Legislator Giurisprudenza & Legislazione
II UKN 479/98 Generato dall'IA

Social security contribution rules do not apply to lawyers in partial-time team practice.

Numero d'incarto II UKN 479/98
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Respinto (Dismissed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court dismissed the cassation appeal filed by an attorney working in a law firm on a partial-time basis against a social security contribution decision. The lower courts ruled that the attorney, despite not being a full-time employee, must pay contributions based on 60% of the average wage under specific regulations. The court upheld this decision, rejecting the claim that the regulation violated the principle of equality before the law or constituted discrimination against the legal profession.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

§ 10 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 stycznia 1990 r.; The regulation regarding social security contribution bases does not apply to lawyers who are members of law teams performing their profession in a partial-time capacity.

Parole chiave

Generato dall'IA
social security contributions lawyers partial time law firm teams equality before law constitutional review statutory interpretation employment status

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
§ 10 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 stycznia 1990 r. w sprawie wysokości i podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne
art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze
W motywach wyroku Sąd podkreślił, że zgodnie z art. 24 ust.
art. 32 ust. 1 Konstytucji RP
- przepisów art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, w szczególności dotyczących równości
art. 385 KPC
367-391 KPC, a zwłaszcza art. 385 KPC zastrzegającego dla Sądu drugiej instancji możliwość oddalenia apelacji tylko, gdyby była ona bezzasadna,
art. 176 Konstytucji RP
- art. 176 Konstytucji RP poprzez nieuchylenie wyroku Sądu pierwszej instancji,
art. 393 KPC
W kasacji opartej na obu podstawach z art. 3931 KPC zarzuca się:
art. 32 ust. 1 Konstytucji
zasady równości praw wyrażonej w art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA
II UZP 16/91
mają przemawiać wskazówki zawarte w uzasadnieniu uchwały składu siedmiu sędziów z 23 stycznia 1992 r., II UZP 16/91 (OSNCP 1992 z.

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Wyrok z dnia 16 lutego 1999 r.

II UKN 479/98

Przepis § 10 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 stycznia

1990 r. w sprawie wysokości i podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie

społeczne, zgłaszane do ubezpieczenia społecznego oraz rozliczanie składek i

świadczeń z ubezpieczenie społecznego (jednolity tekst: Dz.U. z 1993 r. Nr 68,

poz. 330 ze zm.) nie ma zastosowania do adwokatów – członków zespołów adwokackich wykonujących zawód w niepełnym wymiarze.

Przewodniczący SSN: Teresa Romer, Sędziowie SN: Jerzy Kuźniar, Stefania

Szymańska (sprawozdawca).

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 16 lutego 1999 r. sprawy z wniosku

Andrzeja W. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w Ł. o

wysokość składek, na skutek kasacji wnioskodawcy od wyroku Sądu Apelacyjnego w

Łodzi z dnia 2 czerwca 1998 r. [...]

o d d a l i ł kasację.

Uzasadnienie

Decyzją z dnia 13 czerwca 1997 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych-Oddział

w Ł. zawiadomił adwokata Andrzeja W., pobierającego emeryturę i zatrudnionego w

zespole adwokackim w niepełnym wymiarze, że od dnia 1 lipca 1997 r. podstawa

wymiaru składki na ubezpieczenie społeczne dla adwokata będącego członkiem zespołu adwokackiego nie może być niższa od kwoty odpowiadającej 60% przeciętnego

wynagrodzenia.

Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi wyrokiem z

dnia 22 grudnia 1997 r. oddalił odwołanie Andrzeja W. od powyższej decyzji. W motywach wyroku Sąd podkreślił, że zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja

1982 r. - Prawo o adwokaturze (Dz.U. Nr 16, poz. 124 ze zm.) adwokaci - członkowie

zespołów adwokackich korzystają ze świadczeń ubezpieczeniowych na równi z pracownikami, a zatem również nie przewiduje się zwolnienia z obowiązku ubezpieczenia adwokatów pobierających świadczenia emerytalno-rentowe a czynnych nadal

zawodowo. Zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 25 lutego 1997 r.

zmieniającym rozporządzenie w sprawie wysokości i podstawy wymiaru składek na

ubezpieczenie społeczne (Dz.U. Nr 20, poz. 107), podstawa wymiaru składki dla adwokata, będącego członkiem zespołu adwokackiego nie może być niższa od kwoty

odpowiadającej 60% przeciętnego wynagrodzenia. W tym stanie zaskarżona decyzja

jest prawidłowa.

Sąd Apelacyjny wyrokiem z 2 czerwca 1998 r. oddalił apelację Andrzeja W.

jako nieuzasadnioną. W motywach wyroku Sąd Apelacyjny wywiódł, co następuje:

Ubezpieczenie społeczne adwokatów - członków zespołów adwokackich

określają przepisy art. 24 Prawa o adwokaturze. W myśl art. 24 ust. 1 tej ustawy,

adwokaci - członkowie zespołów adwokackich - podlegają ubezpieczeniu społecznemu na równi z pracownikami i korzystają ze świadczeń przewidzianych dla pracowników, w tym również świadczeń emerytalno-rentowych. Przy ustalaniu prawa do

świadczeń pracę w zespołach adwokackich traktuje się jak zatrudnienie, a uzyskane

wynagrodzenie jak wynagrodzenie z tytułu zatrudnienia. Natomiast przepis art. 24

ust. 4 powołanej ustawy zawiera upoważnienia dla Ministra Pracy, Płac i Spraw Socjalnych do określenia w drodze rozporządzenia zasad opłacania składek na ubezpieczenie społeczne. Przepisy art. 24 ust. 1 i 4 Prawa o adwokaturze wyraźnie więc

oddzielają kwestię uprawnień do świadczeń pracowniczych od kwestii określenia

wysokości i podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne. Przez fakt

pracy w zespole adwokat nie staje się pracownikiem. W rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 29 stycznia 1990 r. w sprawie wysokości i podstawy wymiaru składek na

ubezpieczenie społeczne... (jednolity tekst: Dz.U. z 1993 r. Nr 68, poz. 330 ze zm.)

wydanym między innymi z upoważnienia art. 24 ust. 4 Prawa o adwokaturze, regulacja dotycząca składek na ubezpieczenie społeczne adwokatów została zamieszczona w rozdziale 6, odrębnie od składek pracowniczych określonych w rozdziale 2.

Ponadto przepis ogólny § 1 ust. 1 powołanego rozporządzenia odrębnie wymienia w

pkt 1 - pracowników, a w pkt 5 - adwokatów, jako inną grupę zawodową. Zgodnie z §

42 ust. 1 tegoż rozporządzenia, podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne adwokatów - członków zespołów adwokackich - stanowi wynik finansowy z

tytułu tego członkostwa. Dodany od 1 lipca 1997 r. rozporządzeniem zmieniającym z

dnia 25 lutego 1997 r. (Dz.U. Nr 20, poz. 107) przepis § 42 ust. 1a stanowi, że

podstawa wymiaru składki, o której mowa w ust. 1, nie może być niższa od kwoty

odpowiadającej 60% przeciętnego wynagrodzenia. Zamieszczony w tym rozdziale

przepis § 43 stanowi, że w zakresie zgłaszania do ubezpieczenia, rozliczania składek

i świadczeń oraz opłacania składek stosuje się odpowiednio przepisy § 12-18,

zamieszczone w rozdziale 2. Oznacza to, że tylko w tym zakresie ustawodawca

dopuszcza stosowanie do adwokatów przepisów dotyczących pracowników. Nie ma

podstaw prawnych do odpowiedniego stosowania innych przepisów dotyczących

opłacania składek za pracowników, poza wymienionymi w § 43; w tym również nie

ma podstaw do zastosowania uregulowania zawartego w § 10 ust. 2 powołanego

rozporządzenia i wymierzania połowy składki w przypadku pracy emeryta w zespole

adwokackim w niepełnym wymiarze. Pracownicy i adwokaci stanowią odrębne grupy

zawodowe i tylko poprzez art. 24 ust. 1 Prawa o adwokaturze ci ostatni korzystają z

ubezpieczenia i świadczeń przewidzianych dla pracowników, przy założeniu, że jest

to praca równorzędna ale nie tożsama. Natomiast zasady opłacania składek ubezpieczeniowych zostały określone odrębnie, z uwzględnieniem specyfiki zawodu.

Redakcja § 43 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 stycznia 1990 r. nie upoważnia do interpretacji rozszerzającej i odpowiedniego zastosowania w stosunku do

adwokatów innych przepisów określających zasady opłacania składek za pracowników - poza wymienionymi przepisami § 12-18 tego rozporządzenia. Regulacja zawarta w § 10 ust. 2 dotyczy wyłącznie pracowników i nie ma upoważnienia do zastosowania jej w stosunku do adwokatów, ani w przepisach rozdziału 6 określających

składki na ubezpieczenie społeczne adwokatów, ani w przepisach ogólnych rozdziału

1 tego rozporządzenia.

Wprowadzony od dnia 1 lipca 1997 r. przepis § 42 ust. 1a rozporządzenia

określający minimalną wysokość podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne adwokatów będących członkami zespołów adwokackich - nie niższą niż 60%

przeciętnego wynagrodzenia, określa mniej korzystną niż dotychczas sytuację dla tej

grupy zawodowej, a zwłaszcza dla adwokatów pracujących w niepełnym wymiarze. Z

drugiej strony jest to regulacja zmierzająca do przybliżenia zasad opłacania składek

ubezpieczeniowych przez adwokatów - członków zespołów adwokackich i adwokatów prowadzących kancelarię indywidualną lub wspólnie z innym adwokatem, w stosunku do których od dnia 1 stycznia 1990 r. obowiązuje przepis § 42 ust. 2 powołanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 stycznia 1990 r., określający mini-

malną podstawę wymiaru składek w kwocie nie niższej niż 60% przeciętnego wynagrodzenia. Trudno zatem podzielić pogląd apelacji, że przepis § 42 ust. 1 a wprowadzony rozporządzeniem zmieniającym z dnia 25 lutego 1997 r. stanowi naruszenie

zasady równości praw wyrażonej w art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Przez podjęcie pracy w zespole adwokackim, adwokat nie staje się pracownikiem i chociaż na podstawie przepisu szczególnego art. 24 ust. 1 Prawa o adwokaturze korzysta z ubezpieczenia i świadczeń pracowniczych, to jednak status pracownika i adwokata pracującego w zespole jest różny, a zatem nie można w tym kontekście rozpatrywać równości praw. Natomiast w stosunku do całości grupy zawodowej

adwokatów przepis § 42 ust. 1a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 stycznia

1990 r. w wersji znowelizowanej od dnia 1 lipca 1997 r. - nie narusza zasady równości praw, a przeciwnie, stanowi w określonym zakresie uregulowanie wspólne.

W kasacji Andrzej W. wnosi o uchylenie wyroku Sądu Apelacyjnego i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania temuż Sądowi.

W kasacji opartej na obu podstawach z art. 3931 KPC zarzuca się:

1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, w szczególności:

- art. 24 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (Dz.U. Nr 16, poz.

124 ze zm.),

- art. 42 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 25 lutego 1997 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie wysokości i podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne (Dz.U. Nr 20, poz. 107),

- § 10 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 stycznia 1990 r. w sprawie

wysokości i podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne (Dz.U. z 1993 r.

Nr 68, poz. 330 ze zm.),

- przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej

oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. Nr 123, poz. 776),

- przepisów ustawy z dnia 28 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej (Dz.U. Nr

41, poz. 324 ze zm.),

- przepisów art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, w szczególności dotyczących równości

praw oraz naruszenie uprawnień obywatelskich do niedyskryminowania zarządzeniami Państwa poszczególnych zawodów,

2) naruszenie przepisów postępowania, skoro uchybienia te miały istotny wpływ na

wynik sprawy, w szczególności:

- art. 367-391 KPC, a zwłaszcza art. 385 KPC zastrzegającego dla Sądu drugiej instancji możliwość oddalenia apelacji tylko, gdyby była ona bezzasadna,

- art. 176 Konstytucji RP poprzez nieuchylenie wyroku Sądu pierwszej instancji,

mimo stwierdzenia, że wyrok ten nie rozważył istotnych podstaw rozstrzygnięcia;

„podniesienie dopiero w instancji apelacyjnej zasady rozstrzygnięcia” pozostawiają

rozstrzygnięcie to bez możliwości kontroli instancyjnej, to jest zagwarantowanej konstytucyjnie dwuinstancyjności postępowania.

W części uzasadniającej zarzuty skarżący podaje wyliczenie wskazujące, iż

uzyskiwane przez niego wynagrodzenie nie pokryje kwoty składki na ubezpieczenie;

dlatego podtrzymuje stanowisko, że powinien być traktowany jak pracownik - zgodnie

z §10 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 29 stycznia 1990 r. Nie ma bowiem

żadnej racji aby zasada ta nie była stosowana „przy składkach” adwokata w zespole

adwokackim. Odmienne postępowanie jest przejawem dyskryminacji, także w

porównaniu z emerytem - radcą prawnym, notariuszem, pośrednikiem prawnym,

którzy w ogóle nie opłacają składek na ubezpieczenie społeczne. Przeciwko takiej

wykładni przepisów ponadto przemawiają wskazówki zawarte w uzasadnieniu

uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 1992 r., II

UZP 16/91, według których jakkolwiek adwokat nie jest pracownikiem, to także gdy

jest zatrudniony w zespole adwokackim, a nawet gdy prowadzi kancelarię indywidualną lub w spółce z innym adwokatem, winien płacić składki na ubezpieczenie

społeczne jak pracownik, skoro ustawa go z tym statusem przyrównuje.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu kasacji, uznał, że jest ona pozbawiona

usprawiedliwionych podstaw i podlega oddaleniu, z następujących powodów:

1. Przede wszystkim należy zaznaczyć, że nie jest zrozumiałe odniesienie się skarżącego do przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i

społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. Nr 123, poz. 776).

Skarżący nie konkretyzuje jakie przepisy tejże ustawy zostały naruszone i dlaczego

oraz jakie to miało znaczenie dla wyniku sprawy; szczególnie, że Sądy obu instancji

nie odwołały się do przepisów tejże ustawy i nie rozważały żądania skarżącego w jej

aspekcie, co jest zrozumiałe, skoro spór sprowadza się do tego, czy w odniesieniu

do skarżącego ma zastosowanie § 42 ust. 1a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia

29 stycznia 1990 r. w sprawie wysokości i podstawy wymiaru składek..., czy też

może mieć zastosowanie § 10 ust. 2 tego rozporządzenia.

Również nie zostało wyjaśnione przez skarżącego jakie przepisy ustawy z

dnia 28 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej (Dz.U. Nr 41, poz. 324 ze zm.)

zostały naruszone przez Sąd Apelacyjny i dlaczego oraz jaki to miało wpływ na rozstrzygnięcie. Należy podkreślić, że żaden z Sądów rozpoznających niniejszą sprawę

także nie powołał się na przepisy tejże ustawy, ponieważ nie miały one w sprawie

zastosowania.

Brak wskazania konkretnych przepisów, jakie - zdaniem skarżącego - zostały

naruszone, uniemożliwia ustosunkowanie się do tych zarzutów.

2. Przechodząc do meritum sprawy Sąd Najwyższy podkreśla, iż w orzecznictwie i

doktrynie przyjmowany jest jednolity pogląd, że objęcie adwokatów na równi z pracownikami, między innymi, prawem do świadczeń z tytułu powszechnego zaopatrzenia emerytalnego pracowników i ich rodzin (według dotychczasowego nazewnictwa),

nie czyni ich eo ipso pracownikami, ponieważ nie pozostają w stosunku pracy, co

odnosi się także do wykonujących swój zawód w zespole adwokackim. To, że zgodnie z art. 24 ust. 1 Prawa o adwokaturze - przy ustalaniu prawa do świadczeń

pracę w zespole adwokackim traktuje się jak zatrudnienie, a uzyskane wynagrodzenie jak wynagrodzenie z tytułu zatrudnienia, nie świadczy, iż zrównanie to powoduje

także jednakowe traktowanie adwokata i pracowników w zakresie składek na ubezpieczenie społeczne. Jak trafnie bowiem podkreślono w motywach zaskarżonego

wyroku, adwokaci są uznawani nadal za odrębną grupę zawodową. Uprawnione jest

stanowisko Sądu Apelacyjnego, że prawodawca wyraźnie oddzielił kwestię uprawnień adwokatów do świadczeń od kwestii określenia wysokości i podstawy wymiaru

składek na ubezpieczenie społeczne. Wynika to wprost z art. 24 ust. 1 i ust. 4 Prawa

o adwokaturze. Konsekwencją tego jest odmienne uregulowanie tej kwestii w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 29 stycznia 1990 r. w sprawie wysokości i podstawy

wymiaru składek, co zostało dokładnie przedstawione przez Sąd Apelacyjny.

Zarzut skarżącego, iż powinien być traktowany tak jak pracownik, co ma

oznaczać, iż w odniesieniu do niego należy stosować § 10 ust. 2 rozporządzenia

Rady Ministrów z dnia 29 stycznia 1990 r., nie wytrzymuje krytyki w świetle przedstawionych argumentów Sądu Apelacyjnego, z którym Sąd Najwyższy w pełni się

zgadza. Sąd Apelacyjny dokonując wykładni § 43 tegoż rozporządzenia słusznie

wskazał, iż redakcja § 43 nie upoważnia do rozszerzającej wykładni i odpowiedniego

zastosowania w stosunku do adwokatów innych przepisów określających zasady

opłacania składek na ubezpieczenie społeczne za pracowników - poza wymienio-

nymi w nim przepisami § 12-18 tegoż rozporządzenia. Stanowisko takie jest zgodne

z zasadą wykładni prawa, iż przepisy szczególne - a do takich niewątpliwie należą

przepisy zawarte w rozdziale 6 - podlegają wykładni ścisłej.

Nie jest uprawniony zarzut, jakoby przeciwko stanowisku Sądu Apelacyjnego

mają przemawiać wskazówki zawarte w uzasadnieniu uchwały składu siedmiu sędziów z 23 stycznia 1992 r., II UZP 16/91 (OSNCP 1992 z. 25, poz. 66). W uchwale

tej Sąd Najwyższy zajmował się zagadnieniem, czy adwokat, który wykonuje zawód

indywidualnie na podstawie art. 4 ust. 3 Prawa o adwokaturze i ma uprawnienia

emerytalne, podlega obowiązkowi ubezpieczenia społecznego z art. 24 w związku z

art. 37 tej ustawy. Stwierdzenie przez Sąd Najwyższy, że podlega ubezpieczeniu,

gdyż należy go traktować nadal tak jak pracownika, w związku z czym powinien

nadal opłacać składki na ubezpieczenie społeczne, w niczym nie podważa rozstrzygnięcia Sądu Apelacyjnego w niniejszej sprawie. Chodziło bowiem tylko o stwierdzenie obowiązku opłacania nadal składek, a nie o to od jakiej podstawy.

Dodanie w § 42 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 stycznia 1990 r.

ustępu 1a stanowiącego, że podstawa wymiaru składki, o której mowa w ust. 1, nie

może być niższa od kwoty odpowiadającej 60% przeciętnego wynagrodzenia, jest

ocenione przez skarżącego jako dyskryminacja zawodu adwokackiego w stosunku

do sytuacji pracowników, a także do innych zawodów. Należy zatem zwrócić uwagę

na trafną ocenę Sądu Apelacyjnego, iż przez podjęcie pracy w zespole adwokackim

adwokat nie staje się pracownikiem i jego status jest inny niż pracownika, a więc nie

można w tym kontekście rozpatrywać zasady równości wobec prawa. Jeżeli zaś

chodzi o całą grupę zawodową adwokatów to przepis ten nie tylko nie narusza tej

zasady, a przeciwnie, stanowi w tym zakresie uregulowanie wspólne. Dlatego nie

można mówić o naruszeniu zasady równości wobec prawa wyrażonej w art. 32 ust. 1

Konstytucji RP. Sąd Najwyższy całkowicie zgadza się z tą argumentacją.

Reasumując tę część wywodów zatem należy stwierdzić, że nie jest usprawiedliwiony zarzut naruszenia przez Sąd Apelacyjny przepisów prawa materialnego

wskazanych w kasacji.

3. Wobec prawidłowego oddalenia apelacji przez Sąd Apelacyjny nie jest uzasadniony zarzut naruszenia przepisów postępowania, a szczególnie art. 385 KPC. Podobnie nie jest trafny zarzut naruszenia art. 176 Konstytucji RP. Apelacja wnioskodawcy została rozpoznana przez Sąd drugiej instancji, a więc przewidziana w tym

przepisie zasada dwuinstancyjności postępowania sądowego została zachowana,

przy czym Sąd Apelacyjny rozważył także te zarzuty podniesione przez skarżącego

w odwołaniu, które pominął Sąd Wojewódzki, a co w istocie nie miało wpływu na

rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji.

Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji wyroku na

mocy art. 39312 KPC.