Supreme Court dismissed appeal; ten-year limitation applies only to intentional crimes or negligence with specific intent to harm.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court dismissed the cassation appeal filed by a former locomotive driver against Polish State Railways regarding a disability pension. The plaintiff argued that his manager's negligence constituted a criminal offense under the Penal Code, which would extend the statute of limitations to ten years. The court held that the manager's failure to follow medical advice did not meet the specific intent or foreseeability required for a criminal act causing severe health damage. Consequently, the ten-year limitation period did not apply, and the claim was barred by the standard three-year limitation period.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 442 § 2 KC; Art. 191 § 1, § 2 KC: The ten-year limitation period for damages applies only when the harm is a consequence of a crime or misdemeanor defined in the Penal Code, requiring the perpetrator's intent or negligence to foresee the specific risk of severe injury or health disruption.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IATesto completo
Wyrok z dnia 6 lutego 2001 r.
II UKN 221/00
Przepis art. 442 § 2 KC ma zastosowanie, gdy zostanie wykazane, że
szkoda jest następstwem czynu określonego w kodeksie karnym jako zbrodnia
lub występek.
Przewodniczący SSN Maria Tyszel, Sędziowie SN: Krystyna Bednarczyk
(sprawozdawca), Jerzy Kuźniar.
Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 6 lutego 2001 r. sprawy z wniosku
Sławomira P. przeciwko Polskim Kolejom Państwowym - Zakładowi Taboru w K. o
rentę uzupełniającą, na skutek kasacji wnioskodawcy od wyroku Sądu Apelacyjnego
w Łodzi z dnia 24 listopada 1999 r. [...]
o d d a l i ł kasację.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 21 lipca 1999 r. [...] Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń
Społecznych w Łodzi oddalił powództwo Sławomira P. przeciwko Polskim Kolejom
Państwowym - Zakładowi Taboru w K. o rentę z tytułu utraty zdolności do pracy w
charakterze maszynisty. Sąd ustalił, że powód stał się niezdolny do pracy po tym, jak
pozwany polecił mu wykonywanie wymagającej znacznego wysiłku pracy zastępczej
przy myciu lokomotywy. Miało to miejsce po raz pierwszy w lipcu 1990 r., kiedy powód zaczął odczuwać dolegliwości lewej nogi i był z tego powodu hospitalizowany.
Po leczeniu uzyskał zaświadczenie lekarskie z marca 1992 r. zezwalające na wykonywanie pracy maszynisty z ograniczeniem stania i chodzenia. Po badaniu okresowym we wrześniu 1992 r. stwierdzono pierwszą kategorię zdrowia bez jakichkolwiek
przeciwwskazań. W grudniu 1992 r. przełożony powoda Jan N. skierował go ponownie do pracy zastępczej znając treść obu zaświadczeń lekarskich. Orzeczeniem lekarskim z dnia 6 stycznia 1994 r. powód został uznany za niezdolnego do pracy na
stanowisku maszynisty, a następnym orzeczeniem z dnia 17 marca 1994 r. został
zaliczony do III grupy inwalidów.
Prawomocnym wyrokiem z dnia 28 lutego 1995 r. Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy
i Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi zasądził od pozwanego na rzecz powoda zadośćuczynienie za doznaną krzywdę i odszkodowanie. Roszczenie o rentę z tytułu
zmniejszenia możliwości zarobkowych powód zgłosił w niniejszej sprawie. Roszczenie to uległo zdaniem Sądu trzyletniemu przedawnieniu na podstawie art. 442 § 1
KC. Nie ma podstaw do przyjęcia dziesięcioletniego terminu przedawnienia określonego w art. 442 § 2 KC, liczonego od daty wyrządzenia szkody, bowiem przełożonemu powoda nie można przypisać przestępstwa.
Apelacja powoda od tego wyroku została oddalona wyrokiem Sądu Apelacyjnego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi z dnia 24 listopada 1999 r.
[...]. Sąd Apelacyjny uznał za prawidłowe ustalenia faktyczne Sądu pierwszej instancji i podzielił jego pogląd prawny.
Wyrok ten zaskarżył kasacją powód i wskazując jako podstawę kasacji naruszenie prawa materialnego przez niezastosowanie art. 442 § 2 KC wniósł o uchylenie
zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu w Łodzi do ponownego rozpoznania. Zdaniem powoda Sąd Apelacyjny pominął fakt, że działanie
przełożonego Jana N. wyczerpuje znamiona przestępstwa z art. 191 § 2 dawnego
Kodeksu karnego. Ustalony stan faktyczny dawał podstawę do takiej kwalifikacji,
zwłaszcza że podstawą zasądzenia zadośćuczynienia w poprzednim postępowaniu
było uznanie ewidentnej winy przełożonego powoda. Znalazło to wyraz w uzasadnieniu wyroku, gdzie Sąd stwierdził, że przełożony zlekceważył prośbę powoda i zaświadczenie lekarskie zakazujące mu określonego rodzaju pracy.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zarzut naruszenia art. 442 § 2 KC jest nieuzasadniony. Przepis ten stanowi,
że jeżeli szkoda wynika ze zbrodni lub występku, roszczenie o naprawienie szkody
ulega przedawnieniu z upływem lat dziesięciu od dnia popełnienia przestępstwa.
Określenie „szkoda wynika ze zbrodni lub występku” oznacza, że przepis ten ma zastosowanie, gdy szkoda jest następstwem czynu, określonego w Kodeksie karnym
jako zbrodnia lub występek, którego jednym ze znamion jest skutek przestępczy.
Chodzi o takie przestępstwo, w którym wyrządzenie szkody na osobie sprawca
obejmuje swoim zamiarem (wina umyślna) lub przewidywaniem względnie powinnością przewidywania (wina nieumyślna). W przypadku dochodzenia naprawienia
szkody na osobie, zastosowanie przepisu art. 442 § 2 KC uzależnione jest od wykazania popełnienia przestępstwa, którego skutkiem jest spowodowanie uszkodzenia
ciała, rozstroju zdrowia lub śmierci.
Przepis art. 191 § 1 Kodeksu karnego obowiązującego w czasie wyrządzenia
szkody stanowi, że kto będąc w zakładzie pracy odpowiedzialny za bezpieczeństwo i
higienę pracy, nie dopełnia wynikającego stąd obowiązku i przez to naraża pracownika na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia, ciężkiego uszkodzenia ciała
lub ciężkiego rozstroju zdrowia podlega karze. Przepis 191 § 2 przewiduje karę w
przypadku, gdy sprawca działa nieumyślnie. Na ten ostatni przepis powód powołuje
się w kasacji twierdząc, że ustalony stan faktyczny jest wystarczającą podstawą do
uznania popełnienia przestępstwa. Zarzut ten jest nieuzasadniony. Udowodnienie
naruszenia przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy przez zlekceważenie treści
zaświadczenia lekarskiego uzasadnia uznanie winy osoby odpowiedzialnej za bezpieczeństwo pracy, czego konsekwencją jest odpowiedzialność zakładu pracy. Jednakże wina w zakresie naruszenia przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy nie wyczerpuje jeszcze dyspozycji omawianego przestępstwa. Powinno być objęte świadomością osoby naruszającej przepisy, że skutkiem tego naruszenia jest narażenie
na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia, ciężkiego uszkodzenia ciała lub
ciężkiego rozstroju zdrowia. Konstrukcja przestępstwa popełnionego z winy nieumyślnej w postaci niedbalstwa polega na tym, że sprawca nie przewiduje skutków
swego działania lub zaniechania, lecz może i powinien je przewidzieć. Treść zaświadczenia lekarskiego, stwierdzającego jedynie pewne ograniczenia przy zachowaniu zdolności do pracy, nie dawała przełożonemu powoda podstaw do przewidywania, że dopuszczenie powoda do pracy zastępczej narazi go na bezpośrednie niebezpieczeństwo ciężkiego rozstroju zdrowia. Skutek taki zresztą nie nastąpił, gdyż
powód doznał rozstroju zdrowia nie bezpośrednio po poleceniu wykonywania pracy
zastępczej, lecz po pewnym czasie w wyniku rozwoju zmian chorobowych. W niekwestionowanym stanie faktycznym nie można uznać, że szkoda poniesiona przez
powoda jest wynikiem przestępstwa, nie ma zatem zastosowania przepis art. 442 § 2
KC.
Z tych przyczyn Sąd Najwyższy w oparciu o przepis art. 39312 KPC oddalił kasację jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw.