Early retirement denied when job loss did not stem from economic reduction in workforce size.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court dismissed the applicant's cassation appeal regarding early retirement eligibility. The applicant failed to prove that his dismissal from a factory was due to economic reasons requiring workforce reduction, as the employer maintained four employees in the relevant months. Consequently, the court ruled that the statutory conditions for early retirement under the specific employment termination law were not met.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 1 ust. 1 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy; early retirement rights for employees dismissed due to economic reasons require proof that the employer reduced staff below a specific threshold, which was absent in this case.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IATesto completo
Wyrok z dnia 19 marca 1997 r.
II UKN 46/97
Zwolnienie pracownika po okresie 1 miesiąca pracy w sytuacji, gdy w
poprzednim i następnym miesiącu zakład pracy zatrudniał jednakowo po 4 pracowników, nie stanowi zmniejszenia zatrudnienia, o którym mowa w art. 1 ust. 1
ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z
pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy oraz o
zmianie niektórych ustaw (Dz.U. z 1990 r. Nr 4, poz. 19 ze zm.).
Przewodniczący SSN: Andrzej Kijowski, Sędziowie SN: Jerzy Kuźniar, Maria
Mańkowska (sprawozdawca).
Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 19 marca 1997 r. sprawy z wniosku
Bogusława K. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w C. o
wcześniejszą emeryturę, na skutek kasacji wnioskodawcy od wyroku Sądu Apelacyjnego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach z dnia 16 października
1996 r. [...]
o d d a l i ł kasację.
Uzasadnienie
Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Częstochowie
wyrokiem z dnia 21 lutego 1996 r. oddalił odwołanie Bogusława K. od decyzji Zakładu
Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w C. z dnia 23 sierpnia 1995 r., odmawiającej
ubezpieczonemu przyznania wcześniejszej emerytury z powodu braku 40 letniego
okresu zatrudnienia. Organ rentowny nie uznał okresu pracy wnioskodawcy w gospodarstwie rolnym jego rodziców od 1 lipca 1952 r. do 11 stycznia 1956 r. z uwagi na
brak dokumentów potwierdzających istnienie gospodarstwa rolnego w tym okresie.
Wnioskodawca udowodnił okres zatrudnienia w wymiarze 36 lat 10 miesięcy i 16
dni, zatem Sąd Wojewódzki uznał, że nie spełnia warunków wymienionych w § 1
rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 stycznia 1990 r. w sprawie
wcześniejszych emerytur dla pracowników zwalnianych z pracy z przyczyn dotyczących
zakładów pracy (Dz. U. Nr 4, poz. 27). Ponadto na podstawie informacji nadesłanych
przez Urząd Skarbowy w K. oraz ZUS w C. - Sąd Wojewódzki doszedł do wniosku, że w
firmie T. K., która zatrudniała ubezpieczonego w miesiącu czerwcu 1995 r. nie miało
miejsce ograniczenie zatrudnienia. Firma ta zatrudniała w miesiącu maju 1995 r. 4
pracowników i w miesiącu lipcu pozostało również 4 pracowników.
Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z dnia 16
października 1996 r. oddalił rewizję wnioskodawcy, potwierdzając niewadliwość ustaleń
Sądu pierwszej instancji. Ubezpieczony nie przedłożył bowiem żadnego dokumentu
potwierdzającego fakt istnienia gospodarstwa rolnego w spornym okresie o powierzchni
1,56 ha. Natomiast z przedłożonych umów sprzedaży z 9 marca 1948 r. działki ziemi o
powierzchni 0,40 ha i z dnia 11 października 1970 r. o pow. 0,29 ha, można
wyprowadzić wniosek, że w spornym okresie gospodarstwo rodziców ubezpieczonego
nie miało charakteru gospodarstwa rolnego. Sąd Apelacyjny uznał ponadto, zgodnie z
ustaleniami Sądu Wojewódzkiego, że stosunek pracy wnioskodawcy nie został
rozwiązany z powodu likwidacji stanowiska pracy, skoro pracował w Firmie T. K. tylko w
miesiącu czerwcu 1995 r., a Firma ta zarówno przed zatrudnieniem wnioskodawcy, jak i
po rozwiązaniu z nim stosunku pracy zatrudniała taką samą liczbę 4 pracowników.
Kasację od tego wyroku wniósł wnioskodawca zarzucając:
1. naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie (art. 3931 pkt 1 KPC), a w szczególności § 1 rozporządzenia Ministra Pracy i
Polityki Socjalnej z dnia 26 stycznia 1990 r. w sprawie wcześniejszych emerytur dla
pracowników zwalnianych z pracy z przyczyn dotyczących zakładów pracy (Dz. U. Nr 4,
poz. 27) przez przyjęcie, że nie spełnia wymagań do przyznania wcześniejszej emerytury oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 listopada 1964 r. w sprawie
przenoszenia własności nieruchomości rolnych, znoszenia współwłasności nieruchomości rolnych oraz dziedziczenia gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 45, poz. 304), przez
przyjęcie, że nie udowodnił, iż jego rodzice posiadali w spornym okresie gospodarstwo
rolne;
2. naruszenie przepisów postępowania (art. 3931 pkt 2 KPC) przez niedopuszczenie
dowodu z zeznań zawnioskowanych przez niego świadków: Stanisława P. i Zygmunta
T., na okoliczność pracy w gospodarstwie rolnym rodziców, co miało istotny wpływ na
wynik sprawy.
Kasacja zawiera wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz wyroku Sądu
Wojewódzkiego w Częstochowie i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do
ponownego rozpoznania z uwzględnieniem kosztów postępowania kasacyjnego;
ewentualnie o zmianę zaskarżonego orzeczenia i przyznanie wnioskodawcy prawa do
wcześniejszej emerytury.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Kasacja nie jest zasadna. Bezpodstawny bowiem jest zarzut naruszenia przepisu
§ 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 stycznia 1990 r. w
sprawie wcześniejszych emerytur dla pracowników zwalnianych z pracy z przyczyn
dotyczących zakładów pracy (Dz. U. Nr 4, poz. 27). Przepis ten przewiduje, że
pracownicy, z którymi rozwiązanie stosunku pracy nastąpiło w okolicznościach
określonych w art. 1 ust. 1 i 2 i art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn
dotyczących zakładu pracy oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. z 1990 r. Nr 4, poz.
19 ze zm.) mogą przejść na wcześniejszą emeryturę bez względu na wiek, jeżeli osiągnęli do dnia rozwiązania stosunku pracy okres zatrudnienia wynoszący łącznie z okresami równorzędnymi i zaliczalnymi do okresów zatrudnienia co najmniej 35 lat dla
kobiet i 40 lat dla mężczyzn. Pierwszym zatem warunkiem uzyskania prawa do
wcześniejszej emerytury jest rozwiązanie stosunku pracy w trybie przepisów ustawy z
dnia 28 grudnia 1989 r. Ustawa ta obejmuje zwolnienia grupowe pracowników, a także
zwolnienia indywidualne (art. 10 ust. 1) z przyczyn, o których mowa w art. 1 ust. 1, to
znaczy zmniejszenia zatrudnienia w związku ze zmianami ekonomicznymi,
produkcyjnymi lub technologicznymi, w tym także, gdy zmiany te występują w celu
poprawy warunków pracy lub warunków środowiska naturalnego.
Przewidziane w ustawie prawo do odprawy pieniężnej, wypłacanej pracownikom
zwalnianym z przyczyn wymienionych w art. 1, a także dodatkowe uprawnienia tych
osób, dotyczące zwłaszcza uprawnień dla bezrobotnych, uprawnień w zakresie urlopu
wychowawczego, jak i wcześniejszych emerytur realizują podstawowy cel tej ustawy, tj.
łagodzenie skutków konieczności zwolnień pracowników z przyczyn dotyczących
zakładów pracy. Dokonywana transformacja gospodarcza wymagała od wielu zakładów
pracy zmian organizacyjnych, produkcyjnych, czy technologicznych i związanego z tym
ograniczenia zatrudnienia spowodowanego sytuacją ekonomiczną przedsiębiorstwa. W
takich też okolicznościach ustawodawca zdecydował o udzieleniu zwalnianym
prawnikom pewnych osłon ekonomicznych i socjalnych dla osłabienia ujemnych
skutków tych zwolnień, dotykających często długoletnich pracowników.
Takich okoliczności nie można doszukać się w sytuacji wnioskodawcy. Po
okresie pobierania świadczenia rehabilitacyjnego od 20 maja 1990 r. do 14 maja 1991
r. wnioskodawca otrzymywał zasiłek z tytułu pozostawania bez pracy do 20 sierpnia
1992 r., pracował od 21 sierpnia 1992 r. do 30 września 1992 r. w GiK jako sprzedawca
- kasjer; od 1 października 1992 r. do 28 lutego 1993 r. pobierał zasiłek dla
bezrobotnych oraz od 1 czerwca 1995 r. do 30 czerwca 1995 r. pracował w Zakładzie
Kamieniarskim T. K. w charakterze ładowacza - konwojenta. Świadectwo pracy z 30
czerwca 1995 r. znajdujące się w aktach rentowych [...] poświadcza, że stosunek pracy
został rozwiązany na podstawie art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. z
powodu likwidacji stanowiska (etatu). Stwierdzeniu temu zaprzecza informacja Urzędu
Skarbowego i Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, że Zakład T. K. zatrudniał po 4
pracowników w maju, jak i w lipcu 1995 r. Z wykazów zatrudnienia pracowników w
Firmie T. K. [...] wynika, że w 1995 r. tylko w lutym i czerwcu zatrudnienie wynosiło 5
pracowników, natomiast w marcu było zatrudnionych 3 pracowników, a w lutym i
kwietniu po 2 pracowników. Nie można zatem uznać, że zatrudnienie piątego
pracownika w czerwcu 1995 r. i zwolnienie go po okresie 1 miesiąca pracy w sytuacji,
gdy w poprzednim i następnym miesiącu zakład pracy zatrudniał jednorazowo po 4
pracowników stanowi o zmniejszeniu zatrudnienia, o którym mowa w art. 1 ust. 1
ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. i daje zwolnionemu pracownikowi uprawnienie do
wcześniejszej emerytury.
W tych warunkach słusznie przyjęły Sądy obu instancji, że w przedmiotowej
sprawie nie było podstaw do zwolnienia wnioskodawcy z pracy na podstawie art. 10 ust.
1 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. skoro nie udowodnił, iż w zatrudniającym go
zakładzie pracy zaistniała potrzeba ograniczenia zatrudnienia. Brak podstawowej
przesłanki z § 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 28 stycznia
1990 r. o rozwiązaniu stosunku pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy, określonych w art. 1 ust. 1 i 2 oraz art.. 10 ust. 1 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r, definitywnie wyklucza prawo wnioskodawcy do wcześniejszej emerytury. Nie było zatem
potrzeby oceny dalszych zarzutów kasacyjnych, dotyczących stażu pracy wnioskodawcy.
Z przytoczonych wyżej względów kasacja wnioskodawcy nie miała usprawiedliwionych podstaw i podlegała oddaleniu na zasadzie art. 393 12 KPC.