Supreme Court allows pension claim by correcting application date to include earlier earnings.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court quashed the appellate court's dismissal of Eugeniusz G.'s disability pension claim regarding the calculation base period. The applicant argued that the 1991 application date should be treated as the 1984 date to include earnings from 1973-1975, while the Social Insurance Institution and lower courts rejected this based on the 1991 filing date. The court ruled that the transitional regulation allowing selection of earlier earnings applies to applications filed by December 31, 1992, regardless of the actual filing date, thereby permitting the inclusion of the earlier income period.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy o rewaloryzacji; § 9 ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 1 kwietnia 1985 r. - The date of filing a disability pension application is determined by the date of the first application under the relevant social security act, but transitional provisions allowing the selection of earnings from periods prior to the last twelve years apply to applications submitted by December 31, 1992.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IATesto completo
Wyrok z dnia 21 października 1998 r.
II UKN 48/98
Data złożenia wniosku o rentę inwalidzką kolejową - dla wyliczenia podstawy wymiaru świadczenia w oparciu o art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 17 października 1991 r. o rewaloryzacji emerytur i rent, o zasadach ustalania emerytur i
rent oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 104, poz. 450 ze zm.) - jest datą
złożenia wniosku o rentę inwalidzką w trybie ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o
zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz.U. Nr 40, poz. 267 ze
zm.).
Przewodniczący: SSN Jerzy Kuźniar (sprawozdawca), Sędziowie: SA Beata
Gudowska, SN Stefania Szymańska.
Sąd Najwyższy, z udziałem prokuratora Prokuratury Krajowej Witolda Bryndy,
po rozpoznaniu w dniu 21 października 1998 r. sprawy z wniosku Eugeniusza G.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w W. o rentę inwalidzką,
na skutek kasacji wnioskodawcy od wyroku Sądu Apelacyjnego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie z dnia 22 października 1997 r. [...]
u c h y l i ł zaskarżony wyrok i sprawę przekazał Sądowi Apelacyjnemu w
Warszawie do ponownego rozpoznania, pozostawiając temu Sądowi orzeczenie o
kosztach postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 19 czerwca 1997 r. [...] Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie oddalił odwołanie wnioskodawcy Eugeniusza G.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych-Oddziału w W. z dnia 26 listopada
1996 r., odmawiającej ustalenia podstawy wymiaru renty inwalidzkiej w oparciu o wynagrodzenie osiągane przez wnioskodawcę w latach 1973-1975, ustalając następujący stan faktyczny:
Wnioskodawca, pobierający od dnia 1 listopada 1984 r. kolejową rentę inwalidzką III a następnie II grupy, złożył w grudniu 1991 r. wniosek o przyznanie renty
inwalidzkiej z ustaleniem podstawy jej wymiaru od wynagrodzenia uzyskiwanego w
czasie zatrudnienia w Przedsiębiorstwie Sprzętowo-Transportowym w W. w latach
1973-1976. Organ rentowy decyzją z dnia 1 kwietnia 1992 r. przyznał prawo do tego
świadczenia w wysokości minimalnej wobec nieosiągania przez wnioskodawcę wynagrodzenia w latach 1979-1990 i wypłatę świadczenia zawiesił ze względu na pobieranie kolejowej renty inwalidzkiej.
W dniu 3 marca 1995 r. wnioskodawca ponowił wniosek, a organ rentowy decyzją z dnia 15 maja 1995 r. przyznał mu prawo do renty inwalidzkiej w wysokości
minimalnej, ponownie zawieszając wypłatę świadczenia. Decyzją z dnia 20 lipca
1995 r. organ rentowy odmówił ustalenia podstawy wymiaru świadczenia w oparciu o
wynagrodzenie uzyskiwane w latach 1973-1975 ze względu na treść art. 7 ustawy z
dnia 17 października 1991 r. o rewaloryzacji emerytur, o zasadach ustalania emerytur i rent oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 104, poz. 450 ze zm.) i określone
w nim zasady ustalania podstawy wymiaru świadczeń. W wyniku odwołania wnioskodawcy od tej decyzji Sąd Wojewódzki w Warszawie uchylił ją, a sprawę przekazał
organowi rentowemu do ponownego rozpoznania (wyrok z dnia 17 czerwca 1996 r.
[...]), przyjmując, że wniosek o rentę złożony został w 1984 r., a fakt, że adresatem
wniosku był organ rentowy kolejowy nie ma znaczenia, skoro „renty inwalidzkie
kolejowe i pracownicze były przyznawane, obliczane i podwyższane na tych samych
zasadach”. W wyniku ponownego postępowania organ rentowy wydał zaskarżoną
decyzję z dnia 26 listopada 1996 r. Zdaniem Sądu Wojewódzkiego, wniosek o
przyznanie renty inwalidzkiej na postawie przepisów ustawy z dnia 14 grudnia 1982
r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz.U. Nr 40, poz. 267 ze
zm.) złożony został po raz pierwszy w dniu 19 grudnia 1991 r., brak więc podstaw
prawnych do wyliczenia podstawy wymiaru renty od wynagrodzenia uzyskiwanego w
latach 1973-1975. Stanowisko to podzielił Sąd Apelacyjny w Warszawie i wyrokiem z
dnia 22 października 1997 r. [...] oddalił apelację wnioskodawcy, przyjmując, że
okres 1973-1975 „poprzedza okres 12 lat kalendarzowych liczonych wstecz od roku,
w którym zgłoszono wniosek (art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy o rewaloryzacji)”.
Powyższy wyrok zaskarżył kasacją wnioskodawca i zarzucając naruszenie
przepisów prawa materialnego - art. 1, 7 i 33 ustawy o rewaloryzacji - przez ich
błędną wykładnię, wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego roz-
poznania. W ocenie skarżącego, złożenie wniosku o przyznanie renty kolejowej w
1984 r. było - co do skutków prawnych - tożsame ze złożeniem wniosku do ZUS, to
zaś uzasadnia kasację.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Z przedstawionego stanu faktycznego wynika niewątpliwie i nie jest to przedmiotem zarzutów kasacyjnych, że pierwszy wniosek o przyznanie renty inwalidzkiej
złożony został w dniu 21 listopada 1984 r. w czasie, gdy wnioskodawca był pracownikiem kolejowym. Wniosek ten dotyczył przyznania świadczenia w oparciu o przepisy
ustawy z dnia 28 kwietnia 1983 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników kolejowych i ich rodzin (Dz.U. Nr 23, poz. 99 ze zm.), która wśród należnych pracownikom
kolejowym świadczeń wymieniała również kolejową rentę inwalidzką (art. 1 ust. 1 pkt
1). Określając konieczne dla jej przyznania warunki, wskazała ona inwalidztwo, wymagany okres zatrudnienia określony w przepisach o zaopatrzeniu emerytalnym
pracowników i ich rodzin oraz wymóg, by inwalidztwo powstało w okresie zatrudnienia na kolei lub w okresie z nim równorzędnym, albo nie później niż w ciągu 18 miesięcy od ustania tych okresów (art. 13 ust. 1 ustawy). Jednocześnie art. 4 ust. 1
ustawy przewidywał, że pracownikom kolejowym i członkom ich rodzin, którzy nie
spełniają warunków wymaganych do uzyskania świadczeń określonych w ustawie
albo dla których świadczenia określone w przepisach o zaopatrzeniu emerytalnym
pracowników i ich rodzin są korzystniejsze, przysługują świadczenia na warunkach i
w wysokości określonych w tych przepisach. Renta inwalidzka, będąca jednym ze
świadczeń określonych ustawą z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz.U. Nr 40, poz. 267 ze zm.), przysługiwała pracownikom spełniającym łącznie warunki określone w art. 32, a więc będącym inwalidą,
posiadającym wymagany okres zatrudnienia, których inwalidztwo powstało w czasie
zatrudnienia albo w okresie równorzędnym z okresem zatrudnienia, albo nie później
niż w ciągu 18 miesięcy od ustania tych okresów.
Z porównania tych przepisów wynika istotne podobieństwo omawianych
świadczeń przewidzianych wskazanymi ustawami. Podobieństwo to przejawia się w
analogicznych zasadach ich przyznawania, obliczania, a także podwyższania. Konsekwencją powyższego było objęcie ustawą z dnia 17 października 1991 r. o rewaloryzacji emerytur i rent, o zasadach ustalania emerytur i rent oraz o zmianie niektó-
rych ustaw (Dz.U. Nr 104, poz. 450 ze zm.) emerytur i rent przysługujących, tak na
podstawie ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o z.e.p., jak i ustawy z dnia 28 kwietnia
1983 r. o z.e.k. Od dnia wejścia w życie ustawy o rewaloryzacji w podobny sposób
wyliczano podstawę wymiaru emerytur i rent, a przepisy obu wymienionych ustaw
stosuje się od tego czasu, o ile nie są one sprzeczne z postanowieniami ustawy o
rewaloryzacji. Z powyższego wynika daleko posunięta unifikacja świadczeń z obu
omawianych ustaw, to zaś - w ocenie Sądu Najwyższego - daje podstawę do przyjęcia możliwości przeliczenia pobieranej renty inwalidzkiej według zasad określonych w
ustawie o rewaloryzacji, przyjmując, że datą złożenia wniosku o rentę inwalidzką
pracowniczą była data 21 listopada 1984 r. W tej sytuacji zastosowanie przez organ
rentowy zasad ustalania podstawy wymiaru renty określonych w art. 7 ust. 1 pkt 1
ustawy o rewaloryzacji, zaaprobowane następnie przez Sądy obu instancji, przy założeniu, że wniosek o przyznanie renty inwalidzkiej z zaopatrzenia emerytalnego
pracowników złożony został po raz pierwszy w dniu 19 grudnia 1991 r., nie może być
uznane za prawidłowe. Przepis ten wskazuje, że podstawę wymiaru emerytury lub
renty stanowi zwaloryzowana kwota wynagrodzenia lub dochodu w okresie kolejnych
3 lat kalendarzowych wybranych przez zainteresowanego z ostatnich 12 lat kalendarzowych, o ile wniosek zostanie zgłoszony do dnia 31 grudnia 1992 r. Przy przyjęciu,
że datą tą jest 21 listopada 1984 r., okres 12 lat kalendarzowych, o których mowa w
tym przepisie, ulega stosownemu przesunięciu, co pozwala na uwzględnienie w
podstawie wymiaru świadczenia wynagrodzenia uzyskiwanego przez wnioskodawcę
w latach 1973-1975. Należy nadto zauważyć, że takie zastosowanie przez Sąd
Apelacyjny zasad określonych w art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy było niewłaściwe także
dlatego (nawet przy założeniu, że datą złożenia wniosku był 19 grudnia 1991 r.), że
pominęło przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 1 kwietnia 1985 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru emerytur i rent (jednolity
tekst: Dz.U. z 1989 r. Nr 11, poz. 63 ze zm.), które choć wydane na podstawie upoważnienia z art. 22 ust. 1 pkt 1-3 i 5 ustawy o z.e.p. zachowało swą aktualność (art.
45 ust. 2 ustawy o rewaloryzacji), o ile nie jest sprzeczne z przepisami ustawy o rewaloryzacji. Przepis § 9 ust. 5 rozporządzenia stanowi, że jeżeli w okresie ostatnich
12 lat kalendarzowych, liczonych wstecz od daty zgłoszenia wniosku o świadczenie,
pracownik nie osiągał wynagrodzenia (...), to do ustalenia podstawy wymiaru świadczenia przyjmuje się - na wniosek osoby zainteresowanej - wynagrodzenie wypłacone za okres 3 kolejnych lat kalendarzowych, przypadających w części lub w całości
wcześniej niż w okresie ostatnich 12 lat, o ile pracownik przedstawi dokumenty
stwierdzające wysokość wynagrodzenia w tym okresie. Z przepisu tego wynika więc,
że w sytuacji w nim uregulowanej, sam zainteresowany decyduje o ewentualnym
sięgnięciu do wynagrodzenia z trzech najkorzystniejszych lat we wcześniejszym niż
ostatnie dwunastolecie okresie zarobkowania (tak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia
20 stycznia 1995 r., II URN 57/94, OSNAPiUS 1995 nr 11, poz. 136 oraz w wyroku z
dnia 25 września 1997 r., II UKN 269/97, OSNAPiUS 1998 nr 13, poz. 410). To
przejściowe uregulowanie mogło być stosowane nie tylko przed wejściem w życie
ustawy o rewaloryzacji, ale także w okresie wskazanym w jej art. 7 ust. 1 pkt 1, a
więc wobec osób, które wniosek o świadczenie zgłosiły do dnia 31 grudnia 1992 r.
(stanowisko to wynika z wyroku Sądu Najwyższego z dnia 16 grudnia 1997 r., II UKN
332/97 i zostało powtórzone w wyroku z dnia 16 lipca 1998 r., II UKN 141/98 - jeszcze niepublikowanych). Także więc z tego względu zaskarżony wyrok narusza
wskazane w kasacji przepisy prawa materialnego. W uwzględnieniu więc kasacji
wnioskodawcy, należało uchylić zaskarżony wyrok i orzec jak w sentencji na postawie art. 39313 § 1 KPC.