Supreme Court dismisses appeal as inadmissible because the disputed compensation amount falls below the statutory threshold.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court declared the cassation appeal inadmissible because the value of the disputed compensation did not meet the minimum threshold required for review. The applicant sought non-paid certificates to compensate for lost salary increases, but the calculated nominal value was significantly lower than the statutory limit. Consequently, the court rejected the request for a full review of the lower court's decision.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 393 pkt 1 KPC; The cassation appeal is inadmissible if the value of the subject matter of the dispute is lower than the amount specified in the relevant provision of the Code of Civil Procedure.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IATesto completo
Postanowienie z dnia 13 stycznia 1999 r.
II UKN 412/98
Sprawa o umieszczenie w spisie osób uprawnionych do nieodpłatnego
nabycia świadectw rekompensacyjnych na podstawie ustawy z dnia 6 marca
1997 r. o zrekompensowaniu okresowego niepodwyższania płac w sferze budżetowej oraz utraty niektórych wzrostów lub dodatków do emerytur i rent
(Dz.U. Nr 30, poz. 164 ze zm.) jest sprawą o świadczenie w rozumieniu art. 393
pkt 1 KPC.
Przewodniczący: SSN Barbara Wagner, Sędziowie SN: Jerzy Kuźniar, Maria
Tyszel (sprawozdawca).
Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 13 stycznia 1999 r. sprawy z wniosku
Kazimierza K. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w R. o
świadectwa rekompensacyjne, na skutek kasacji wnioskodawcy od wyroku Sądu
Apelacyjnego w Rzeszowie z dnia 22 maja 1998 r. [...]
o d r z u c i ł kasację.
Uzasadnienie
Zakład Ubezpieczeń Społecznych-Oddział w R. zawiadomieniem z dnia 8
października 1997 r. odmówił Kazimierzowi K. umieszczenia w spisie uprawnionych
do nieodpłatnego nabycia świadectw rekompensacyjnych ponieważ w dniu 14 listopada 1991 r. nie przysługiwał mu wzrost lub dodatek z tytułu pracy w szczególnych
warunkach lub w szczególnym charakterze, który stanowi podstawę prawną nieodpłatnego nabycia tych świadectw.
Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Rzeszowie, po rozpoznaniu odwołania wnioskodawcy, wyrokiem z dnia 9 stycznia 1998 r. [...] zmienił
zaskarżoną decyzję i ustalił, że wnioskodawca jest osobą uprawnioną do nieodpłatnego nabycia świadectw rekompensacyjnych. W uzasadnieniu wyroku Sąd ten uznał,
że wnioskodawca, uprawniony do emerytury od dnia 1 czerwca 1991 r. prawomoc-
nym wyrokiem Sądu Rejonowego-Sądu Pracy w Mielcu z dnia 15 listopada 1991 r.
oraz zaświadczeniem zakładu pracy z dnia 18 grudnia 1991 r., wydanym w wykonaniu tego wyroku, wykazał, że w okresie od 1 sierpnia 1955 r. do 31 sierpnia 1971 r.
wykonywał pracę w szczególnych warunkach. Wobec tego ustalenia Sąd uznał, że
wnioskodawca w dacie przejścia na emeryturę powinien był otrzymać dodatek za
pracę w szczególnych warunkach w związku z czym spełnił warunki z art. 3 pkt 2
ustawy z dnia 6 marca 1997 r. o zrekompensowaniu okresowego nie podwyższania
płac w sferze budżetowej oraz utraty niektórych wzrostów lub dodatków do emerytur i
rent (Dz. U. Nr 30, poz. 164 ze zm.).
Wyrokiem z dnia 22 maja 1998 r. [...] Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Rzeszowie, uwzględniając apelację organu rentowego, zmienił
zaskarżony wyrok i oddalił odwołanie wnioskodawcy. W uzasadnieniu wyroku Sąd
dokonał wykładni art. 3 pkt 2 ustawy z dnia 6 marca 1997 r. uznając, że do nieodpłatnego nabycia świadectw rekompensacyjnych uprawnieni są jedynie ci emeryci i
renciści, którzy mieli ustalone prawo do wzrostu lub dodatku z tytułu pracy w szczególnych warunkach i taki wzrost lub dodatek pobierali do dnia 14 listopada 1991 r., tj.
do dnia wejścia w życie ustawy z dnia 17 października 1991 r. o rewaloryzacji emerytur i rent, o zasadach ustalania emerytur i rent oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.
U. Nr 104, poz. 450 ze zm.), a na podstawie jej przepisów utracili ten wzrost (dodatek) i organ rentowy zaprzestał go wypłacać.
W kasacji od tego wyroku zarzucono naruszenie prawa materialnego przez
błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 3 pkt 2 ustawy z dnia 6 marca
1997 roku o zrekompensowaniu okresowego niepodwyższania płac w sferze budżetowej oraz utraty niektórych wzrostów lub dodatków do emerytur i rent przez przyjęcie, że do nieodpłatnego nabycia świadectw rekompensacyjnych uprawnieni są jedynie ci emeryci i renciści, którzy do dnia 14 listopada 1991 r. mieli ustalone prawa do
wzrostu lub dodatku z tytułu pracy w szczególnych warunkach i taki wzrost lub dodatek pobierali. Wnioski kasacyjne zmierzały do zmiany zaskarżonego wyroku w całości i „utrzymania w mocy” wyroku Sądu Wojewódzkiego w Rzeszowie z dnia 9
stycznia 1998 r. [...] lub uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia.
Rozpoznając kasację Sąd Najwyższy wziął pod uwagę, co następuje:
Kasacja nie jest zwykłym środkiem zaskarżenia lecz środkiem szczególnym o
ograniczonej dopuszczalności. Stosownie do art. 393 pkt 1 KPC kasacja nie przysługuje w sprawach o świadczenia, w których wartość przedmiotu zaskarżenia jest niższa od pięciu tysięcy złotych. W pierwszej kolejności, w sporze o umieszczenie - na
podstawie art. 3 pkt 2 wyżej powołanej ustawy z dnia 6 marca 1997 r. o zrekompensowaniu (...) utraty niektórych wzrostów i dodatków do emerytury i rent - na liście
osób uprawnionych do nieodpłatnego nabycia świadectw rekompensacyjnych rozstrzygnięcia wymaga zagadnienie, czy przedmiotem zaskarżenia jest świadczenie, czy
też ustalenie prawa.
W sprawach z zakresu prawa ubezpieczeń społecznych, w orzecznictwie
Sądu Najwyższego ukształtował się jednolity pogląd, zgodnie z którym kasacja nie
przysługuje wówczas, gdy przedmiotem zaskarżenia jest wysokość świadczenia
emerytalno-rentowego do którego prawo zostało przyznane. W wyroku z dnia 8
stycznia 1997 r., II UKN 40/96, wydanym w sprawie, w której przedmiotem sporu i
zaskarżenia kasacyjnego była zmiana wysokości podstawy wymiaru i wskaźnika
uprzednio przyznanej emerytury Sąd Najwyższy wyjaśnił, że przedmiotem zaskarżenia nie jest samo prawo do świadczenia emerytalnego ale, ustalona zgodnie z art. 22
KPC, kwota, o którą świadczenie to zostało obniżone. (OSNAPiUS 1997 nr 16, poz.
301, podobnie postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 10 października 1996 r., II
UKN 4/96 - OSNAPiUS 1997 nr 8, poz. 138; z dnia 14 stycznia 19997 r., II UKN
51/96 - OSNAPiUS 1997 nr 17, poz. 329; notka OSNAPiUS 1998 nr 2, poz. 66).
Zgodnie z art. 54 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz. U. Nr 40, poz. 267 ze zm.) w związku z § 16
ust. 1 rozporządzenia z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego oraz
wzrostu emerytur i rent inwalidzkich dla pracowników zatrudnionych w szczególnych
warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz. 43 w brzmieniu i w zakresie obowiązującym do dnia 14 listopada 1991 r.) pracownik, który nabył prawo do
emerytury i wykonywał pracę w szczególnych warunkach - wymienionych w wykazie
A stanowiącym załącznik do tego rozporządzenia - co najmniej przez 15 lat, miał
prawo do wzrostu emerytury lub renty o 10% podstawy jej wymiaru. Na mocy art. 21
ust. 4 w związku z art. 45 ust. 1 ustawy z dnia 17 października 1991 r. o rewaloryzacji
emerytur i rent, o zasadach ustalania emerytur i rent oraz o zmianie niektórych ustaw
(Dz. U. Nr 104, poz. 450 ze zm.) zaprzestano wypłacania tego wzrostu natomiast
sposób jego zrekompensowania ustanowiła powołana wyżej ustawa z dnia 6 marca
1997 r. wyłącznie poprzez nieodpłatne nabycie przez osoby uprawnione świadectw
rekompensacyjnych na zasadach i w trybie określonym w ustawie. Stosownie do jej
art. 9 świadectwo rekompensacyjne jest skarbowym papierem wartościowym na okaziciela. Papiery wartościowe znajdujące się w powszechnym obrocie w gospodarce
rynkowej opartej na pieniądzu, stanowią pieniądz zastępczy. Operacje pieniężne dokonywane surogatami, a więc pieniądzem zastępczym, prowadzą do wypłat gotówkowych, względnie wymagają istnienia gotówki w obrocie, jako punktu odniesienia
(por. uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 23 marca 1995 r., II
UZP 40/94, OSNAPiUS 1995 nr 20, poz. 251). Wartość nominalna świadectwa rekompensacyjnego wynosi 1 złoty (art. 9 ust. 2 ustawy), a uprawnionemu przysługują
te świadectwa o łącznej wartości nominalnej równej należności ustalonej zgodnie z
załącznikiem do ustawy (art. 4 ). W świetle powyższego uprawniony jest więc pogląd,
że wniesione na podstawie art. 18 ust. 3 w związku z art. 19 ustawy z dnia 6 marca
1997 r. żądanie zamieszczenia w spisie osób uprawnionych do nieodpłatnego nabycia, stosownie do jej art. 3 pkt 2 w związku z art. 4, świadectw rekompensacyjnych,
jest w istocie żądaniem przyznania jednorazowego świadczenia pieniężnego.
Umieszczenie (odmowa umieszczenia) w spisie ani też wartość przysługujących (dochodzonych) świadectw rekompensacyjnych nie mają wpływu na prawo lub wysokość uprzednio przyznanych świadczeń emerytalno rentowych, dlatego też w sprawie
ma zastosowanie art. 393 pkt 1 KPC.
Zgodnie z pkt 2 załącznika do ustawy z dnia 6 marca 1997 r. wysokość należności dla osób, którym przysługiwał w dniu 14 listopada 1991 r. wzrost albo dodatek
do emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze zależy od: wysokości wzrostu (dodatku), wieku uprawnionego w dniu 14 listopada
1991 r. oraz od wysokości podstawy wymiaru emerytury lub renty przed rewaloryzacją. W rozpatrywanej kasacji wartość przedmiotu zaskarżenia określono na kwotę
7.200 zł. Sąd Najwyższy stwierdził, że żadna z pozycji wskazanych w tym załączniku
takiej kwoty nie wskazuje. Przedmiotem zaskarżenia jest wzrost emerytury o 10%
podstawy jej wymiaru, w dniu 14 listopada 1991 r. wnioskodawca miał 57 lat, podstawa wymiaru jego emerytury przed jej rewaloryzacją nie przekraczała 300 zł (po denominacji) a wartość dochodzonych świadectw udziałowych, zgodnie z powołanym
załącznikiem, wynosi 4749 zł. Tak więc wartość przedmiotu zaskarżenia jest niższa
od kwoty wskazanej w art. 393 pkt 1 KPC w związku z czym kasacja jest niedopuszczalna.
Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy na podstawie powołanych przepisów oraz art. 3938 KPC orzekł jak w sentencji postanowienia.