Supreme Court voids proceedings due to mother acting as lawyer without power of attorney for schizophrenic client.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court voided the lower court proceedings because the plaintiff's mother acted as his lawyer without a valid power of attorney. The plaintiff, suffering from schizophrenia, did not participate personally, and the court failed to appoint a public defender or verify the mother's authority. The court ruled that the lack of proper authorization renders the entire procedure invalid under the Civil Procedure Code.
Regesto Legislator
Generato dall'IAart. 89 ust. 1, 2 KPC; art. 379 pkt 2 KPC; art. 378 ust. 2 KPC: Proceedings are void when a party's representative acts without proper authorization, and the higher court must annul the judgment if this defect is found.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IATesto completo
Postanowienie z dnia 24 września 1999 r.
II UKN 432/99
Nieważność postępowania zachodzi, gdy czynności procesowe zostały
dokonane przez matkę w imieniu syna posiadającego zdolność do czynności
procesowych, bez przedłożenia pełnomocnictwa (art. 379 pkt 2 w związku z art.
89 KPC).
Przewodniczący: SSN Jerzy Kuźniar, Sędziowie SN: Zbigniew Myszka,
Barbara Wagner (sprawozdawca)
Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 24 września 1999 r. na posiedzeniu
niejawnym sprawy z wniosku Andrzeja P. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w A. o rentę, na skutek kasacji wnioskodawcy od postanowienia
Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 31 maja 1999 r. [...]
p o s t a n o w i ł:
1. uchylić zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie
Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Białymstoku z dnia 18
maja 1999 r. [...];
2. przekazać Sądowi Okręgowemu w Białymstoku wniosek Andrzeja P. o
przywrócenie terminu do złożenia apelacji od wyroku tegoż Sądu z dnia 4 listopada
1998 r.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Białymstoku postanowieniem z dnia 1 lutego 1999 r. odrzucił, jako spóźniony, wniosek Andrzeja P. o
sporządzenie uzasadnienia wyroku wydanego przez ten Sąd w dniu 4 listopada 1998
r. [...]; postanowieniem z dnia 21 kwietnia 1999 r. oddalił wniosek o przywrócenie
terminu do sporządzenia uzasadnienia orzeczenia, a postanowieniem z 18 maja
1999 r. odrzucił apelację skarżącego od powyższego wyroku wniesioną w dniu 11
maja 1999 r.
Sąd Apelacyjny w Białymstoku postanowieniem z dnia 31 maja 1999 r. [...]
oddalił zażalenie na postanowienie odrzucające apelację. Postanowieniem z dnia 25
czerwca 1999 r. ustanowił dla Andrzeja P. pełnomocnika z urzędu do wniesienia kasacji od postanowienia z dnia 31 maja 1999 r., zaś postanowieniem z dnia 12 lipca
1999 r. przywrócił termin do złożenia kasacji od tego postanowienia.
Pełnomocnik skarżącego wskazując jako podstawy kasacji naruszenie prawa
materialnego przez niezastosowanie art. art. 87 i 89 § 1 KPC, a także przepisów postępowania, a to art. 379 pkt 2 i 5 oraz art. 397 § 2 KPC, wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Andrzej P.
cierpi na powolnie przebiegający proces schizofrenii z zaznaczeniem trudności kontaktu słownego oraz z zaleceniem leczenia psychiatrycznego. W postępowaniu przed
Sądem nie podejmował bezpośrednio żadnych czynności. W jego imieniu występowała matka, lecz w aktach sprawy nie ma pełnomocnictwa, zaś Sąd nie wezwał
strony do uzupełnienia braków ani nie wyznaczył dla niej adwokata z urzędu. Nienależyte umocowanie pełnomocnika strony jako też pozbawienie strony możności
obrony swych praw powodują nieważność postępowania (art. 379 pkt 2 i 5 KPC),
które to okoliczności Sąd Apelacyjny powinien był wziąć pod rozwagę z urzędu (art.
378 § 2 KPC).
Sad Najwyższy zważył, co następuje:
Kasacja zasługuje na uwzględnienie.
Z akt sprawy wynika, że czynności procesowych za Andrzeja P. dokonywała
jego matka. Nie ma dowodu pozwalającego stwierdzić, że działała ona jako pełnomocnik wnioskodawcy i z jego upoważnienia. Brakuje pisemnego pełnomocnictwa
udzielonego matce przez wnioskodawcę, które winno być dołączone do akt sprawy
przy pierwszej czynności procesowej (art. 89 § 1 KPC), a w protokołach rozpraw jego ustnego oświadczenia o udzieleniu pełnomocnictwa (art. 89 § 2 KPC). Matka
Andrzeja P. występowała więc w sprawie nie będąc należycie umocowaną. Zgodnie
z art. 379 pkt 2 KPC, gdy pełnomocnik strony nie był należycie umocowany zachodzi
nieważność postępowania. W razie stwierdzenia, że postępowanie dotknięte było
nieważnością, Sąd wyższej instancji zobowiązany jest do uchylenia orzeczenia Sądu
niższej instancji (art. 378 § 2 KPC).
Z powyższych względów Sąd Najwyższy, stosownie do art. 39313 KPC w
związku z art. 379 pkt 2 KPC, orzekł jak w sentencji.
Sąd Najwyższy zważył nadto:
W zażaleniu z dnia 11 maja 1999 r. na postanowienie z dnia 21 kwietnia 1999
r. oddalające wniosek o przywrócenie terminu do sporządzenia uzasadnienia wyroku
Andrzej P. wnosił o przywrócenie terminu do złożenia apelacji. Sąd Okręgowy-Sąd
Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Białymstoku postanowieniem z dnia 18 maja
1999 r. odrzucił jako spóźnioną apelację skarżącego nie rozpoznając tego wniosku.
Okoliczność powyższą pominął Sąd Apelacyjny rozpoznając zażalenie na to postanowienie.
Ponieważ właściwym do rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej jest sąd, w którym czynność ta miała być dokonana,
Sąd Najwyższy stosownie do art. 169 § 1 KPC w zw. z art. 369 § 1 KPC orzekł jak w
sentencji.