Family pension suspended for military academy students even if simultaneously studying at a civil university.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court dismissed the cassation appeal filed by Artur G., who sought reinstatement of his family pension after completing military academy studies. The court held that the statutory provision suspending pensions for military students applies regardless of whether the individual also pursues education at a civil university. Consequently, the suspension of benefits remained valid because the primary function of the pension is to compensate for lost income when the deceased could not otherwise support the family.
Regesto Legislator
Generato dall'IAUstawa o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin, art. 83 ust. 1 pkt 2; The right to a family pension is suspended for children of a deceased insured person who are students at military academies, even if they simultaneously attend a civil university.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IATesto completo
Wyrok z dnia 20 stycznia 2000 r.
II UKN 321/99
Studia w wyższej szkole wojskowej powodują zawieszenie wypłaty renty
rodzinnej także wtedy, gdy uprawniony do tego świadczenia jest równocześnie
studentem uczelni cywilnej.
Przewodniczący: SSN Barbara Wagner (sprawozdawca), Sędziowie SN: Jerzy
Kuźniar, Jadwiga Skibińska-Adamowicz.
Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 20 stycznia 2000 r. sprawy z wniosku
Artura G. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w J. o rentę
rodzinną, na skutek kasacji wnioskodawcy od wyroku Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie z dnia 16 kwietnia 1999 r. [...]
o d d a l i ł kasację.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny w Rzeszowie wyrokiem z 16 kwietnia 1999 r. [...] oddalił apelację Artura G. od wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Krośnie z dnia 16 grudnia 1998 r. [...], oddalającego odwołanie apelującego
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych-Oddziału w J. z dnia 4 sierpnia 1998
r., wznawiającej wypłatę renty rodzinnej zawieszonej decyzją z dnia 6 września 1996
r. Sąd ustalił, że pobierający rentę rodzinną po zmarłym w dniu 14 września 1979 r.
ojcu Andrzeju, Artur G. studiował w Wojskowej Akademii Technicznej w W. Studia te
ukończył w 1998 r. W okresie od 1 października 1996 r. do 27 czerwca 1998 r. był
równocześnie studentem Zaocznego Studium Nauk Politycznych Uniwersytetu W.
Zdaniem Sądu, Artur G. przez cały okres studiów w Wojskowej Akademii Technicznej nie był uprawniony do renty rodzinnej - stosownie do art. 83 ust. 1 pkt 2 ustawy z
dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz.U.
Nr 40, poz. 267 ze zm.). Dla zawieszenia wypłaty renty rodzinnej fakt podjęcia przez
uprawnionego do tego świadczenia dodatkowych studiów w uczelni cywilnej jest bez
znaczenia. Kontynuowanie nauki w Uniwersytecie W. po ukończeniu Wojskowej
Akademii Technicznej ma natomiast, zgodnie z art. 39 ustawy o z.e.p., znaczenie dla
jego uprawnień do renty rodzinnej przed ukończeniem 25 lat.
Artur G. zaskarżył ten wyrok kasacją. Wskazując jako jej podstawę naruszenie
prawa materialnego, a to art. 83 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin przez błędną jego wykładnię „polegającą na nieprzyjęciu, że równoczesne studiowanie na uczelni wojskowej i cywilnej
nie powoduje zawieszenia prawa do renty rodzinnej", wniósł o „zmianę zaskarżonego
wyroku i uchylenie decyzji zawieszającej wypłatę świadczenia oraz zobowiązanie
organu rentowego do wypłaty renty rodzinnej za czas zawieszenia” lub o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania z orzeczeniem o kosztach
postępowania.
Zdaniem skarżącego, Sądy błędnie przyjęły, że „w przypadku równoczesnego
studiowania na uczelniach cywilnej i wojskowej następuje zawieszenie prawa do
renty rodzinnej”. W jego opinii „fakt podjęcia studiów na uczelni cywilnej możliwość
zawieszenia wypłaty renty niweczy”. Twierdził, że bezpłatne wyżywienie, umundurowanie i zakwaterowanie „miało miejsce jedynie do 18-go miesiąca służby, a studia
cywilne na Uniwersytecie W. podjął już po tym okresie”.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Okoliczności faktyczne rozpoznawanej sprawy są bezsporne. W latach akademickich 1996/97 i 1997/98 Artur G., uprawniony do renty rodzinnej po zmarłym w
dniu 14 września 1978 r. ojcu Andrzeju, był studentem Wojskowej Akademii Technicznej i Uniwersytetu W. Spór tyczy kwestii prawnej - czy równoczesne studia w
uczelni cywilnej i wojskowej powodują skutek przewidziany w art. 83 ust. 1 pkt 2
ustawy o z.e.p., jak stwierdziły organ rentowy i Sądy obu instancji, czy też, jak twierdzi wnioskodawca, studia w uczelni cywilnej stanowią samodzielny tytuł do wypłaty
renty rodzinnej.
Zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 31 marca 1965 r. o wyższym
szkolnictwie wojskowym (jednolity tekst: Dz.U. z 1992 r. Nr 10, poz. 40 ze zm.) studentami wyższych szkół wojskowych mogą być posiadające świadectwo dojrzałości
„osoby cywilne, których prośbę o powołanie do służby wojskowej w charakterze kandydata na żołnierza zawodowego zostały uwzględnione”. Student wyższej szkoły
wojskowej nie będący żołnierzem zawodowym lub innym żołnierzem w czynnej służbie wojskowej jest kandydatem na żołnierza zawodowego. Taki właśnie status – kandydata na żołnierza zawodowego - miał Artur G.
Stosownie do art. 22 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 31 marca 1965 r. do słuchaczy
wyższych szkół wojskowych, którzy „nie są żołnierzami zawodowymi - stosuje się
przepisy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, w części dotyczącej kandydatów na żołnierzy zawodowych”.
Według art. 99 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (jednolity tekst: Dz.U. z 1997 r. Nr 10, poz. 55 ze zm.) kandydaci na
żołnierzy zawodowych otrzymują uposażenie i inne należności pieniężne oraz zakwaterowanie, wyżywienie, umundurowanie, wyekwipowanie i uzbrojenie, a nadto
przysługują im bezpłatna wojskowa pomoc lecznicza i ulgi przy przejazdach środkami publicznego transportu zbiorowego. Zarówno oni, jak i członkowie ich rodzin, korzystają także z uprawnień przewidzianych w ustawie z dnia 22 listopada 1967 r. o
powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (jednolity tekst: Dz.U. z
1992 r. Nr 4, poz. 16 ze zm.), z wyjątkiem prawa do zasiłków przewidzianych w art.
128 ust. 1. Nieprawdziwa jest wobec tego podana w kasacji informacja, że „bezpłatne wyżywienie, umundurowanie i zakwaterowanie miało miejsce jedynie do 18-go
miesiąca służby”. Zgodnie z § 58 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z
dnia 17 listopada 1997 r. w sprawie służby wojskowej kandydatów na żołnierzy
zawodowych (Dz.U. Nr 143, poz. 962) kandydat kształcący się na oficera zawodowego, za zezwoleniem dyrektora Departamentu Kadr i Szkolnictwa Wojskowego, po
ukończeniu drugiego roku studiów może podjąć na swój wniosek, skierowany drogą
służbową, równoległe studia w systemie zaocznym w szkole niewojskowej. W takim
trybie, bo inny nie był możliwy, wnioskodawca podjął studia w Uniwersytecie W. W
przypadku wydania kandydatowi na żołnierza zawodowego zezwolenia na podjęcie
studiów w szkole niewojskowej komendant wyższej szkoły wojskowej pokrywa koszty
związane z podjęciem równoległych studiów w innej szkole niewojskowej oraz
udziela na czas zjazdów i egzaminów zwolnienia od zajęć służbowych ( § 58 ust. 2
powołanego rozporządzenia). Zatem także i dodatkowe studia kandydata na
żołnierza zawodowego są finansowane ze środków publicznych. Domaganie się w tej
sytuacji wypłaty renty rodzinnej pozostaje nie tylko w sprzeczności z prawem (art. 83
ust. 1 pkt 2 ustawy o z.e.p.), ale, choć w prawie ubezpieczenia społecznego nie ma
to żadnego znaczenia, z zasadami słuszności. Przeciwko wykładni art. 83 ust. 1 pkt 2
ustawy o z.e.p. proponowanej przez skarżącego przemawiają, poza argumentami
gramatycznymi i ścisłym charakterem prawa ubezpieczenia społecznego, także
względy funkcjonalne. Renta rodzinna jest pochodnym świadczeniem z ubezpieczenia społecznego przysługującym z tytułu utraty żywiciela. Podstawową jej funkcją jest
kompensata dochodów utraconych wskutek śmierci ubezpieczonego, uzyskiwanych
przez niego i przeznaczanych na utrzymanie własne oraz rodziny. Prawo do renty
rodzinnej wyłączone jest wówczas, gdy kosztami utrzymania członków rodziny
zmarły nie byłby obciążony. Taka sytuacja zachodzi w przypadku przejęcia przez
podmiot trzeci jednej z podstawowych funkcji rodziny – dostarczenia dzieciom środków utrzymania i wychowania. Dlatego zgodnie z art. 83 ustawy o z.e.p. prawo do
renty rodzinnej dzieci ulega zawieszeniu nie tylko na czas nauki w szkołach wojskowych kształcących kandydatów na żołnierzy zawodowych i pobierania stypendium na
studia zagraniczne, ale także w okresie nieodpłatnego pobytu w placówkach opiekuńczo – wychowawczych albo w zakładach poprawczym lub karnym.
Mając powyższe na względzie Sąd Najwyższy, stosownie do art. 39312 KPC,
orzekł jak w sentencji.