Supreme Court dismisses appeal, ruling ZUS not liable for work injury compensation when employer was a state-owned enterprise on accident date.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court dismissed the cassation appeal against the appellate court's decision denying work injury compensation to the Social Insurance Institution (ZUS). The applicant argued that the court failed to inform him of his right to summon the employer as a party, given he acted without legal counsel. The court held that while the ZUS was not liable because the employer was a state-owned enterprise on the accident date, the lower courts erred by not informing the unrepresented applicant about the possibility of summoning the employer.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 9 ust. 1 ustawy o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych; Art. 32 ust. 1 tej ustawy; Art. 5 KPC; Art. 194 § 1 KPC: When an employee acts without legal counsel in a work injury compensation case and incorrectly sues the Social Insurance Institution instead of the employer, the court is obligated to inform the party of the possibility to summon the employer to the proceedings.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IATesto completo
Wyrok z dnia 10 grudnia 1998 r.
II UKN 361/98
Pracownikowi przysługuje jednorazowe odszkodowanie pieniężne od
zakładu pracy, który w dniu wypadku przy pracy był zakładem uspołecznionym.
Przewodniczący: SSN Barbara Wagner, Sędziowie SN: Maria Tyszel, Andrzej
Wróbel (sprawozdawca).
Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 1998 r. sprawy z wniosku
Władysława M. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w W. o
jednorazowe odszkodowanie, na skutek kasacji wnioskodawcy od wyroku Sądu
Apelacyjnego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie z dnia 10 lutego
1998 r. [...]
u c h y l i ł zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Apelacyjnemu-Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie do ponownego rozpoznania
pozostawiając temu Sądowi orzeczenie o kosztach postępowania.
Uzasadnienie
Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie wyrokiem z dnia 17 listopada 1997 r. [...] oddalił odwołanie Władysława M. w sprawie o
jednorazowe odszkodowanie, uznając, że wyniki postępowania dowodowego nie
doprowadziły do ustalenia, iż istnieje związek przyczynowy między wypadkiem przy
pracy, jakiemu wnioskodawca uległ w dniu 27 listopada 1997 r., a ujawnioną u niego
chorobą kręgosłupa leczoną operacyjnie. Sąd Wojewódzki przeprowadził dowód z
opinii biegłych sądowych lekarzy chirurga-ortopedy i neurologa, a następnie z opinii
biegłych lekarzy neurologa i neurochirurga. Biegli zgodnie stwierdzili, że z dokumentacji lekarskiej wynika, iż pierwsze bóle kręgosłupa wystąpiły u wnioskodawcy
przed wypadkiem w 1990 r., a dźwignięcie ciężaru przy wymianie koła w czasie wypadku mogło nasilić jedynie dolegliwości bólowe, ale nie było związane z przyczyną
choroby, a mianowicie z wypadnięciem dysku.
Sąd Apelacyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 10 lutego 1998 r. [...] oddalił
apelację wnioskodawcy od powyższego wyroku. W ocenie Sądu jednorazowe odszkodowanie pieniężne przysługuje wnioskodawcy jedynie od zakładu pracy, który w
dniu wypadku przy pracy spełniał warunki uzasadniające uznanie go za uspołeczniony zakład pracy. W przypadku zaś, gdy podmiotem zobowiązanym do zapłaty jednorazowego odszkodowania jest zakład pracy, wówczas Zakład Ubezpieczeń Społecznych obowiązany jest jedynie do przeprowadzenia badania przez Komisję
Lekarską do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia w celu ustalenia, czy wnioskodawca
wskutek wypadku doznał stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu. W tej
sytuacji rozstrzygnięcie organu rentowego w przypadku wnioskodawcy mogło dotyczyć jedynie jego wniosku o skierowanie na badania lekarskie, aczkolwiek faktycznie
prowadziło do odmowy przyznania jednorazowego odszkodowania. Brak jest jednak
podstaw do uznania, że Oddział ZUS przejął na siebie obowiązek zapłaty jednorazowego odszkodowania w przypadku stwierdzenia, że Władysław M. doznał stałego
lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu, jakiemu uległ w dniu 27 listopada 1997 r.
Wnioskodawca zaskarżył powyższy wyrok kasacją, w której zarzucił naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik postępowania, tj. art. 5
KPC w związku z art. 194 KPC oraz art. 233 § 1 KPC i wskazując na powyższe podstawy kasacyjne wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i poprzedzającego go wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie z dnia 17 listopada 1997 r. i przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego
rozpoznania. W ocenie skarżącego Sąd Wojewódzki bezpodstawnie nie uwzględnił
wniosku powoda o przeprowadzenie dowodu z zeznań lekarzy, którzy prowadząc
terapię powoda mają z pewnością najlepszą orientację w charakterze i przyczynach
schorzenia, a ponadto ich zeznania mogły pozwolić na wyjaśnienie i usunięcie rozbieżności opinii poszczególnych biegłych sądowych. Sąd i biegli rozpatrywali jedynie
kwestię, czy wypadek z dnia 27 listopada 1997 r. był przyczyną choroby powoda, a
pominęli aspekt, czy i w jakim stopniu wypadek ten spowodował skutek w postaci
istotnego pogorszenia jego stanu zdrowia. Skarżący zarzucił ponadto, że mimo iż
powód w toku całego postępowania działał bez pełnomocnika, to jednak na żadnym
etapie procesu Sąd nie poinformował go o tym, że błędnie wskazał osobę pozwanego oraz o możliwości złożenia wniosku w przedmiocie wezwania zakładu pracy do
wzięcia udziału w sprawie.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgodnie z przepisem art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r. o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (jednolity tekst: Dz.U. z
1983 r. Nr 30, poz. 144 ze zm.) pracownikowi, który wskutek wypadku przy pracy lub
choroby zawodowej doznał stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu przysługuje jednorazowe odszkodowanie pieniężne. Według zaś przepisu art. 32 ust. 1 tej
ustawy jednorazowe odszkodowanie z tytułu stałego lub długotrwałego uszczerbku
na zdrowiu przysługuje pracownikom zatrudnionym w uspołecznionym zakładzie
pracy od zakładu pracy, zaś pracownikom zatrudnionym w nie uspołecznionych zakładach pracy - od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. W rozpoznawanej sprawie
jest niesporne, że wnioskodawca w dniu wypadku przy pracy był zatrudniony w Zakładzie Energetycznym W.-T. Przedsiębiorstwo Państwowe w W. na stanowisku rewidenta zakładowego. Trafny jest zatem pogląd Sądu drugiej instancji wyrażony w
uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że wnioskodawcy przysługuje jednorazowe
odszkodowanie pieniężne jedynie od zakładu pracy, który w dniu wypadku przy pracy
spełniał warunki uzasadniające uznanie go za uspołeczniony zakład pracy,
niezależnie od stosunków własnościowych istniejących po przekształceniu tego zakładu w spółkę akcyjną, a w konsekwencji brak jest podstaw do stwierdzenia obowiązku Zakładu Ubezpieczeń Społecznych do przyznania wnioskodawcy jednorazowego odszkodowania nawet w przypadku ustalenia, że w wyniku wypadku doznał on
stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu. Sąd Apelacyjny w Warszawie
przeoczył jednak, że wnioskodawca w postępowaniu przed Sądem pierwszej i Sądem drugiej instancji działał bez pełnomocnika. W tej sytuacji Sąd był obowiązany,
stosownie do przepisu art. 5 KPC, pouczyć wnioskodawcę o treści przepisu art. 194
§ 1 KPC. Należy przyjąć, że gdy strona działająca bez adwokata lub radcy prawnego
w postępowaniu w sprawie przyznania jednorazowego odszkodowania pieniężnego z
tytułu wypadku przy pracy bezzasadnie kieruje powództwo przeciwko Zakładowi
Ubezpieczeń Społecznych, zamiast przeciwko zakładowi pracy, wówczas obowiązkiem Sądu jest pouczenie strony o możliwości złożenia wniosku o wezwanie zakładu
pracy do udziału w sprawie.
Biorąc powyższe pod rozwagę Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.