Workplace accident claim dismissed when employee became intoxicated at work before leaving.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court dismissed the appeal regarding a death benefit claim for a worker who died in a traffic accident while driving home. The court found that although the accident occurred on the physical route from work to home, the worker had become intoxicated at the workplace, thereby breaking the legal connection between the accident and his employment duties. Consequently, the event was not classified as a workplace accident under the relevant social insurance statute.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 6 ust. 1 ustawy o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych; intoxication at the workplace breaks the legal nexus between a subsequent road accident and employment duties, precluding classification as a workplace accident.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IATesto completo
Wyrok z dnia 1 grudnia 1998 r.
II UKN 355/98
Wypadek, któremu uległ pracownik w drodze do domu po wyjściu z zakładu pracy, gdzie wprowadził się w stan nietrzeźwości, nie jest wypadkiem w
drodze z pracy do domu w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 12 czerwca
1975 r. o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych
(jednolity tekst: Dz.U. z 1983 r. Nr 30, poz. 144 ze zm.).
Przewodniczący: SSN Józef Iwulski, Sędziowie SN: Roman Kuczyński,
Barbara Wagner (sprawozdawca).
Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 1 grudnia 1998 r. sprawy z wniosku
Janiny J. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w P. o jednorazowe odszkodowanie z tytułu wypadku w drodze z pracy, na skutek kasacji organu
rentowego od wyroku Sądu Apelacyjnego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w
Poznaniu z dnia 25 marca 1998 r. [...]
z m i e n i ł zaskarżony wyrok w ten sposób, że zmienił wyrok Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Poznaniu z dnia 24 czerwca
1997 r. [...] i odwołanie oddalił.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 25 marca 1998 r. [...], oddalił
apelację Zakładu Ubezpieczeń Społecznych-Oddziału w P. od wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Poznaniu z dnia 24 czerwca
1997 r. [...], zmieniającego decyzję organu rentowego z dnia 22 lipca 1996 r. odmawiającą przyznania Janinie J. jednorazowego odszkodowania z tytułu śmierci męża w
następstwie wypadku drogowego. Sąd ustalił, że w dniu 23 stycznia 1996 r. Lech J.,
zatrudniony w Spółdzielni Mieszkaniowej w P.K., wyszedł z pracy około godziny 1815
udając się samochodem do domu w oddalonym o około 18 km W. W odległości 17
km za P., około godz. 1840, doszło do wypadku komunikacyjnego, w wyniku którego
Lech J. poniósł śmierć. Wypadek był zawiniony przez obu kierowców. U zmarłego
stwierdzono 1,56 promile alkoholu we krwi. W stan nietrzeźwości wprowadził się on
w miejscu pracy. W czasie między wyjściem z zakładu a wypadkiem, w czasie około
20 minut, nie mógł wypić takiej ilości alkoholu, która dawałaby ustalone jego stężenie
we krwi. W ocenie Sądu wypadek komunikacyjny, w którym zginął mąż Janiny J. był
wypadkiem w drodze z pracy do domu w rozumieniu art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 12
czerwca 1975 r. o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych
(jednolity tekst: Dz.U. z 1983 r. Nr 30, poz. 144 ze zm.), powoływanej dalej jako
„ustawa wypadkowa”. Skoro bowiem zmarły wprowadził się w stan nietrzeźwości w
miejscu pracy i będąc pod wpływem alkoholu kontynuował pracę, to związek wypadku z pracą nie został przerwany.
Wyrok ten Zakład Ubezpieczeń Społecznych zaskarżył kasacją. Wskazując
jako jej podstawę naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 6 ust. 1 ustawy z
dnia 12 czerwca 1975 r., wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie odwołania. Zdaniem skarżącego, wypadek drogowy i śmierć Lecha J. nie pozostają w
związku z pracą. Zmarły musiał wypić 340 g alkoholu na godzinę przed wypadkiem.
Zatem, po godzinie 1500 faktycznie nie pracował. Pozostał w zakładzie po zakończeniu wypełniania obowiązków pracowniczych w celach towarzyskich. Stwierdzone u
zmarłego stężenie alkoholu we krwi wykluczało możliwość świadczenie pracy. Tym
samym został zerwany związek wypadku z pracą.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Wypadkiem w drodze z pracy do domu jest zdarzenie nagłe, wywołane przyczyną zewnętrzną, zaistniałe w drodze między miejscem wykonywania pracy a miejscem zamieszkania pracownika, jeżeli droga ta była najkrótsza i nieprzerwana (art. 6
ustawy wypadkowej w związku z § 14 rozporządzenia Ministra Pracy, Płac i Spraw
Socjalnych z dnia 17 października 1975 r. w sprawie zasad i trybu orzekania o
uszczerbku na zdrowiu oraz wypłacania świadczeń z tytułu wypadku przy pracy, w
drodze do pracy i z pracy oraz z tytułu chorób zawodowych, Dz.U. Nr 36, poz. 199).
Kolizja drogowa z dnia 23 stycznia 1996 r. była zdarzeniem nagłym spowodowanym
przyczyną zewnętrzną. W rozpoznawanej sprawie okoliczność ta nie jest kwestionowana, podobnie jak ustalenie, że wypadek zdarzył się w drodze między siedzibą pracodawcy a miejscowością zamieszkania Lecha J. Między wypadkiem i powrotem
męża wnioskodawczyni z pracy zachodzi niewątpliwie związek fizyczny. Taki fizyczny
związek nie wystarcza jednak sam przez się do zakwalifikowania zdarzenia jako wypadku w drodze z pracy do domu. Trafnie zwrócił uwagę Sąd pierwszej instancji, że
związek zdarzenia z pracą ma charakter normatywny. O tym czy nastąpiło ono w
drodze z pracy nie decyduje zatem faktyczne, fizyczne pokonywanie odległości z
miejsca pracy do miejsca zamieszkania. Opuszczenie terenu zakładu musi wynikać z
zakończenia pracy, z zaprzestania wykonywania obowiązków pracowniczych - zwykłych, poleconych przez przełożonych lub innych, wykonywanych w interesie pracodawcy. Picie alkoholu w zakładzie pracy w czasie przeznaczonym na wykonywanie
obowiązków pracowniczych powoduje zerwanie związku wypadku z pracą. Nawet
wówczas, gdyby nietrzeźwy pracownik pracę faktycznie świadczył. „Pracą” w rozumieniu art. 6 ustawy wypadkowej nie jest samo przebywanie w zakładzie pracy, fizyczna tam obecność pracownika, ale pozostawanie pracownika w dyspozycji pracodawcy. Warunkiem pozostawania w dyspozycji pracodawcy jest gotowość pracownika do pracy - subiektywny zamiar wykonywana pracy i obiektywna możliwość jej
świadczenia. Nietrzeźwość pracownika wyłącza z istoty rzeczy jego gotowość do
pracy. Pracodawca nie tylko nie może w takim przypadku dysponować osobą pracownika, ale zobowiązany jest odmówić dopuszczenia go do pracy. Stwierdzone u
Lecha J. stężenie alkoholu we krwi wynoszące po około 20 minutach od opuszczenia
terenu zakładu pracy 1,56 promile jednoznacznie dowodzi zerwania związku drogi do
domu z pracą, a w konsekwencji także związku z pracą wypadku w drodze do domu.
Lech J. uległ śmiertelnemu wypadkowi wracając z miejsca przeznaczonego na wykonywanie pracy, ale nie z miejsca wykonywania pracy.
Mając powyższe na względzie Sąd Najwyższy, stosownie do art. 39315 KPC,
orzekł jak w sentencji.