Work accident protection extends to voluntary acts exceeding normal duties even without employer knowledge.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court quashed the lower court's dismissal of the plaintiff's claim to amend the accident protocol and recognize the incident as a work accident. The plaintiff argued that driving colleagues home after a delayed inventory was an act in the employer's interest, despite lacking explicit orders. The court held that protection under the Work Accident Act covers actions exceeding normal duties if the employee reasonably believed they served the employer's interest, regardless of the employer's prior knowledge.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 6 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r. o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych; The protection of the employee for accidents occurring while performing acts exceeding the normal scope of employment duties applies even if such acts were undertaken without the employer's knowledge, provided the employee reasonably believed they were in the employer's interest.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IATesto completo
Wyrok z dnia 21 października 1998 r.
II UKN 264/98
Ochrona przewidziana w art. 6 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 czerwca
1975 r. o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych
(jednolity tekst: Dz.U. z 1983 r. Nr 30, poz. 144 ze zm.) obejmuje także działania
pracownika wykraczające poza zakres jego zwykłych czynności wynikających
ze stosunku pracy, a fakt, że były one podjęte bez wiedzy pracodawcy nie ma
znaczenia dla tej ochrony.
Przewodniczący: SSN Jerzy Kuźniar (sprawozdawca), Sędziowie: SA Beata
Gudowska, SN Stefania Szymańska.
Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 21 października 1998 r. sprawy z powództwa Cezarego Pawła S. przeciwko Okręgowemu Przedsiębiorstwu Przemysłu
Mięsnego w B. o sprostowanie treści protokołu powypadkowego, na skutek kasacji
powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w
Białymstoku z dnia 5 marca 1998 r. [...]
u c h y l i ł zaskarżony wyrok i sprawę przekazał Sądowi WojewódzkiemuSądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Białymstoku do ponownego rozpoznania i orzeczenia o kosztach postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 5 marca 1998 r. [...] Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Białymstoku oddalił apelację powoda Cezarego Pawła S. od
wyroku Sądu Rejonowego-Sądu Pracy w Białymstoku z dnia 30 grudnia 1997 r. [...],
którym oddalono jego powództwo przeciwko Okręgowemu Przedsiębiorstwu Przemysłu Mięsnego w B. o sprostowanie protokołu powypadkowego i uznanie zdarzenia
z dnia 15 lutego 1997 r. za wypadek przy pracy.
Sąd Rejonowy ustalił, że do wypadku samochodowego doszło w dniu 15 lutego 1997 r. około północy, w czasie, gdy powód po zakończeniu pracy odwoził z
grzeczności współpracownice - członków komisji inwentaryzacyjnej - do domu. Przewóz ten - w świetle zebranych dowodów - nie odbywał się na polecenie przełożonego
ani w związku z wykonywaniem czynności w interesie zakładu pracy a więc zdarzenie to nie jest wypadkiem przy pracy w rozumieniu art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 12
czerwca 1975 r. o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych
(jednolity tekst: Dz.U. z 1983 r. Nr 30, poz. 144 ze zm.).
Powyższą ocenę zdarzenia podzielił Sąd Wojewódzki rozpoznając apelację
powoda. Wyrok Sądu drugiej instancji zaskarżył kasacją powód i zarzucił naruszenie
prawa materialnego - art. 6 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r. - przez
błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie oraz naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik postępowania - art. 233 § 1 w związku z art.
328 § 2, 391 oraz 4771 § 1 KPC przez „zaniechanie wnikliwego rozważenia zebranego materiału dowodowego”, a nadto „nierozpoznanie przez Sąd Rejonowy istoty
sprawy” w części dotyczącej oceny pracodawcy, że do wypadku doszło z wyłącznej
winy powoda.
Zdaniem skarżącego, odwożenie współpracowników do domu w czasie, gdy
nie mogli oni już skorzystać ze „zwykłych (codziennych) sposobów komunikacji” w
istocie było działaniem w interesie pracodawcy, tym bardziej, że odbywało się ono na
prośbę przełożonego. „Sąd Wojewódzki nadto, pomimo prawnego obowiązku (art.
4771 § 1 KPC), nie poddał analizie zgromadzonych dowodów z punktu widzenia, czy
zdarzenie nie stanowiło wypadku w drodze z pracy, nie tylko dla przewożonych osób,
ale i dla powoda”.
Przy tych zarzutach powód wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz wyroku Sądu Rejonowego i przekazania sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
W myśl art. 6 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r. za wypadek przy
pracy uważa się nagłe zdarzenie wywołane przyczyną zewnętrzną, które nastąpiło w
związku z pracą, podczas lub w związku z wykonywaniem przez pracownika czynno-
ści w interesie zakładu pracy, nawet bez polecenia. Ochrona pracownika, który uległ
wypadkowi w takich okolicznościach, obejmuje także jego działania, które wykraczają
poza zwykły zakres czynności wiążący pracownika w ramach stosunku pracy. Nie ma
więc dla takiej ochrony znaczenia to, czy wykonywane czynności zostały podjęte w
uzgodnieniu z pracodawcą, czy też nawet bez jego wiedzy. Przepis nie określa
kryteriów, na podstawie których dokonuje się oceny zgodności działania pracownika
z interesem pracodawcy, przy czym - w ocenie Sądu Najwyższego - nawet subiektywne przekonanie pracownika - uzasadnione okolicznościami - że działa w interesie
pracodawcy, daje podstawę do objęcia go ochroną przewidzianą ustawą wypadkową.
Z okoliczności sprawy niewątpliwie wynika, że przełożony powoda zwrócił się
do niego z prośbą, by po zakończonej inwentaryzacji, która przedłużyła się do późnych godzin, odwiózł pracowników uczestniczących w inwentaryzacji do domu samochodem służbowym marki Lublin. Prośba ta dawała podstawę do przekonania, że
mimo iż na codzień pracodawca nie organizował dowozu pracowników do i z pracy,
to jednak w nietypowej sytuacji w tym dniu, gdy obowiązkowe czynności zakończyły
się około godziny 2400, działanie takie - mimo iż wprost nie było podyktowane poleceniem służbowym - uzasadnia przekonanie pracownika, iż jest ono podjęte w szeroko rozumianym interesie pracodawcy. Przekonania tego nie niweczy fakt, że
obiektywnie przewóz pracowników do domu odbywał się „z grzeczności”, jako nie
związany z bezpośrednim poleceniem przełożonego.
W ustalonym przez Sąd pierwszej instancji stanie faktycznym, w pełni podzielonym przez Sąd Wojewódzki, niezastosowanie do niego przepisu art. 6 ust. 1
pkt 2 ustawy wypadkowej, nie może być uznane za prawidłowe, to zaś uzasadnia
podniesiony w kasacji zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego. Trafnie również zarzucono naruszenie art. 233 § 1 i 328 § 2 KPC przez nierozważenie nakazu Państwowej Inspekcji Pracy z dnia 10 czerwca 1997 r., z którego
wynika, że działanie powoda było podjęte w interesie pracodawcy. Samo to stanowisko nie jest dla sądu wiążące, ale stanowi dowód w sprawie, który podlega jego
ocenie w ramach wszechstronnego rozważenia zebranego materiału. Sąd Wojewódzki nie odniósł się do tego dowodu w uzasadnieniu wyroku, co czyni trafnym zarzut naruszenia art. 328 § 2 KPC. Przepis ten wymaga bowiem, by we wskazanej
podstawie faktycznej rozstrzygnięcia odnieść się do dowodów, na których sąd się
oparł i przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowo-
dowej. Gdy więc kasacja opiera się na usprawiedliwionych podstawach, należało
uchylić zaskarżony wyrok i przekazać sprawę Sądowi Wojewódzkiemu do ponownego rozpoznania na podstawie art. 39313 § 1 KPC. O kosztach orzeczono po myśli art.
108 § 2 w związku z art. 39319 KPC.