Helpful domestic work by a farm child does not count as regular farm labor for insurance periods.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court dismissed the cassation appeal against a lower court ruling denying early retirement based on insufficient insurance periods. The applicant claimed her traditional, intermittent help on her parents' farm constituted regular employment, but the appellate court found her time was consumed by long school commutes and studies. The Supreme Court upheld this decision, ruling that such occasional assistance lacks the continuity and significance required to be considered regular farm work.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 5 ust. 3 ustawy z dnia 17 października 1991 r. o rewaloryzacji emerytur i rent; Art. 2 ust. 2 pkt 1 i 4 tej ustawy; Art. 233 § 1 KPC; Art. 131 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin; Art. 393 § 12 KPC; Regular farm work requires continuity and significant contribution, excluding occasional domestic assistance by children.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IATesto completo
Wyrok z dnia 10 maja 2000 r.
II UKN 535/99
Doraźna pomoc w wykonywaniu typowych obowiązków domowych,
zwyczajowo wymaganych od dzieci jako członków rodziny rolnika, nie stanowi
stałej pracy w gospodarstwie rolnym zaliczanej do stażu ubezpieczeniowego.
Przewodniczący SSN Beata Gudowska, Sędziowie SN: Krystyna Bednarczyk,
Zbigniew Myszka (sprawozdawca).
Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 10 maja 2000 r. sprawy z wniosku Marianny S. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w L. o wcześniejszą emeryturę dla pracowników zwalnianych z pracy z przyczyn ekonomicznych,
na skutek kasacji wnioskodawczyni od wyroku Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia
8 lipca 1999 r. [...]
o d d a l i ł kasację.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Lublinie wyrokiem z
dnia 8 lipca 1999 r. oddalił apelację ubezpieczonej Marianny S. od wyroku Sądu
Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Lublinie z dnia 6 listopada 1998 r. [...], oddalającego odwołanie od decyzji organu rentowego odmawiającej
przyznania jej prawa do wcześniejszej emerytury wobec nieudowodnienia wymaganego 35 letniego okresu zatrudnienia. W sprawie tej ustalono, że w dacie rozwiązania stosunku pracy z przyczyn dotyczących pracodawcy ubezpieczona niespornie
legitymowała się stażem ubezpieczeniowym w wymiarze 33 lat 7 miesięcy i 1 dnia.
Natomiast sporny był okres jej pracy w gospodarstwie rolnym rodziców od 20 marca
1962 r. do 30 maja 1964 r. W tym okresie ubezpieczona uczęszczała do liceum
ogólnokształcącego w L., do którego dojeżdżała z J. 60 km w jedną stronę. Ubezpieczona wyjeżdżała z J. o godz. 540, wracała ze szkoły z przesiadką w P. Droga do P.
zabierała jej około 1,5 godziny, z P., w których oczekiwała na połączenie od 40 minut
do 1,5 godziny, do J. godzinę. Sąd Apelacyjny uznał, że trwające 7-8 godzin lekcyjnych zajęcia w szkole średniej oraz czas przeznaczony na dojazdy nie pozwalał
ubezpieczonej na wykonywanie stałych czynności w gospodarstwie rolnym rodziców
w wymiarze co najmniej połowy etatu. Natomiast tradycyjnie świadczona w chwilach
wolnych doraźna pomoc przy prowadzeniu gospodarstwa rolnego rodziców nie pozwalała na uwzględnienie tego okresu do wymaganego stażu ubezpieczeniowego w
rozumieniu art. 5 ust. 3 ustawy rewaloryzacyjnej.
W kasacji pełnomocnik ubezpieczonej podniósł zarzut naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 131 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r, o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz.U Nr 40, poz. 267 ze zm.) i art.
5 ustawy z dnia 17 października 1991 r. o rewaloryzacji emerytur i rent, w „wyniku
czego wadliwie ustalono, że wnioskodawczyni nie przysługuje prawo do wcześniejszej emerytury”, oraz naruszenie art. 233 § 1 KPC przez dokonanie dowolnej oceny
dowodów przez Sąd Apelacyjny, który „błędnie zaaprobował ustalony stan faktyczny”. Skarżący utrzymywał, że praca dzieci w rolnictwie w warunkach wiejskich jest
faktem notoryjnym, dlatego takiej codziennej, stałej pracy, zwyczajowo przeznaczonej dla kobiet, którą ubezpieczona wykonywała w spornym okresie w gospodarstwie
rolnym rodziców, nie można było potraktować jako pomocy doraźnej i okresowej.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje;
Kasacja jest nieuzasadniona, albowiem Sąd Apelacyjny precyzyjnie wykazał,
że odbywanie przez wnioskodawczynię kilkugodzinnej nauki w szkole średniej, łącznie z długotrwałymi dojazdami do i ze szkoły, do czego należało doliczyć konieczność domowego przygotowania się do obowiązków szkolnych, w sposób oczywisty
przekreślało dopuszczalność uwzględnienia w jej stażu ubezpieczeniowym pracy
zwyczajowo świadczonej przez dzieci w gospodarstwach rolnych ich rodziców. Sąd
Apelacyjny nie przekroczył zatem granic swobodnej sędziowskiej oceny zebranego w
sprawie materiału dowodowego (art. 233 § 1 KPC), ponieważ wykazał, iż głównym
zadaniem i celem wnioskodawczyni w spornym okresie było odbywanie zajęć szkolnych, a nie świadczenie pracy w gospodarstwie rolnym, której z uwagi na szkolne
wymagania czasowe nie mogła wykonywać w rozmiarze mającym istotne znaczenie
dla funkcjonowania gospodarstwa rolnego jej rodziców.
Chybiony był zarzut naruszenia art. 131 ustawy o z.e.p, który w okresie rozpoznawania sprawy był zastąpiony przez art. 5 ustawy z dnia 17 października 1991 r. o
rewaloryzacji emerytur i rent, o zasadach ustalania emerytur i rent oraz o zmianie
niektórych ustaw (Dz.U. Nr 104, poz. 450 ze zm.). Wprawdzie odnoszące się do sytuacji prawnej wnioskodawczyni dyspozycje art. 5 pkt 3 ustawy rewaloryzacyjnej stanowiące o dopuszczalności uzupełniającego uwzględnienia do stażu emerytalnego, przypadających przed dniem 1 stycznia 1983 r. okresów pracy w gospodarstwie
rolnym po ukończeniu 16 roku życia, wyraźnie nie wyznaczały rozmiaru świadczonej
pracy i nie wymagały, aby praca ta stanowiła jedyne lub główne źródło utrzymania
zainteresowanej, nie może być jednak kwestii, że do stażu emerytalnego uwzględnia
się nie okresy jakiejkolwiek pracy, a jedynie stałą pracę o istotnym znaczeniu dla
prowadzonej działalności rolniczej w gospodarstwie rolnym, w którym osoba zainteresowana zamieszkuje lub ma możliwość codziennego wykonywania prac związanych z prowadzoną działalnością rolniczą. Takie odniesienie może stanowić określony przez Sąd Apelacyjny rozmiar czasu pracy w rolnictwie, skoro zasadą było, że do
stażu ubezpieczeniowego zaliczyć można było przypadające przed wejściem w życie
ustawy rewaloryzacyjnej okresy zatrudnienia w wymiarze nie niższym niż połowa
pełnego wymiaru czasu pracy (art. 2 ust. 2 pkt 1 i 4 tej ustawy). Kryterium takiego nie
spełniała praca wnioskodawczyni, która według wnikliwych ustaleń Sądu Apelacyjnego nie miała charakteru pracy stałej, a była jedynie udziałem (pomocą) w wykonywaniu typowych obowiązków domowych, zwyczajowo wymaganych od dziecka będącego członkiem rolniczej wspólnoty rodzinnej.
Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy oddalił kasację na podstawie art.
39312 KPC.