Supreme Court held that municipal takeover of schools did not remove them as employers for occupational disease claims.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court dismissed the municipality's cassation appeal regarding an occupational disease compensation claim filed by a former teacher. The court found that although primary schools were transferred to municipal management on January 1, 1994, they remained legal employers for teachers employed prior to this date. Consequently, the court ruled that the specific school employing the plaintiff immediately before her retirement remained liable for the occupational disease compensation.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 39 ust. 3 ustawy o systemie oświaty; Art. 32 ust. 2 pkt 2 ustawy o świadczeniach z tytułu chorób zawodowych: The transfer of school management to municipalities does not terminate their status as employers for workers employed prior to the transfer.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IATesto completo
Wyrok z dnia 11 września 1998 r.
II UKN 196/98
Fakt, że od 1 stycznia 1994 r. szkoły podstawowe są prowadzone przez
gminy, nie oznacza, że szkoły przestały być pracodawcami dla zatrudnionych
w nich nauczycieli i innych pracowników (art. 39 ust. 3 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty, jednolity tekst: Dz.U. z 1996 r. Nr 67, poz. 329 ze
zm.).
Przewodniczący SSN: Jerzy Kuźniar (sprawozdawca), Sędziowie SN: Roman
Kuczyński, Barbara Wagner.
Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 11 września 1998 r. sprawy z powództwa Adeli B. przeciwko 1. Urzędowi Miasta w L., 2. Kuratorium Oświaty w K. o
ustalenie choroby zawodowej, na skutek kasacji pozwanego Urzędu Miasta w L. od
wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach-Ośrodek Zamiejscowy w Rybniku z dnia 20 listopada 1997 r. [...]
u c h y l i ł zaskarżony wyrok oraz poprzedzający go wyrok Sądu Rejonowego-Sądu Pracy w Tychach z dnia 22 maja 1997 r. [...] i sprawę przekazał temu Sądowi do ponownego rozpoznania.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 22 maja 1997 r. [...] Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w Tychach, po
ponownym rozpoznaniu sprawy, zasądził solidarnie od Urzędu Miasta w L. i Kuratorium Oświaty w K. na rzecz powódki Adeli B. kwotę 5.800 zł z 35% odsetkami od
dnia 5 czerwca 1997 r. tytułem jednorazowego odszkodowania w związku z chorobą
zawodową - niedowładem strun głosowych.
Sąd ustalił, że w latach 1958-1990 r. powódka jako nauczyciel szkół podstawowych, narażona była na nadmierny wysiłek głosowy, lecząc się laryngologicznie z
powodu schorzenia krtani od 1970 r.
Decyzją z dnia 6 czerwca 1994 r. Państwowy Terenowy Inspektor Sanitarny w
T. nie stwierdził u powódki choroby zawodowej, a rozpoznając jej odwołanie Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny dla województwa k. utrzymał w mocy powyższą decyzję.
Naczelny Sąd Administracyjny-Ośrodek Zamiejscowy w Katowicach oddalił
skargę powódki na tę decyzję (wyrok z dnia 20 kwietnia 1995 r. [...]).
Na podstawie opinii biegłego lekarza specjalisty laryngologa, Sąd stwierdził,
że schorzenie Adeli B. [...] jest chorobą zawodową i spowodowało 25% stały
uszczerbek na zdrowiu. Należne z tego tytułu odszkodowanie wynosi 5.800 zł. Zobowiązanymi do zapłaty są - zdaniem Sądu - solidarnie Gmina L., która z dniem 1
stycznia 1996 r. przejęła Szkołę Podstawową [...] gdzie pracowała ostatnio powódka i
Kuratorium Oświaty w K., na podstawie art. 231 KP.
Apelację Urzędu Miasta zarzucającą brak po swojej stronie legitymacji biernej
oddalił Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach,
Ośrodek Zamiejscowy w Rybniku, w pełni podzielając stanowisko Sądu pierwszej
instancji (wyrok z dnia 20 listopada 1997 r. [...]).
Powyższy wyrok zaskarżyła kasacją Gmina Miasta L. i zarzucając naruszenie
prawa materialnego - art. 231 KP - „przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie”, wniosła o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi Wojewódzkiemu do
ponownego rozpoznania. W ocenie skarżącego, przejęcie szkoły do prowadzenia
przez Gminę nie jest przejściem zakładu pracy na innego pracodawcę w rozumieniu
art. 231 KP.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
W uzupełnieniu przedstawionego stanu faktycznego należy wskazać, że w
toku pierwszego postępowania w tej sprawie zakończonego wydaniem przez Sąd
Rejonowy-Sąd Pracy w Tychach wyroku z dnia 26 kwietnia 1996 r. [...] stroną pozwaną była Szkoła Podstawowa w L., gdzie powódka była zatrudniona od 1 września
1980 r. do 31 sierpnia 1990 r. W sentencji wyroku jednak, oznaczając stronę pozwaną, Sąd Rejonowy określił ją jako „Szkołę podstawową [...] L. - Urząd Miasta w L.”.
W związku z tym, że Urząd Miasta nie brał udziału w postępowaniu, jego rewizja została uwzględniona, a wyrok Sądu pierwszej instancji uchylony - wyrok Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach, Ośrodek Za-
miejscowy w Rybniku z dnia 29 sierpnia 1996 r. [...]. W toku ponownego rozpoznawania sprawy dopozwano Kuratorium Oświaty i Wychowania w K. (postanowienie z
dnia 7 listopada 1996 r.), a jego apelacja od wyroku z dnia 22 maja 1997 r. została
odrzucona jako spóźniona (postanowienie z dnia 25 lipca 1997 r.).
Kasacja Gminy Miasta L. w swej istocie zarzuca brak po jej stronie legitymacji
biernej i jako taka jest w pełni uzasadniona.
Przedmiotem sprawy było odszkodowanie należne pracownikowi z tytułu choroby zawodowej, po ustalenu, że schorzenie powódki miało taki charakter. Odszkodowanie z tytułu doznanego stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu, będącego skutkiem choroby zawodowej, przysługuje od zakładu pracy, jeżeli uprawnionym do niego jest pracownik uspołecznionego zakładu pracy (pracodawcy) - art.
32 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r. o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (jednolity tekst: Dz.U. z 1983 r. Nr
30, poz. 144 ze zm.).
W myśl art. 3 KP pracodawcą (w poprzedniej nomenklaturze zakładem pracy)
jest jednostka organizacyjna nie posiadająca osobowości prawnej, a także osoba
fizyczna, jeżeli zatrudniają one pracowników. Dla nauczyciela, niezależnie od sposobu nawiązania z nimi stosunku pracy, pracodawcą jest szkoła, a jej dyrektor jest
kierownikiem takiego pracodawcy „dla zatrudnionych w szkole nauczycieli i pracowników nie będących nauczycielami”. Wynika to wprost z przepisu art. 39 ust. 3
ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (jednolity tekst: Dz.U. z 1996 r.
Nr 67, poz. 329 ze zm.) w związku z art. 3 pkt 1 i 2 oraz 7 ust. 1 ustawy z dnia 25
stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (jednolity tekst: Dz.U. z 1997 r. Nr 56, poz. 357).
Niczego w tym nie zmienia fakt, że stosownie do przepisu art. 104 ust. 1 ustawy o
systemie oświaty, prowadzenie szkół podstawowych przeszło z dniem 1 stycznia
1994 r. do obowiązkowych zadań własnych gmin. To, że szkoły od tego terminu są
prowadzone przez gminy, nie oznacza, że przestały one być pracodawcami dla zatrudnionych w nich nauczycieli i innych pracowników.
Z powyższego wynika, że zarzut naruszenia prawa materialnego zawarty w
kasacji jest trafny bowiem przepis art. 231 § 2 KP nie znajduje zastosowania do
sytuacji prawnej w rozpoznawanej sprawie. Pracodawcą odpowiedzialnym za skutki
choroby zawodowej jest ten, który ostatnio zatrudniał pracownika w warunkach narażających go na powstanie lub nawrót choroby zawodowej (art. 32 ust. 2 pkt 2 ustawy
wypadkowej), a więc w okolicznościach sprawy Szkoła Podstawowa [...] w L., która
zatrudniała powódkę bezpośrednio przed jej przejściem na emeryturę w dniu 1
września 1990 r.
Z tych względów w uwzględnieniu kasacji orzeczono jak w sentencji po myśli
art. 39313 § 1 KPC.