Supreme Court dismissed pensioner's appeal allowing only 3-year earnings period within last 12 years post-1991 law.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court dismissed the pensioner's cassation appeal regarding the calculation basis for his disability pension. The applicant argued for using earnings from a 3-year period within the last 12 years prior to his 1995 recalculation request, while the Social Insurance Institution applied the 1991 Revaluation Act to limit the period to 12 years preceding the initial 1988 claim. The court ruled that the 1991 Act is an exceptional provision allowing only a 3-year earnings window within the 12 years before the first claim, preventing annual extensions of the calculation period.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 7 ust. 1 pkt 1; Art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 17 października 1991 r. o rewaloryzacji emerytur i rent: The 1991 Revaluation Act permits a recalculation of pensions based on earnings from a 3-year period within the last 12 years preceding the first claim, prohibiting annual extensions of this window.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IATesto completo
Wyrok z dnia 7 listopada 1997 r.
II UKN 314/97
Osoba, która po dniu 15 listopada 1991 r., tj. po dniu wejścia w życie
ustawy z dnia 17 października 1991 r. o rewaloryzacji emerytur i rent, o zasadach ustalania emerytur i rent oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 104,
poz. 450 ze zm.), złożyła wniosek o świadczenie do dnia 31 grudnia 1992 r.,
może wybrać, jako podstawę wymiaru świadczenia, zarobki z kolejnych 3 lat
kalendarzowych z ostatnich 12 przed złożeniem wniosku.
Przewodniczący SSN: Roman Kuczyński (sprawozdawca), Sędziowie SN:
Jerzy Kuźniar, Maria Tyszel.
Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 7 listopada 1997 r. sprawy z wniosku
Jana R. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w G. o wysokość renty inwalidzkiej, na skutek kasacji wnioskodawcy od wyroku Sądu Apelacyjnego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku z dnia 25 marca 1997 r.
[...]
o d d a l i ł kasację.
Uzasadnienie
Ubezpieczony Jan R. złożył dnia 18 maja 1995 r. wniosek do Oddziału ZUS w
G. o przeliczenie podstawy wymiaru renty inwalidzkiej pobieranej od 1 września 1988
r., według zarobków otrzymywanych w latach 1973-1978 uzasadniając, że wskazane
lata mieszczą się w ostatnich 15 latach poprzedzających wniosek o rentę inwalidzką.
Organ rentowy decyzją z dnia 20 maja 1996 r. odmówił uwzględnienia wniosku uzasadniając, iż pod rządem przepisów art. 33 ust. 1 i art. 7 ust. 1 ustawy z dnia
17 października 1991 r. o rewaloryzacji emerytur i rent, o zasadach ustalania emerytur i rent oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 104, poz. 450 ze zm.) wniosek
o przeliczenie świadczenia rozpatrywany jest na zasadach dotyczących rozpatrywania wniosków pierwszorazowych, przeto okresem wstecznym w stosunku do wniosku
o przeliczenie z dnia 18 maja 1995 r. są lata 1980-1994, a nie lata 1973-1978.
Wyrokiem z dnia 22 października 1996 r., Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku oddalił odwołanie ubezpieczonego od wyżej wymienionej decyzji. Sąd podniósł, że w lutym 1992 r. ubezpieczony złożył podobny
wniosek o przeliczenie świadczenia według zarobków z lat 1972-1974 i roszczenie to
zostało oddalone przez Sądy obu instancji z uwagi na to, że okres ten mógł być - po
myśli cytowanych przepisów ustawy rewaloryzacyjnej - liczony wstecz od daty
wniosku o przeliczenie, a nie od daty pierwszego wniosku o rentę inwalidzką z 1988
r. i lata 1972-1974 nie mieściły się w tym okresie.
Sąd Apelacyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 25 marca 1997 r. oddalił apelację
ubezpieczonego od wyroku Sądu Wojewódzkiego, uznając ten wyrok za odpowiadający prawu, mimo niepodzielenia poglądu, iż przedmiotem sporu jest kwestia, czy
okres wsteczny, z którego dopuszczalne jest przyjmowanie zarobków, winien być
liczony od pierwszego wniosku o świadczenie czy też od ponownego wniosku o
przeliczenie świadczenia. Zdaniem Sądu Apelacyjnego kwestia przesądzona jest
treścią art. 7 ust. 1 pkt 1 i art. 33 ust. 1 ustawy rewaloryzacyjnej.
Kasacja od powyższego wyroku zarzuca naruszenie prawa materialnego - art.
7 ust. 1 pkt 4 oraz art. 33 ustawy rewaloryzacyjnej.
Sąd Najwyższy rozważył, co następuje:
Kasacja jest bezzasadna. Powołany w niej przepis art. 7 ust. 1 pkt 4 ustawy o
rewaloryzacji przewiduje, że podstawę wymiaru emerytury lub renty stanowi (...)
przeciętna zwaloryzowana kwota wynagrodzenia lub dochodu, która stanowiła
podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne na podstawie przepisów
prawa polskiego w okresie kolejnych 6 lat kalendarzowych, wybranych przez zainteresowanego z ostatnich 15 lat kalendarzowych, jeżeli wniosek o świadczenie zostanie zgłoszony do dnia 31 grudnia 1995 r., przy czym okres ostatnich lat kalendarzowych liczy się wstecz od roku, w którym zgłoszono wniosek o emeryturę lub rentę.
Należy jednak mieć na uwadze, że ust. 1 artykułu 7 zawiera 9 punktów, w których
każdy, narastająco wydłuża okres kolejnych lat kalendarzowych, z których zainteresowany może wybrać zarobki do podstawy wymiaru emerytury lub renty stosownie
do roku, w którym składa wniosek o rentę lub emeryturę, począwszy od 31 grudnia
1992 r. do 31 grudnia 1999 r. Oznacza to, że osoba, która po dniu wejścia w życie
ustawy rewaloryzacyjnej (15 listopada 1991 r.) złożyła wniosek o świadczenie do
dnia 31 grudnia 1992 r., może wybrać zarobki z kolejnych 3 lat kalendarzowych na
podstawie ostatnich 12 lat przed złożeniem wniosku, konkretnie z lat 1980-1992.
Natomiast osoba, która złoży wniosek o świadczenie po dniu 31 grudnia 1999 r., będzie miała do wyboru zarobki z kolejnych 10 lat kalendarzowych na przestrzeni 20 lat
- konkretnie z lat 1979-1999. Celem takiego rozwiązania było nie tylko zlikwidowanie
tzw. "starego portfela" rentowego, ale i spłaszczenie tzw. kominów w wysokości
świadczeń przez wydłużenie z biegiem lat - okresów, z których można będzie przyjąć
zarobki do podstawy wymiaru świadczeń. Jest bowiem oczywistym, że okres kolejnych 3 lat na przestrzeni ostatnich 12 lat sprzed złożenia wniosku o świadczenie
rentowe jest okresem krótkim, umożliwiającym podjęcie przez stosunkowo krótki
czas atrakcyjnej płacowo pracy, a tym samym manipulowanie wysokością świadczenia rentowego. Wybór kolejnych 10 lat z przestrzeni 20 lat poprzedzających złożenie
wniosku o świadczenie rentowe praktycznie manipulacje takie eliminuje powodując,
że wysokość świadczenia rentowego jest bardziej adekwatna do osiąganych przez
czas aktywności zawodowej zarobków. Z powyższej zasady wynika, że dotyczy ona
pierwszorazowych wniosków o świadczenia i ma na celu także stabilizację wysokości
samych świadczeń i ich waloryzacji.
Niedopuszczalna jest interpretacja przyjęta przez ubezpieczonego i przedstawiona w kasacji. Prowadziłaby ona bowiem do stwierdzenia, że osoba, która złożyła
pierwszy wniosek o świadczenie rentowe przed 31 grudnia 1992 r., może corocznie
ponawiać wniosek o przeliczanie świadczeń, wskazując coraz to dłuższy okres zarobkowania na przestrzeni coraz dłuższego okresu poprzedzającego złożenie ponownego wniosku o przeliczenie świadczenia. Mogłoby się to dziać ze szkodą dla
zainteresowanego, bowiem gdyby np. ubezpieczony złożył wniosek o przeliczenie w
1999 r., mógłby wybrać zarobki z kolejnych 10 lat na przestrzeni lat 1980-1999 , (tj.
19 lat poprzedzających wniosek o przeliczenie), a wówczas średni zarobek z 8-10 lat
mógłby się okazać niższy niż średni zarobek z 3 lat. Gdyby Jan R. złożył pierwszy
wniosek o rentę inwalidzką dopiero w 1995 r. w myśl art. 7 pkt 4 ustawy o rewaloryzacji, musiałby wskazać do podstawy wymiaru renty kolejne zarobki z 6 lat kalendarzowych na przestrzeni 17 lat (1980-1995), a nie z kolejnych 3 lat na przestrzeni 12
lat (1983-1995). Wypływa więc stąd wniosek, że przepis art. 33 ust. 1 ustawy rewaloryzacyjnej, zezwalający na ponowne obliczenie już zrewaloryzowanych świadczeń
pobieranych w dniu wejścia w życie ustawy rewaloryzacyjnej (15 listopada 1991 r.),
ma charakter wyjątkowy, mający na celu ewentualną korektę podstawy wymiaru
świadczeń, wyrażającą się przyjęciem zarobków z innego, 3-letniego okresu kolejnych lat kalendarzowych mieszczących się w 12-letnim okresie zatrudnienia, liczonym wstecz od daty wniosku przypadającej przed 31 grudnia 1992 r. Innymi słowy,
art. 33 ust. 1 ustawy w stosunku do Jana R. pozwolił na zmianę 3-letniego okresu, z
którego zarobki przyjęto do podstawy wymiaru renty, na inny 3-letni, ale mieszczący
się w 12 latach poprzedzających złożenie pierwszego wniosku o rentę, tj. 1976-1987
włącznie. Ubezpieczonemu wolno było wnosić o przyjęcie zarobków, czy to z lat
1976-1979, czy 1980-1983, czy też 1984-87 lub kolejnych lat pośrednich, ale tylko na
przestrzeni lat 1976-1987.
Złożenie wniosku o ponowne przeliczenie świadczenia w latach 1992-1995
przy zakończeniu osiągania zarobków w 1988 r. i uzyskaniu w tym roku renty, nie
może powodować rozszerzenia, ani przedziału czasowego, z którego można wybierać okres kolejnych lat zarobkowania, ani wydłużać samego okresu zarobkowania,
bowiem tego rodzaju wykładni stoi na przeszkodzie wyraźne postanowienie art. 33
ust. 1 cyt. ustawy, wskazujące na stosowanie wobec do osób, które nabyły prawo do
świadczeń przed dniem 15 listopada 1991 r. (wejście w życie ustawy rewaloryzacyjnej), wyłącznie przepisu art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy, dopuszczającego zmianę 3-letniego okresu zarobkowania w ostatnich 12-tu latach przed złożeniem pierwszego
wniosku o świadczenie rentowe.
W tym stanie rzeczy zarzut kasacji naruszenia art. 7 ust. 1 pkt 4 oraz art. 33
ust. 1 ustawy rewaloryzacyjnej jest oczywiście bezzasadny i Sąd Najwyższy orzekł
na podstawie art. 39312 KPC jak w sentencji wyroku.