Social security obligation arises upon employment contract date, not court determination of employment relationship.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court dismissed the cassation appeal regarding the date when the social security obligation for an employee's child began. The lower court correctly established that the obligation arose from the March 1, 1993, employment contract, not from the subsequent judicial determination of the employment relationship. The court ruled that the appellant's arguments regarding specific labor law articles were irrelevant because the dispute concerned the date of the obligation, which was already settled by the final judgment.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 365, 366, 393 § 1 k.p.c.; The obligation to insure an employee arises on the date the employment contract is concluded, not on the date a court determines the existence of an employment relationship.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IATesto completo
Wyrok z dnia 4 kwietnia 1997 r.
II UKN 16/97
Obowiązek ubezpieczenia powstaje w dacie zawarcia umowy o pracę a nie
w dacie ustalenia przez sąd, że strony łączy stosunek pracy.
Przewodniczący SSN: Teresa Romer (sprawozdawca), Sędziowie SN: Barbara
Wagner, Andrzej Wróbel.
Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 4 kwietnia 1997 r. sprawy z wniosku
Ireny H. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w B. o składki na
ubezpieczenie społeczne, na skutek kasacji wnioskodawczyni od wyroku Sądu
Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 4 października 1996 r.[...]
o d d a l i ł kasację.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku wyrokiem z
dnia 4 października 1996 r. oddalił rewizję Ireny H. od wyroku Sądu WojewódzkiegoSądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Bydgoszczy z dnia 19 czerwca 1996 r.
Tym wyrokiem Sąd Wojewódzki oddalił odwołanie Przedsiębiorstwa Hotel
Centralny w B. (którego właścicielką jest Irena H.) od decyzji ZUS Oddziału w B. z dnia
18 kwietnia 1996 r. ustalającej obowiązek opłacenia składek z tytułu pracowniczego
ubezpieczenia społecznego za okres od marca 1993 r. do września 1994 r.
Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco:
Wnioskodawczyni w dniu 21 marca 1995 r. wniosła do Sądu Wojewódzkiego w
Bydgoszczy odwołanie od decyzji organu rentowego z 20 grudnia 1994 r., którą odmówiono objęcia ubezpieczeniem pracowniczym jej syna Miłosza H., zatrudnionego w
charakterze dyrektora w prowadzonym przez wnioskodawczynię Hotelu Centralnym w
B. W odwołaniu wywodziła, że organ rentowy błędnie potraktował jej syna jako osobę
współpracującą w rozumieniu art. 26 ustawy z dnia 18 grudnia 1976 r. o ubezpieczeniu
społecznym osób prowadzących działalność gospodarczą i ich rodzin (jednolity tekst:
Dz. U. z 1989 r. Nr 46, poz. 250 ze zm.), gdyż pozostaje on w stosunku pracy i powinien
być objęty ubezpieczeniem pracowniczym.
Wyrokiem z dnia 26 września 1995 r. Sąd Wojewódzki zmienił zaskarżoną
decyzję i ustalił, że Miłosz H. podlega z tytułu zatrudnienia w Przedsiębiorstwie "Hotel
C." ubezpieczeniu pracowniczemu. W uzasadnieniu Sąd Wojewódzki jako bezsporne
przyjął, że od 1 marca 1993 r. Miłosz H. jest zatrudniony na podstawie umowy o pracę
w Przedsiębiorstwie Hotel C. w B. Sąd podkreślił, że Miłosz H. nie zamieszkuje z matką,
która jest właścicielką Hotelu C., nie prowadzi z nią wspólnego gospodarstwa
domowego. Zdaniem Sądu nie ma przeszkód prawnych aby syn wnioskodawczyni był
uznany za pracownika i zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 25 listopada 1986 r. o
organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych (jednolity tekst: Dz. U. z 1989 r,. Nr
25, poz. 137 ze zm.), objęty ubezpieczeniem pracowniczym. Wyrok ten uprawomocnił
się. W jego wykonaniu organ rentowy zobowiązał Irenę H. do opłacenia za Miłosza H.
składek na ubezpieczenie społeczne za okres od 1 marca 1993 r. do 31 lipca 1995 r.
W odwołaniu Irena H. domagała się uchylenia tej decyzji i objęcia Miłosza H.
ubezpieczeniem pracowniczym od 1 października 1996 r. lub od 26 września 1995 r.
Sąd Wojewódzki oddalając odwołanie powołał się na prawomocny wyrok z dnia
26 września 1995 r. ustalający objęcie Miłosza H. ubezpieczeniem społecznym
pracowniczym od 1 marca 1993 r., ponieważ od 1 marca 1993 r. pozostaje w stosunku
pracy z Przedsiębiorstwem Hotel C. Wyrok ten był zgodny z żądaniem wnioskodawczyni. Sąd Wojewódzki w uzasadnieniu wyroku z dnia 19 czerwca 1996 r. zaakcentował, że zaskarżona decyzja posiada pełne umocowanie w prawomocnym wyroku
Sądu Wojewódzkiego z dnia 25 listopada 1995 r., który zgodnie z art. 366 KPC
korzysta z powagi rzeczy osądzonej. Zaskarżona decyzja jest także zgodna z art. 33
ustawy z dnia 25 listopada 1986 r. o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń
społecznych.
Sąd Apelacyjny oddalając rewizję wnioskodawczyni od wyroku Sądu I instancji w
uzasadnieniu podzielił pogląd tego Sądu co do mocy wiążącej prawomocnego wyroku
Sądu z dnia 25 listopada 1995 r. Sąd Apelacyjny zwrócił uwagę, że aczkolwiek Sąd
Wojewódzki powinien był w sentencji wyroku z dnia 25 listopada 1995 r., ku większej
jasności sprecyzować okres podlegania przez Miłosza H. ubezpieczeniu
pracowniczemu, to jednak ze względu na jednoznaczną treść uzasadnienia, w którym
skonkretyzowano datę początkową od której Miłosz H. podlega ubezpieczeniu
pracowniczemu - wyrok w tej mierze nie budzi wątpliwości. Za irracjonalne wręcz, uznał
Sąd Apelacyjny, twierdzenie rewizji, że wyrok z dnia 25 listopada 1995 r. wywiera
skutek prawny w zakresie ubezpieczenia pracowniczego dopiero od daty, w której
został wydany. Sąd Apelacyjny podkreślił, że z uzasadnienia wyroku z dnia 25 listopada
1995 r. wynika jednoznacznie iż stosunek pracy między wnioskodawczynią a Miłoszem
H. został nawiązany od 1 marca 1993 r.
W skardze kasacyjnej pełnomocnik wnioskodawczyni zarzucił wyrokowi Sądu
Apelacyjnego rażące naruszenie prawa materialnego poprzez "błędne wyeliminowanie
przepisów art. 11 KP i 22 KP z kwalifikacji prawnej w wyroku zaskarżonym", i wnosił o
uchylenie tego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W
uzasadnieniu kasacji podano, że wprawdzie w dniu 28 lutego 1993 r. została między
stronami zawarta umowa o pracę, ale Miłosz H. nie mógł przystąpić do pełnienia swoich
obowiązków i umowa ta została anulowana jako bezprzedmiotowa. Z dniem 1 czerwca
1993 r. strony zawarły po raz drugi umowę o pracę na czas określony a 1 lipca 1993 r.
umowę na czas nieokreślony.
Sąd Najwyższy rozważył, co następuje:
Podniesiony w kasacji zarzut naruszenia przez Sąd Apelacyjny przepisów art. 11
i 22 KP jest bezprzedmiotowy, albowiem Sąd Apelacyjny nie zajmował się w ogóle tymi
przepisami. Spór dotyczył daty powstania obowiązku opłacania przez
wnioskodawczynię składek na ubezpieczenie społeczne z tytułu zatrudnienia Miłosza H.
na podstawie umowy o pracę. Obowiązek objęcia Miłosza H. ubezpieczeniem społecznym pracowników został ustalony prawomocnym wyrokiem Sądu WojewódzkiegoSądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Bydgoszczy z dnia 25 listopada 1995 r. Sąd
Apelacyjny przyjął, tak jak uczynił to Sąd Wojewódzki, że Miłosz H., zgodnie z treścią
wyroku z dnia 25 listopada 1995 r. został objęty ubezpieczeniem społecznym
pracowników od 1 marca 1993 r. Wynika to jednoznacznie z uzasadnienia tego wyroku
oraz z treści zmienionej nim decyzji organu rentowego z 21 kwietnia 1995 r., którą
odmówiono objęcia Miłosza H. ubezpieczeniem pracowniczym przy jednoczesnym
stwierdzeniu, że współpracuje on z wnioskodawczynią od 1 marca 1993 r.
Sąd Apelacyjny powołał się na art. 366 KPC, zgodnie z którym wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku z podstawą sporu
stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, a ponadto tylko między tymi stronami. Sąd odwołał
się również do art. 365 KPC zgodnie z którym orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko
strony i sąd, które je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w
wypadkach w ustawie przewidzianych, także inne osoby. Z treści tego przepisu wywiódł
Sąd Apelacyjny obowiązek organu rentowego do wydania, w wykonaniu prawomocnego
wyroku Sądu, zaskarżonej decyzji. Sąd Apelacyjny powołał się także na art. 35 ustawy
z dnia 25 listopada 1986 r. o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych,
którego treści odpowiada zaskarżona decyzja. Sąd Apelacyjny trafnie podkreślił, że
obowiązek ubezpieczenia pracowniczego jest integralnie związany z datą zawarcia
umowy o pracę, a nie jak tego domagał się rewidujący z datą, w której sąd określa
charakter zatrudnienia i rodzaj ubezpieczenia.
Kwestia daty, od której między stronami został nawiązany stosunek pracy nie
była przedmiotem rozważań Sądu Apelacyjnego, który wyraźnie powołał się na powagę
rzeczy osądzonej w tym zakresie.
Dlatego też zarzuty kasacji odnoszące się w rzeczywistości do ustaleń prawomocnego wyroku są całkowicie chybione. Kierując się powyższymi względami Sąd
Najwyższy na mocy art. 39312 KPC orzekł jak w sentencji.