Supreme Court dismisses cassation against husband's wife's liability for social security contributions under tax law.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court dismissed the cassation appeal filed by Barbara C. against the Social Insurance Fund's decision to hold her jointly liable for her husband's unpaid social security contributions. The court affirmed that the statutory provisions regarding joint liability for tax obligations apply to social security contributions and that the lower courts correctly interpreted the law. Although the court noted that the Social Insurance Fund should have assessed the wife's ability to pay before issuing the liability decision, it ruled that this procedural omission did not justify overturning the judgment in the cassation proceedings.
Regesto Legislator
Generato dall'IAart. 40 ust. 2 ustawy o zobowiązaniach podatkowych; art. 41 ustawy o zobowiązaniach podatkowych; The court held that social security contributions are subject to the joint liability provisions of the tax obligations act, and the lack of a prior assessment of social and economic grounds for exemption does not invalidate the liability decision in cassation proceedings.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IATesto completo
Wyrok z dnia 7 listopada 1997 r.
II UKN 308/97
Przed wydaniem decyzji orzekającej o odpowiedzialności osoby trzeciej
za zobowiązania podatnika z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, konieczna jest ocena czy występują okoliczności uzasadniające odstąpienie od
takiego orzeczenia ze względu na zasady współżycia społecznego lub inne
ważne względy społeczno-gospodarcze (art. 40 ust. 2 ustawy z dnia 19 grudnia
1980 r. o zobowiązaniach podatkowych, jednolity tekst: Dz.U. z 1993 r. Nr 108,
poz. 486 ze zm.).
Przewodniczący SSN: Roman Kuczyński, Sędziowie SN: Jerzy Kuźniar (sprawozdawca), Maria Tyszel.
Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 7 listopada 1997 r. sprawy z wniosku
Barbary C. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w B. o
składkę ubezpieczeniową, na skutek kasacji wnioskodawczyni od wyroku Sądu Apelacyjnego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Białymstoku z dnia 23 kwietnia
1997 r. [...]
o d d a l i ł kasację.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 20 lutego 1997 r. [...] Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Białymstoku, oddalił odwołanie wnioskodawczyni Barbary C. od
decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych-Oddziału w B. z dnia 29 sierpnia 1996 r.,
w której zobowiązano ją do opłacenia składek na ubezpieczenie społeczne za
współmałżonka Jana C. i zatrudnionych przez niego pracowników. Sąd Wojewódzki
ustalił, że Jan C. wykonujący działalność gospodarczą w zakresie stolarstwa pod
nazwą "Firma "D.", nie opłacił składek na ubezpieczenie społeczne za siebie w okresie od 1992 r. do czerwca 1993 r. w kwocie 1.260,54 zł oraz za pracowników w okresie od grudnia 1991 r. do czerwca 1993 r. w kwocie 26.046,40 zł. Wnioskodawczyni
jako żona prowadzącego działalność gospodarczą jest odpowiedzialna solidarnie
wraz z nim za jego zobowiązania z tego tytułu, skoro zaległości powyższe powstały w
czasie trwania małżeństwa. Podstawą tej odpowiedzialności jest art. 41 ustawy z
dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych (jednolity tekst: Dz.U. z 1993
r. Nr 108, poz. 486 ze zm.) znajdujący zastosowanie na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 lutego 1983 r. w sprawie rozciągnięcia przepisów
ustawy o zobowiązaniach podatkowych na niektóre rodzaje świadczeń pieniężnych
oraz określenia właściwości organów podatkowych w zakresie umarzania zaległości
podatkowych (Dz. U. Nr 6, poz. 40). Powyższe zaległości podlegają zaspokojeniu z
majątku wspólnego małżonków.
Stanowisko to podzielił Sąd Apelacyjny w Białymstoku oddalając apelację
wnioskodawczyni od wyroku Sądu pierwszej instancji (wyrok z dnia 23 kwietnia 1997
r. [...]).
Powyższy wyrok zaskarżyła kasacją wnioskodawczyni i zarzucając naruszenie
prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 41
ustawy o zobowiązaniach podatkowych oraz bliżej nieoznaczonych przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 lutego 1989 r., wniosła o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Zdaniem kasacji zrównanie składek ubezpieczeniowych ze zobowiązaniami
podatkowymi "jest za daleko idące", skoro składki te "nie mają wyłącznie charakteru
przyczynowego", co odróżnia je od zaległości z tytułu zobowiązań podatkowych. W
ocenie kasacji wątpliwe są podstawy prawne zaskarżonego orzeczenia.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Błędna wykładnia prawa to - w ramach naruszenia prawa materialnego błędne zrozumienie treści albo znaczenia określonego przepisu prawa i zawartej w
nim normy prawnej, a niewłaściwe zastosowanie to - w tym przypadku - przyjęcie
związku jaki zachodzi między ustalonymi faktami a określonym przepisem prawa.
Tak naruszony przepis prawa materialnego to - według kasacji - art. 41 ustawy o zobowiązaniach podatkowych. Wskazany przepis statuuje odpowiedzialność solidarną
małżonka podatnika z nim za jego zaległości podatkowe, powstałe w czasie trwania
małżeństwa, ograniczając zakres tej odpowiedzialności do majątku wspólnego małżonków. Ta niewątpliwa treść przepisu - w ramach wykładni językowej - pozwala na
oddalenie podniesionego w kasacji zarzutu błędnej wykładni prawa, tym bardziej, że
w skardze nie podaje się na czym błąd w rozumieniu przepisu polegał. Wnioskodawczyni w toku postępowania nie kwestionowała istnienia zobowiązania (wiedziała, że
mąż nie opłacał składek na ubezpieczenie społeczne) ani jego wysokości, twierdząc
jedynie, że z uwagi na trudną sytuację materialną nie powinna ponosić odpowiedzialności za powyższe zobowiązania. Niewątpliwy stan faktyczny (istnienie zobowiązania i jego wysokość), daje podstawę do stwierdzenia jego związku z przepisem
art. 41 ustawy o zobowiązaniach podatkowych, to zaś pozwala na stwierdzenie, że
nie jest zasadny zarzut niewłaściwego zastosowania prawa, również podniesiony w
kasacji. Nie można też podzielić twierdzeń wnoszącego kasację, że zrównanie składek ubezpieczeniowych ze zobowiązaniami podatkowymi "jest za daleko idące", gdy
się weźmie pod uwagę treść § 1 pkt 12 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16
lutego 1989 r. Przepis ten nakazuje stosowanie ustawy o zobowiązaniach podatkowych do należności Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w zakresie określonym między innymi przepisami art. 40-49
ustawy, a więc przepisami dotyczącymi odpowiedzialności osób trzecich.
Powyższe okoliczności pozwalają na stwierdzenie, że podniesiony w kasacji
zarzut naruszenia art. 41 ustawy o zobowiązaniach podatkowych nie jest usprawiedliwiony. Tak Sąd Wojewódzki rozpoznając odwołanie, jak i Sąd Apelacyjny przy
ocenie zarzutów apelacji wnioskodawczyni, trafnie wyłożyły i zastosowały przepis art.
41 ustawy.
Sąd Najwyższy rozpoznaje sprawę w granicach kasacji (art. 393 11 KPC) ,co
oznacza, że jest on wiązany jej podstawami i wnioskami, zaś pod uwagę z urzędu
bierze jedynie nieważność postępowania. Po stwierdzeniu, że jedyny zarzut kasacji,
a więc jej podstawa, nie jest wykazany, Sąd Najwyższy oddala kasację. Z tych
względów orzeczono jak w sentencji po myśli art. 39312 KPC.
Zauważyć należy, że przesądzenie solidarnej odpowiedzialności wnioskodawczyni za zobowiązania składkowe jej męża, nie oznacza, że nie może ona wystąpić
do organu rentowego o odstąpienie od orzeczenia odpowiedzialności ze względu na
zasady współżycia społecznego lub inne ważne względy społeczno-gospodarcze
(art. 40 ust. 2 ustawy o zobowiązaniach podatkowych). Przepis ten - jak się wydaje uszedł uwadze organu rentowego, tymczasem ocena, czy występują okoliczności w
nim określone, nakazujące odstąpienie od orzeczenia odpowiedzialności osoby trzeciej, winna poprzedzać wydanie decyzji zobowiązującej do takiej odpowiedzialności.
Użyte w przepisie sformułowanie "odstąpi" oznacza, że decyzja taka nie ma charakteru uznaniowego i podlega merytorycznej kontroli sądowej. Skoro w kasacji nie
podniesiono zarzutu naruszenia tego przepisu, oceny takiej w tym postępowaniu Sąd
Najwyższy nie dokonywał.