Workplace accident deemed work-related, not commute, for director living on farm grounds.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court dismissed the cassation appeal regarding whether a director's fall on frozen ground constituted a work accident or a commute accident. The court found the director's workplace encompassed the entire farm grounds where he lived and worked without fixed hours. Consequently, the court ruled the injury occurred within the workplace rather than on the way to it.
Regesto Legislator
Generato dall'IA§ 14 rozporządzenia Ministra Pracy z dnia 17 października 1975 r.; art. 6 ustawy wypadkowej: When an employee resides on the premises of their workplace and performs duties without fixed hours, an accident occurring on those premises is a workplace accident, not a commute accident.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IATesto completo
Wyrok z dnia 13 czerwca 1997 r.
II UKN 195/97
Wypadek dyrektora stadniny koni, jakiemu uległ po wyjściu ze swego
mieszkania położonego na jej terenie, jest wypadkiem przy pracy, a nie wypadkiem w drodze do pracy.
Przewodniczący SSN: Teresa Romer (sprawozdawca), Sędziowie SN: Stefania
Szymańska, Maria Tyszel.
Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 13 czerwca 1997 r. sprawy z wniosku
Michała M. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w R.P. o uznanie zdarzenia za wypadek w drodze do pracy, na skutek kasacji wnioskodawcy od
wyroku Sądu Apelacyjnego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Lublinie z dnia 6
grudnia 1996 r. [...]
o d d a l i ł kasację.
Uzasadnienie
Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Lublinie wyrokiem z
dnia 15 lipca 1996 r. oddalił odwołanie Michała M. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń
Społecznych-Oddziału w R.P. z dnia 31 sierpnia 1995 r., którą odmówiono uznania, że
wnioskodawca uległ wypadkowi w drodze do pracy. W uzasadnieniu Sąd Wojewódzki
podał, że wnioskodawca jest dyrektorem stadniny koni w J.P. Stadnina jest spółką z
o.o., w której wszystkie udziały należą do Skarbu Państwa. Wnioskodawca zamieszkuje
na terenie stadniny w lokalu służbowym, pracuje w nienormowanym czasie pracy.
Teren stadniny jest bardzo rozległy i wnioskodawca wykonuje swoje obowiązki,
korzystając z pozostającego do jego dyspozycji samochodu służbowego. W dniu 24
stycznia 1995 r. około godziny 1800 przyjechał tym samochodem na obiad, a następnie
wyszedł z domu, aby samochód odprowadzić do garażu, a także dokonać wieczornego
przeglądu stajni. Kiedy szedł w kierunku samochodu poślizgnął się na zlodowaciałej
powierzchni i upadł. Podczas upadku i uderzenia o zlodowaciałą powierzchnię doznał
zwichnięcia stawu łokciowego.
Sąd Wojewódzki podkreślił, że okoliczności zdarzenia są między stronami
bezsporne. Spór dotyczy tego, czy zdarzenie to było wypadkiem przy pracy, czy też
wypadkiem w drodze do pracy.
Sąd Wojewódzki odwołał się do definicji wypadku w drodze do pracy lub z pracy
zawartej w § 14 rozporządzenia Ministra Pracy, Płac i Spraw Socjalnych z dnia 17
października 1975 r. w sprawie zasad i trybu orzekania o uszczerbku na zdrowiu oraz
wypłacania świadczeń z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz. U. Nr
36, poz. 199). Z treści tego przepisu wynika, iż droga do pracy jest drogą jaką pokonuje
pracownik udając się do miejsca pracy w celu rozpoczęcia zajęć służbowych. Podobnie
wypadek z pracy do domu ma miejsce wtedy, gdy pracownik zakończył już pracę w
danym dniu i udaje się do domu drogą najkrótszą i nieprzerwaną chyba, że przerwy są
życiowo uzasadnione. Sąd podkreślił, że nie można ustalić kiedy wnioskodawca
kończył, a kiedy zaczynał pracę. Na podstawie karty wypadku oraz zeznań świadków
Sąd ustalił, że w dniu zdarzenia wnioskodawca wykonywał swoje obowiązki do godz.
1800, a po zjedzeniu obiadu miał zamiar kontynuować je poprzez wieczorny obchód
stajni. Sąd podkreślił też, że wnioskodawca zamieszkiwał na terenie zakładu pracy i
dlatego, po opuszczeniu mieszkania, znajdował się od razu na terenie miejsca pracy a
nie w drodze do niego. Zdaniem Sądu wszystkie okoliczności sprawy przemawiają za
przyjęciem, że wypadek jakiemu uległ wnioskodawca miał miejsce na terenie zakładu
pracy, podczas wykonywania czynności w interesie pracodawcy - zabezpieczenia
samochodu służbowego.
Sąd Wojewódzki powołał się na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 19 września
1979 r., III PZP 7/79, w której Sąd Najwyższy wyraził pogląd, że wypadek jakiemu
pracownik uległ w czasie godzin pracy, podczas zabezpieczania przed deszczem znajdującego się na terenie zakładu pracy motoroweru, którym dojeżdżał do pracy - jest
wypadkiem przy pracy.
Sąd Apelacyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 6 grudnia 1996 r. oddalił apelację
wnioskodawcy od wyroku Sądu Wojewódzkiego. W uzasadnieniu Sąd Apelacyjny
podkreślił, że wnioskodawca ma nienormowany czas pracy, zamieszkuje na terenie
stadniny koni, której jest dyrektorem, praktycznie nie opuszcza zakładu pracy i pozostaje przez cały czas w dyspozycji pracodawcy. Wnioskodawca, mimo że tuż przed
wypadkiem udał się do swego mieszkania, nie opuścił miejsca pracy i dlatego wychodząc z mieszkania, nie mógł być w drodze do pracy.
Sąd Apelacyjny podzielił ustalenia i wnioski Sądu Wojewódzkiego, że zdarzenie
jakiemu uległ wnioskodawca ma charakter wypadku przy pracy w rozumieniu art. 6
ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r. o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i
chorób zawodowych (jednolity tekst: Dz. U. z 1983 r. Nr 30, poz. 144 ze zm.).
W kasacji pełnomocnik wnioskodawcy zarzucił wyrokowi Sądu Apelacyjnego
naruszenie prawa materialnego - art. 6 i 41 ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r. o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych oraz § 14 rozporządzenia
Ministra Pracy, Płac i Spraw Socjalnych oraz Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z
dnia 17 października 1975 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 199) poprzez przyjęcie, że wypadek
jakiemu uległ wnioskodawca jest wypadkiem przy pracy a nie wypadkiem w drodze do
pracy. W kasacji sugerowano, że Sąd ustalił, iż mieszkanie znajdujące się na terenie
zakładu pracy jest równocześnie miejscem pracy. Wnoszący kasację polemizował z
ustaleniami Sądu Apelacyjnego wywodząc, że Sąd ten błędnie przyjął, iż wnioskodawca
przez cały czas pozostaje w pracy. Utożsamianie miejsca pracy z miejscem
zamieszkania jest, według pełnomocnika wnioskodawcy, wynikiem dowolnej
interpretacji pozbawionej uzasadnienia prawnego i faktycznego.
Sąd Najwyższy rozważył, co następuje:
Zarzut kasacji naruszenia przez Sąd Apelacyjny przepisu art. 6 i 41 ustawy z
dnia 12 czerwca 1975 r. o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych, określonej dalej jako ustawa wypadkowa, nie jest uzasadniony.
Sąd Apelacyjny uznając, że wypadek jakiemu uległ wnioskodawca w dniu 24
stycznia 1995 r. był wypadkiem przy pracy w rozumieniu ustawy wypadkowej, oparł się
na ustaleniach Sądu Wojewódzkiego. Sąd ten, a za nim Sąd Apelacyjny prawidłowo
przyjęły, że miejscem pracy wnioskodawcy był i jest cały teren stadniny koni, a czas
jego pracy mierzony jest zadaniami.
Wbrew wywodom kasacji, ustalenia te nie pozostawały w sprzeczności z wynikami postępowania dowodowego, nie były też sprzeczne z zasadami logicznego rozumowania. Przeciwnie, odpowiadały zasadom logiki. Definicja wypadku w drodze z domu
do pracy, zawarta w § 14 wspomnianego już kilkakrotnie rozporządzenia z dnia 17
października 1975 r., wskazuje, że za wypadek ten należy uważać zdarzenie, jakiemu
pracownik uległ po opuszczeniu domu a przed przekroczeniem terenu zakładu pracy.
Skoro cały teren stadniny koni stanowi zakład pracy wnioskodawcy, logicznym i
korzystnym dla wnioskodawcy jest ustalenie i uznanie, że zdarzenie, któremu uległ, jest
wypadkiem przy pracy w rozumieniu art. 6 ustawy wypadkowej. Miało ono charakter
nagły, spowodowany przyczyną zewnętrzną, pozostawało w związku z pracą, (był to
zarówno związek miejscowy, jak i czasowy - teren stadniny jest miejscem pracy
wnioskodawcy, a czas jego pracy mierzony jest zadaniami).
W konsekwencji brak jest podstaw do przyjęcia, że Sąd Apelacyjny naruszył ten
przepis prawa materialnego. Naruszenie prawa materialnego może polegać na błędnej
jego wykładni, na niezgodnym z treścią i celem tego prawa tłumaczeniem normy
prawnej lub zastosowaniu normy prawnej nieodpowiedniej do stanu faktycznego. Żadna
z tych sytuacji nie występuje w rozpatrywanej sprawie. Wykładnia art. 6 ustawy
wypadkowej dokonana przez Sąd Apelacyjny odpowiada treści i celowi normy prawnej
w tym przepisie zawartej oraz stanowi faktycznemu sprawy. Szczególny zakres
obowiązków pracowniczych dyrektora stadniny koni, który mieszka na terenie swego
zakładu pracy i pracę wykonuje w sposób określony zadaniami, bez ograniczenia do
ustalonych godzin, uzasadnia przyjęcie, że zdarzenie nagłe, spowodowane przyczyną
zewnętrzną, które ma miejsce na terenie stadniny w sytuacji, której nie można
przypisać cech ewidentnego zerwania związku z celem i zakresem obowiązków
pracowniczych jest wypadkiem przy pracy, a nie wypadkiem w drodze do pracy. W
takich okolicznościach wnioskodawca znajdował się bowiem w miejscu pracy. Błędny
jest także wywód kasacji, że przyjęcie, iż wnioskodawca przez cały czas pobytu w
stadninie pozostaje w pracy, powodowałoby , że czas jego pracy osiągnąłby 24 godziny
na dobę. Zgodnie z obowiązującymi przepisami zadania określone rodzajem pracy i jej
organizacja powinny być ustalone w taki sposób, aby mogły być wykonywane w ramach
powszechnie obowiązujących norm czasu pracy (art. 1298 § 1 KP). Gdyby było inaczej,
weryfikacji powinna podlegać umowa o pracę zawarta z wnioskodawcą.
Kierując się powyższymi względami Sąd Najwyższy na mocy art. 393 12 KPC
orzekł jak w sentencji.
Notka
Powołana w uzasadnieniu uchwała z dnia 19 września 1979 r., III PZP 7/79 została opublikowana w OSNCP 1980 z. 3 poz. 43 oraz w OSPiKA 1980 z. 10 poz. 191 z glosą J. Zycha.