Work trip accident during private visit to parents' home deemed equal to work accident under Polish law.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court dismissed the employer's cassation appeal regarding a fatal accident occurring while a doctor was traveling for work. The court found that although the employee visited her parents' home instead of returning to her lodging, her actions remained functionally connected to her work trip. Consequently, the accident was legally classified as one equal to a work accident rather than a standard road accident.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 6 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych; During a work trip, an employee's actions remain within the scope of work protection even if they involve visiting a private location, provided these actions are functionally linked to the purpose of the trip.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IATesto completo
Wyrok z dnia 23 września 1998 r.
II UKN 217/98
W czasie trwania podróży służbowej pracownik nie wraca z pracy do
domu, tylko do miejsca zakwaterowania poza miejscowością swego zamieszkania. Zaistniały wówczas wypadek nie jest wypadkiem w drodze z pracy, lecz
wypadkiem zrównanym z wypadkiem przy pracy.
Przewodniczący SSN: Andrzej Kijowski (sprawozdawca) , Sędziowie SN:
Barbara Wagner, Roman Kuczyński.
Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 23 września 1998 r. sprawy z powództwa Jarosława S. przeciwko Zespołowi Opieki Zdrowotnej w B.-Z. o zmianę treści protokołu powypadkowego, na skutek kasacji strony pozwanej od wyroku Sądu
Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Kielcach z dnia 17 grudnia 1997 r. [...]
1) o d d a l i ł kasację,
2) zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 100 zł (słownie złotych: sto)
tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w Busku Zdroju wyrokiem z dnia 29 września 1997
r. [...], zmienił treść protokołu powypadkowego sporządzonego w dniu 6 maja 1997 r.
przez komisję powypadkową działającą w pozwanym Zespole Opieki Zdrowotnej w
B.Z. w ten sposób, że ustalił, iż wypadek zaistniały w L. w dniu 11 lutego 1997 r. w
wyniku którego śmierć poniosła lek. med. Małgorzata S. jest wypadkiem zrównanym
z wypadkiem przy pracy. W motywach tego rozstrzygnięcia Sąd Rejonowy powołał
się na ustalenie następującego stanu faktycznego.
Lekarz Małgorzata S., zmarła żona powoda Jarosława S., została przez
swego pracodawcę - pozwany ZOZ w B.Z. delegowana do I Kliniki Kardiologii [...]
Uniwersytetu J. w K. na okres od dnia 3 do dnia 21 lutego 1997 r. celem odbycia
cząstkowego stażu do specjalizacji medycznej. Pracownica nie miała w miejscu delegacji zarezerwowanego zakwaterowania, ani też zapewnienia pracodawcy o zwrocie poniesionych kosztów noclegu, wobec czego zatrzymała się u swoich rodziców w
przylegającym do K. L., skąd na zajęcia do Kliniki dojeżdżała codziennie samochodem lub miejskim autobusem.
W dniu 11 lutego 1997 r. po odbyciu zajęć Małgorzata S. około godz. 1700
zgłosiła się w L. do gabinetu stomatologicznego z ostrym bólem wywołanym zapaleniem ozębnej. Wizyta trwała około 15 minut i była uzasadniona narastającym bólem
promieniującym do skroni, co według oświadczenia stomatologa uzasadniało niezdolność do pracy. Po wyjściu z gabinetu szła do domu rodziców skrajem jezdni,
gdyż na tym odcinku drogi nie było chodnika. Około 50 metrów - przed domem rodziców została potrącona przez niezidentyfikowanego kierowcę samochodu osobowego i wskutek doznanych obrażeń ciała zmarła w szpitalu. Zakładowa komisja powypadkowa stwierdziła, że zdarzenie to nie jest wypadkiem przy pracy ani wypadkiem zrównanym z wypadkiem przy pracy, gdyż nastąpiło poza miejscem delegowania.
W tym niespornym w istocie stanie faktycznym, Sąd Rejonowy uznał, że
przedmiotowe zdarzenie wyczerpuje znamiona wypadku zrównanego z wypadkiem
przy pracy w rozumieniu art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r. o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (jednolity tekst: Dz.U. z
1983 r. Nr 30, poz. 144 ze zm.). Wypadek nastąpił bowiem w trakcie podróży służbowej, a w całym ciągu poprzedzających go zdarzeń nie można się dopatrzyć żadnej
okoliczności świadczącej o spowodowaniu wypadku zachowaniem Małgorzaty S. nie
pozostającym w związku z wykonywaniem powierzonych jej zadań.
Apelację strony pozwanej oddalił Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń
Społecznych w Kielcach wyrokiem z dnia 17 grudnia 1997 r. [...]. Akceptując w pełni
ustalenia faktyczne i oceny prawne z wyroku pierwoszoinstancyjnego, Sąd Wojewódzki podkreślił, że czas podróży służbowej w rozumieniu ustawy wypadkowej to
czas od chwili wyjazdu do miejsca stanowiącego cel podróży do momentu powrotu
do stałego miejsca pracy bądź miejsca zamieszkania pracownika. Przepis art. 6 ust.
2 pkt 1 powołanej ustawy obejmuje więc zarówno wypadek zaistniały w miejscowości, do której pracownik został oddelegowany, jak też wypadek w drodze do tej miejscowości oraz w drodze powrotnej. W takiej sytuacji nie można zatem mówić o wy-
padku w drodze do pracy lub z pracy. Przedmiotowy wypadek zdarzył się - innymi
słowy - w trakcie odbywanej podczas podróży służbowej drogi z miejsca wykonywania zajęć do miejsca zamieszkania pracownicy. Nie zaszły przy tym żadne okoliczności świadczące o zerwaniu przez Małgorzatę S. związku z wykonywaniem jej służbowych zadań, więc należy uznać, iż uległa ona wypadkowi zrównanemu z wypadkiem przy pracy.
Kasację od powyższego wyroku wniósł w imieniu pozwanego pracodawcy jego
pełnomocnik, zarzucając naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię „i”
niewłaściwe zastosowanie art. 6 ust. 2 ustawy wypadkowej, polegające na przyjęciu,
że M.S. poniosła śmierć w wypadku w czasie podróży służbowej, podczas gdy w
rzeczywistości uległa wypadkowi komunikacyjnemu poza miejscem delegacji, zaś jej
pobyt krytycznego dnia w miejscu zdarzenia nie pozostawał w związku z wykonywaniem powierzonych jej zadań i domagając się na tej podstawie zmiany zaskarżonego orzeczenia przez oddalenie powództwa, jak też zasądzenia kosztów procesu według norm przepisowych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że
miejsce i czas spornego zdarzenia wykluczają jego jakikolwiek związek z zadaniami
powierzonymi Małgorzacie S. w ramach jej podróży służbowej. Skoro zatem skarżący
nie gwarantował pracownicy zakwaterowania w K., a mieszkała ona - bez wiedzy
delegującego - u rodziców w L., to nieszczęśliwy wypadek, którego doznała Małgorzata S. można by - zdaniem wnoszącego kasację - uznać co najwyżej za wypadek w
drodze z pracy, zwłaszcza że zainteresowana „własnym sumptem „załatwiła” sobie
lekarski staż uzupełniający w K., a w tej sprawie nie da się wyłączyć codziennego
dojazdu z miejsca stałego zamieszkania, czyli B.Z. do K., jak też codziennego powrotu do miejsca stałego zamieszkania.”
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Kasacja jest bezzasadna i podlega oddaleniu, gdyż kwestionowany wyrok nie
narusza - wbrew twierdzeniu skarżącego - przepisu art. 6 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia
12 czerwca 1975 r. o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (jednolity tekst: Dz.U. z 1983 r. Nr 30, poz. 144 ze zm.). Powołany przepis stanowi, że na równi z wypadkiem przy pracy traktuje się - w zakresie uprawnień do
świadczeń - wypadek, któremu pracownik uległ w czasie trwania podróży służbowej
w okolicznościach innych niż określone w ust. 1, chyba że wypadek spowodowany
został postępowaniem pracownika, które nie pozostawało w związku z wykonywaniem powierzonych mu zadań. Ubezpieczeniową ochroną z tego przepisu objęty jest
zatem uszczerbek na zdrowiu doznany przez pracownika w czasie trwania podróży
służbowej, jednakże w okolicznościach innych niż określone w art. 6 ust. 1 pkt 1-3
ustawy, czyli w trakcie wykonywania czynności nie będących realizacją jego obowiązków ze stosunku pracy. Jeżeli bowiem w czasie podróży służbowej pracownik
wykonuje czynność stanowiącą przedmiot jego pracowniczych powinności, to
ochronę przed ewentualnym wypadkiem zapewnia mu przepis art. 6 ust. 1 ustawy.
Innymi słowy, art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy gwarantuje ubezpieczeniową ochronę zachowań wykraczających poza katalog czynności objętych zakresem zastosowania
art. 6 ust. 1, dotyczącego zachowań podczas lub w związku z wykonywaniem zwykłych czynności pracowniczych albo poleceń przełożonych lub czynności podejmowanych w interesie zakładu pracy. Jeszcze inaczej rzecz ujmując można powiedzieć, że
warunkiem udzielenia ochrony na podstawie art. 6 ust. 2 pkt 1 ustawy jest wykonywanie związanych z podróżą służbową czynności leżących poza ramami spraw zawodowych w rozumieniu jej art. 6 ust. 1, tzn. czynności przypisywanych zazwyczaj do
sfery prywatnych spraw pracownika.
Nie chodzi tu jednak o te czynności z prywatnej sfery pracownika, które nie
mieszczą się wprawdzie w pojęciu wykonywania zwykłych czynności albo poleceń
przełożonych, lecz pozostają z tymi czynnościami albo poleceniami w funkcjonalnym
związku, gdyż one mieszczą się w zakresie zastosowania art. 6 ust. 1 ustawy. W grę
wchodzą zatem czynności, które wiążą się z faktem opuszczenia przez pracownika
jego miejsca stałego zamieszkania oraz zwykłego środowiska domowo-rodzinnego i
byłyby normalnie potraktowane jako odbywanie drogi z pracy, a następnie jako zachowania w sferze pracowniczej prywatności. W czasie trwania podróży służbowej, a
więc do momentu powrotu do miejscowości stałego miejsca pracy lub miejscowości
zamieszkania, pracownik nie wraca jednak z pracy do domu, tylko do miejsca zakwaterowania, wobec czego wszystkie jego zachowania po pracy pozostają nadal w
związku ze stosunkiem pracy, za wyjątkiem zachowań nie dających się pogodzić z
celem podróży służbowej, to znaczy z potrzebą realizacji powierzonych mu zadań.
Wykładnia przepisu art. 6 ust. 2 pkt 1 ustawy wypadkowej dokonana przez
Sąd Wojewódzki w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie budzi więc zastrzeżeń.
To samo dotyczy zastosowania wyinterpretowanej z tego przepisu normy prawnej do
stanu faktycznego przedmiotowej sprawy. Wizyta, którą Małgorzata S. tuż przed
swym tragicznym wypadkiem złożyła w gabinecie stomatologicznym nie kłóciła się z
celem podróży służbowej. Bez znaczenia jest też okoliczność, że chodzi tu o gabinet
w L., a więc w miejscowości przylegającej do K., jako celu podróży służbowej. W L.
mieszkają bowiem rodzice Małgorzaty S., którzy udzielili jej gościny, a tym samym
umożliwili odbycie stażu w warunkach oddelegowania przez pracodawcę bez rezerwacji noclegu w K. i wobec zapowiedzi niezwracania kosztów noclegu. W tej sytuacji
zarzut skarżącego pracodawcy, że pracownica własnym sumptem „załatwiła” sobie
staż specjalizacyjny w K., po czym „bez wiedzy delegującego” mieszkała u rodziców
w L., chociaż mogła codziennie pokonywać ponad 100-kilometrową odległość z B.Z.
do K. i z powrotem - jest po prostu wysoce niestosowny.
Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 39312 KPC orzekł, jak w
sentencji.