Supreme Court allows pension claim by omitting mandatory legal provision regarding five-year survival period.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court overturned lower court decisions denying a widow's family pension by recognizing a missing statutory provision. The applicant argued that her daughter continued education past age 18, satisfying the five-year survival requirement under the Pensions Act. The Court ruled that the lower courts incorrectly applied only the first paragraph of the relevant article, ignoring the second paragraph which grants rights if conditions were met within five years of the husband's death or cessation of child-rearing.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 41 ust. 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin; The Supreme Court held that omitting the second paragraph of Article 41 of the Pensions Act constitutes a valid ground for cassation when the facts require its application to grant the widow's pension rights.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IATesto completo
Wyrok z dnia 9 września 1997 r.
II UKN 224/97
Jest usprawiedliwioną podstawą kasacji pominięcie przepisu prawa (art. 41
ust. 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i
ich rodzin, Dz.U. Nr 40, poz. 267 ze zm.) do stanu faktycznego, w którym przepis
ten powinien być zastosowany.
Przewodniczący SSN: Barbara Wagner (sprawozdawca), Sędziowie SN: Maria
Mańkowska, Zbigniew Myszka.
Sąd Najwyższy, z udziałem Prokuratora Prokuratury Krajowej Widolda Bryndy,
po rozpoznaniu w dniu 9 września 1997 r. sprawy z wniosku Marii K. przeciwko
Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w L. o rentę rodzinną, na skutek
kasacji Ministra Sprawiedliwości [...] od wyroku Sądu Apelacyjnego-Sądu Pracy i
Ubezpieczeń Społecznych w Lublinie z dnia 12 marca 1996 r. [...]
1. U c h y l i ł zaskarżony wyrok i poprzedzający go wyrok Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Lublinie z dnia 21 grudnia 1995 r. [...]
oraz decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych-Oddziału w L. z dnia 1 marca 1993 r.
[...]
2. Przyznał Marii K. prawo do renty rodzinnej od 1 października 1992 r.
Uzasadnienie
Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Lublinie wyrokiem z
dnia 21 grudnia 1995 r. [...], oddalił odwołanie Marii K. od decyzji wydanej przez Zakład
Ubezpieczeń Społecznych-Oddział w L. w dniu 1 marca 1993 r., odmawiającej
przyznania renty rodzinnej po mężu Stefanie. Sąd ustalił, że Stefan K. zmarł 21
października 1969 r. Urodzona 6 listopada 1938 r. wnioskodawczyni jest inwalidą III
-2grupy najwcześniej od 1990 r. Najmłodsze z dzieci, urodzona 1 listopada 1966 r. córka
Lilianna, ukończyła 1 listopada 1984 r. 18 lat, a szkołę - 5 kwietnia 1985 r. Syn
Sławomir, urodzony 21 maja 1961 r. jest inwalidą I grupy, jednak inwalidztwo jego istnieje od grudnia 1991 r., a zatem powstało po ukończeniu 16 lat. Ani w chwili śmierci
męża ani w okresie pięciu lat od tego zdarzenia Maria K. nie spełniała określonych w art.
41 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich
rodzin (Dz. U. Nr 40, poz. 267 ze zm.), powoływanej dalej jako "ustawa o z.e.p.",
warunków koniecznych do nabycia prawa do renty rodzinnej.
Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Lublinie w pełni podzielając ustalenia Sądu I instancji oraz ich ocenę i kwalifikację prawną, wyrokiem z dnia
12 marca 1996 r. [...], oddalił rewizję Marii K. od powyższego wyroku.
Wyrok ten zaskarżył kasacją Minister Sprawiedliwości wskazując jako jej
podstawę rażące naruszenie prawa, a to art. 41 ust. 2 ustawy o z.e.p., oraz naruszenie
interesu Rzeczypospolitej Polskiej. Skarżący podniósł, że skoro Sądy obu instancji
ustaliły, iż Lilianna K. - córka wnioskodawczyni - kontynuowała naukę po osiągnięciu 18
roku życia, tj. po 1 listopada 1984 r., a Maria K. ukończyła 50 lat 6 listopada 1988 r., to
odmawiając przyznania jej żądanego świadczenia zarówno organ rentowy jak też Sądy I
i II instancji naruszyły art. 41 ust. 2 ustawy o z.e.p. Minister Sprawiedliwości wniósł
wobec tego o uchylenie zaskarżonego wyroku i poprzedzającego go wyroku Sądu
Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Lublinie z dnia 21 grudnia
1995 r. [...], oraz decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych-Oddział w L. z dnia 1 marca
1993 r. [...] i przyznanie Marii K. renty rodzinnej od 1 października 1992 r. względnie o
przekazanie sprawy organowi rentowemu do ponownego rozpoznania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Przedmiotem rozpoznawanej sprawy była ocena prawa Marii K. urodzonej 6
listopada 1938 r. do renty rodzinnej po zmarłym 21 października 1969 r. mężu Stefanie.
Kasacja trafnie podnosi, że Sądy obu instancji dokonały takiej oceny w kontekście
jedynie treści art. 41 ust. 1 ustawy o z.e.p. pomijając dalszą część tego przepisu.
Według art. 41 ust. 2 ustawy o z.e.p. wdowa nabywa prawo do renty rodzinnej także
wówczas, jeżeli warunki przyznania świadczenia określone w ust. 1 tego przepisu
-3zostały spełnione w okresie pięciu lat po śmierci męża albo pięciu lat od zaprzestania
wychowywania osób wymienionych w ust. 1 pkt 2 (uprawnionych do renty rodzinnej po
zmarłym dzieci, wnuków lub rodzeństwa). Lilianna K. jako córka zmarłego była
uprawniona do renty rodzinnej do ukończenia 18 roku życia, albowiem, jak to ustalił Sąd
I instancji, a którego to ustalenia Sąd II instancji nie zakwestionował, ergo – przyjął, że
po 16 roku życia kontynuowała naukę w szkole. Wiek ten osiągnęła 1 listopada 1984 r.
w okresie pięciu lat przed ukończeniem przez matkę 50 roku życia (6 listopada 1988 r.).
Jakkolwiek brak jest dokumentu stwierdzającego expressis verbis, że Lilianna K. byłą
uczennicą w okresie od 1 listopada 1982 r. do 1 listopada 1984 r., to zdaniem Sądu
Najwyższego, materiał zebrany w postępowaniu daje podstawę do ustaleń w tym
przedmiocie. Zaświadczenie wydane 21 października 1982 r., że jest ona uczennicą II
klasy i ukończyła naukę 30 czerwca 1985 r. wyprzedza o 10 dni datę ukończenia 16 lat.
Lilianna K. byłą uczennicą Liceum Ekonomicznego, w którym nauka trwa 5 lat. Stąd
zapewne przewidywany na 1985 r. termin ukończenia szkoły przez uczennicę II klasy w
roku 1982 r. Naukę ukończyła w przewidywanym terminie, skoro z zaświadczenia
wydanego przez Zespół Szkół Pedagogicznych 10 września 1985 r. wynika, że w roku
szkolnym 1985/86 była słuchaczką Studium Nauczycielskiego - szkoły pomaturalnej,
którą według oświadczenia matki ukończyła 25 czerwca 1987 r. Na pewno więc,
zważywszy powyższe, była uczennicą w dniu ukończenia 18 roku życia i zarazem
zaprzestania wychowywania jej przez matkę Marię K. Maria K. ukończyła 50 lat w dniu 6
listopada 1988 r., a zatem przed upływem 5 lat od zaprzestania wychowywania
najmłodszego z czworga dzieci - Lilianny. Spełniła wobec tego określone w art. 41
ustawy o z.e.p. warunki do przyznania jej renty rodzinnej.
Kierując się powyższymi motywami Sąd Najwyższy, stosownie do treści art.
39315 KPC, orzekł jak w sentencji.