzji (art. 316 § 1 KPC).
Przewodniczący SSN: Jerzy Kuźniar, Sędziowie SN: Roman Kuczyński,
Barbara Wagner (sprawozdawca).
Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 10 marca 1998 r. sprawy z wniosku
Sławomiry M. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w S. o
rentę inwalidzką, na skutek kasacji strony pozwanej od wyroku Sądu ApelacyjnegoSądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku z dnia 23 września 1997 r. [...]
o d d a l i ł kasację.
Uzasadnienie
Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Koszalinie wyrokiem z dnia 20 marca 1997 r. [...], oddalił odwołanie Sławomiry M. od decyzji Zakładu
Ubezpieczeń Społecznych-Oddziału w S., odmawiającej przyznania renty inwalidzkiej
na podstawie przepisów ustawy z dnia 18 grudnia 1976 r. o ubezpieczeniu społecznym osób prowadzących działalność gospodarczą oraz ich rodzin (jednolity tekst:
Dz.U. z 1989 r. Nr 46, poz. 250 ze zm.). Sąd ustalił, że wnioskodawczyni jest
inwalidką II grupy od 1995 r. i prowadziła działalność gospodarczą od 1 czerwca do
31 grudnia 1995 r. W dziesięcioleciu poprzedzającym datę powstania inwalidztwa, tj.
w okresie od 31 grudnia 1985 r. do 31 grudnia 1995 r., jej staż ubezpieczeniowy
wynosi 3 lata 11 miesięcy i 2 dni. Tym samym Sławomira M. nie spełnia warunku [...],
o którym mowa w art. 32 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu eme-
rytalnym pracowników i ich rodzin (Dz.U. Nr 40, poz. 267 ze zm.), w związku z art. 9
ust. 4 ustawy ubezpieczeniowej.
Wnioskodawczyni wyrok ten zaskarżyła apelacją podnosząc, że okres dziesięciolecia powinien być liczony wstecz od dnia zgłoszenia wniosku o rentę inwalidzką, tj. od 29 lipca 1986 r. do 28 lipca 1996 r. Ponadto, na dzień rozpoznania
apelacji wnioskodawczyni będzie się legitymowała wymaganym okresem ubezpieczeniowym, a zatem może być do niej stosowany art. 34 ustawy o z.e.p.
Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku wyrokiem
z dnia 23 września 1997 r. [...], zmienił zaskarżony wyrok oraz poprzedzającą go
decyzję i przyznał Sławomirze M. prawo do renty inwalidzkiej z ogólnego stanu
zdrowia w wysokości odpowiadającej inwalidom drugiej grupy poczynając od 1 lutego
1997 r. Sąd ustalił, że odwołująca się, po wieloletniej przerwie w zatrudnieniu
trwającej od 1 marca 1982 r. do 31 maja 1991 r., podjęła zatrudnienie w dniu 1
czerwca 1991 r. i do dnia złożenia wniosku o rentę, tj. do dnia 29 lipca 1996 r., jej
okres ubezpieczenia wyniósł 4 lata 6 miesięcy i 1 dzień. Na ten okres składają się - 3
lata 11 miesięcy i 2 dni (ustalone przez Sąd pierwszej instancji okresy ubezpieczenia
sprzed powstania inwalidztwa) oraz okres współpracy z mężem Maciejem od 1
stycznia 1996 r. do 29 lipca 1996 r. (6 miesięcy i 29 dni). Po złożeniu wniosku o rentę
Sławomira M. kontynuowała ubezpieczenie jako osoba współpracująca. Z tego tytułu
zostały opłacone składki na ubezpieczenie społeczne do dnia 31 stycznia 1997r. W
tym dniu wnioskodawczyni legitymowała się liczonym od 1 czerwca 1991 r. stażem
ubezpieczeniowym wynoszącym co najmniej 5 lat i 3 dni. Gdyby Sławomira M.
ponownie złożyła wniosek o rentę inwalidzką - spełniałaby warunki do przyznania
świadczenia, tj. wymóg posiadania 5 lat ubezpieczenia w dziesięcioleciu poprzedzającym datę ustania zatrudnienia. W tej sytuacji oddalenie przez Sąd drugiej instancji wniosku o rentę inwalidzką stanowiłoby naruszenie zasad ekonomii procesowej; zmuszałoby ubezpieczoną do ponownego złożenia wniosku o rentę, który w
świetle dokonanych ustaleń jest w pełni uzasadniony. Biorąc pod uwagę stan rzeczy
istniejący w chwili zamknięcia rozprawy Sąd przyjął, że „okres dalszego ubezpieczenia trwający bez przerwy po złożeniu wniosku o rentę, i powodujący uzupełnienie
brakującego okresu ubezpieczenia do wymaganych ustawowo 5 lat, uzasadnia liczenie początku dziesięciolecia, o którym mowa w art. 33 ustawy z 14.12.1982 r. o
z.e.p. od dnia ustania okresu ubezpieczenia a nie tylko od dnia złożenia wniosku o
rentę.”
Powyższy wyrok zaskarżył kasacją organ rentowy i wskazując jako jej podstawę naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 33 ust. 2 ustawy o z.e.p. wniósł o jego zmianę i oddalenie odwołania lub o
uchylenie oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu w Gdańsku. Zdaniem organu rentowego art. 316 § 1 KPC jako przepis proceduralny nie może zastąpić materialnych przesłanek nabycia prawa do renty. W chwili
zgłoszenia wniosku o rentę inwalidzką Sławomira M. nie spełniała warunków do
przyznania jej świadczenia.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Dla oceny zasadności kasacji konieczne jest rozstrzygnięcie kwestii czy art.
316 § 1 KPC, zgodnie z którym „sąd wydaje wyrok biorąc za podstawę stan rzeczy
istniejący w chwili zamknięcia rozprawy; w szczególności zasądzeniu roszczenia nie
stoi na przeszkodzie okoliczność, że stało się ono wymagalne w toku sprawy”, może
być zastosowany w sytuacji, gdy w momencie wydania decyzji przez organ rentowy
ubezpieczony nie spełniał wprawdzie warunków do przyznania wnioskowanego
świadczenia, ale warunki te ziściły się w czasie trwania postępowania odwoławczego. Co do zasady należy przyjąć, że sądowa kontrola legalności decyzji powinna
dotyczyć stanu rzeczy istniejącego w chwili wydania tejże decyzji. O nim bowiem
organ rentowy orzeka decyzją, której zgodność z prawem pod względem formalnym
oraz merytorycznym bada i ocenia sąd. Jeżeli jednak sąd ustali, że jedyna przyczyna
odmowy przyznania emerytury lub renty ustała po wydaniu zaskarżonej decyzji, jest
władny wydać wyrok przyznający świadczenie z datą spełnienia się wszystkich przesłanek koniecznych do nabycia prawa do tego świadczenia. Ustalenia stanowiące
faktyczną podstawę rozstrzygnięcia zawartego w takim wyroku muszą jednak
dotyczyć okoliczności pewnych. Tylko w takich razach dopuszczalne jest swego rodzaju skrócenie procedury przez eliminację ponownego postępowania przed organem rentowym z nowego wniosku o świadczenie niewątpliwie należne.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych zaskarżoną odwołaniem decyzją ustalił, że
Sławomira M. w dziesięcioleciu poprzedzającym powstanie inwalidztwa nie miała
wymaganego pięcioletniego okresu ubezpieczenia i jako uzasadnienie odmowy
przyznania wnioskowanego świadczenia podał niespełnienie przesłanki z art. 32 pkt
2 ustawy o z.e.p. w związku z art. 9 ust. 4 ustawy ubezpieczeniowej. Te ustalenia
oraz ich prawną kwalifikację i ocenę podzielił Sąd pierwszej instancji. Sąd drugiej
instancji ustalił, że Sławomira M. po złożeniu wniosku o świadczenie ( 29 lipca 1996
r.) kontynuowała ubezpieczenie i do 31 stycznia 1997 r. osiągnęła okres ubezpieczenia wynoszący 5 lat i 3 dni. Z tym więc dniem spełniła warunek nabycia prawa do
renty inwalidzkiej przewidziany w art. 32 pkt 2 ustawy o z.e.p. Skoro organ rentowy
nie kwestionował inwalidztwa II grupy i jego powstania w czasie określonym w art. 32
pkt 3 ustawy o z.e.p., prawo skarżącej do renty od 1 lutego 1997 r. jest oczywiste.
Ponowny wniosek o rentę inwalidzką musiałby zostać załatwiony pozytywnie dla
ubezpieczonej. W tym stanie faktycznym rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonym
wyroku, z powołaniem zasady ekonomii procesowej, jest usprawiedliwione.
Nie ma racji organ rentowy twierdząc, że Sąd drugiej instancji zastąpił przepisem proceduralnym (art. 316 § 1 KPC) materialne przesłanki nabycia prawa do renty
inwalidzkiej - art. 33 ust. 2 ustawy o z.e.p. Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowi
art. 32 ustawy o z.e.p w związku z art. 9 ust. 4 ustawy ubezpieczeniowej; podstawę
faktyczną ustalenia, że przewidziane w tym przepisie warunki nabycia prawa do renty
zostały przez Sławomirę M. spełnione. Przy tym Sąd nie twierdził, iż odmowa organu
rentowego przyznania wnioskodawczyni świadczenia była nieprawidłowa. Stwierdził
tylko, że z dniem 31 stycznia 1997 r. zostały spełnione warunki do przyznania
Sławomirze M. świadczenia. Dlatego też renta inwalidzka została przyznana ubezpieczonej nie od dnia złożenia przez nią wniosku o to świadczenie, ale od dnia 1
lutego 1997 r., tj od daty możliwego złożenia ponownego wniosku o świadczenie już
niewątpliwie przysługujące.
Kierując się powyższymi motywami Sąd Najwyższy, stosownie do art. 393
KPC, orzekł jak w sentencji.