Court allows recovery of pension due to intentional concealment of receiving another pension despite warnings.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court dismissed the cassation appeal and ordered the Social Insurance Fund to recover overpaid family pensions. The claimant had received two pensions simultaneously while being explicitly warned by the authorities that she could only receive one. The court ruled that her failure to disclose the second pension constituted intentional deception, triggering the statutory obligation to return the funds.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 106 ust. 2 pkt 2 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym; A person who intentionally conceals the receipt of another pension from the paying authority, despite being informed of the obligation to choose one, is liable to return the overpaid benefits.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IATesto completo
Wyrok z dnia 29 lipca 1998 r.
II UKN 147/98
Pobieranie renty rodzinnej od dwóch organów rentowych, mimo prawidłowego pouczenia o prawie jej pobierania tylko od jednego organu, stanowi
przesłankę do żądania zwrotu jednej z tych rent, jako nienależnie pobranego
świadczenia (art. 106 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin, Dz.U. Nr 40, poz. 267 ze zm.).
Przewodniczący SSN: Maria Mańkowska (sprawozdawca), Sędziowie SN:
Barbara Wagner, Andrzej Wasilewski.
Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 29 lipca 1998 r. sprawy z wniosku Teresy W. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w G. o zwrot
niezależnie pobranego świadczenia, na skutek kasacji wnioskodawczyni od wyroku
Sądu Apelacyjnego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku z dnia 6
listopada 1997 r. [...]
o d d a l i ł kasację.
Uzasadnienie
Wnioskodawczyni Teresa W. odwołała się od dwu decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych-Oddziału w G. z dnia 4 listopada 1996 r. o wstrzymaniu wypłaty
renty rodzinnej po zmarłym w dniu 1 kwietnia 1992 r. Zbigniewie W. oraz z dnia 10
grudnia 1996 r., zobowiązującej wnioskodawczynię do zwrotu nienależnie pobranych
świadczeń od 1 listopada 1993 r. do 31 października 1996 r., to jest za okres 3 lat, w
kwocie 14.492,16 zł. Sąd Wojewódzki w Gdańsku-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z siedzibą w Gdyni oddalił odwołanie i ustalił, że wnioskodawczyni składając do pozwanego organu rentowego wniosek o rentę rodzinną po zmarłym mężu,
nie podała informacji, iż pobiera rentę rodzinną z Wojskowego Biura Emerytalnego i
w okresie od 1 września 1992 r. do 31 października 1996 r. pobierała jednocześnie
świadczenia z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i z Wojskowego Biura Emerytalnego w G. Wnioskodawczyni była pouczona o obowiązku zawiadomienia organu
rentowego o okolicznościach powodujących zawieszenie prawa do renty, czego nie
uczyniła do dnia wydania decyzji wstrzymującej prawo do świadczeń. Zgodnie z treścią art. 69 i 71 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz.U. Nr 40, poz. 267 ze zm.) w razie zbiegu u jednej osoby
prawa do dwóch rent, wypłaca się jedynie z tych świadczeń - wyższe lub wybrane
przez zainteresowanego.
Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku wyrokiem
z dnia 6 listopada 1997 r. oddalił apelację wnioskodawczyni, podzielając stanowisko
Sądu I instancji. Sąd Apelacyjny uznał, iż w okolicznościach rozpoznawanej sprawy,
zaniedbanie wnioskodawczyni powiadomienia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o
pobieraniu renty rodzinnej z Wojskowego Biura Emerytalnego stanowi świadome
wprowadzenie organu rentowego w błąd, co uzasadniało zastosowanie art. 106 ust.
2 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o z.e.p.
Pełnomocnik wnioskodawczyni zaskarżył kasacją powyższy wyrok, zarzucając
naruszenie art. 106 ustawy o z.e.p. przez błędną wykładnię oraz niewyjaśnienie
wszystkich spornych okoliczności. Następnie w piśmie z 1 lipca 1998 r. drugi pełnomocnik wnioskodawczyni uzupełnił kasację, wskazując jako jej podstawę również art.
3931 KPC pkt 2 i zarzucając naruszenie art. 210 § 2, 232, 239 oraz 328 § 2 KPC.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Kasacja wnioskodawczyni podlegała rozpoznaniu w zakresie zarzutów przedstawionych w piśmie z dnia 3 lutego 1998 r. Zgodnie z art. 3934 KPC kasację wnosi
się w terminie miesięcznym od dnia doręczenia orzeczenia stronie skarżącej i Sąd
Najwyższy rozpoznaje sprawę tylko w granicach określonych w takiej kasacji (art.
39311 KPC), nie jest natomiast dopuszczalne uzupełnienie kasacji po terminie
zakreślonym do jej wniesienia.
Kasacja wnioskodawczyni nie jest zasadna. Stosownie do art. 106 ustawy z
dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz.U.
Nr 40, poz. 267 ze zm.) osoba, która pobrała nienależne jej świadczenia, jest obowiązana do ich zwrotu. Zgodnie z tym przepisem świadczenie ma charakter nienależnego, jeśli organ rentowy albo w ogóle nie był zobowiązany do wypłaty świadcze-
nia, albo gdy początkowo istniejące zobowiązanie z biegiem czasu ustało lub uległo
zmianie, jeżeli osoba pobierająca świadczenia była pouczona o braku prawa do ich
pobierania. W punkcie 2 ustępu 2 cytowanego przepisu za nienależnie pobrane
świadczenie uważa się również świadczenia, które zostały przyznane lub wypłacone
na podstawie nieprawdziwych zeznań lub dokumentów albo w innych wypadkach
świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą świadczenia.
Z dołączonych do akt sprawy akt rentowych wnioskodawczyni wynika, iż
wnioskodawczyni, składając wniosek do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o przyznanie renty rodzinnej dla córki w dniu 16 września 1992 r., jak i we wniosku o rentę
rodzinną dla siebie, złożonym w dniu 29 grudnia 1994 r., nie podała informacji, iż
osiąga dochód z tytułu pobierania renty rodzinnej z Wojskowego Biura Emerytalnego. Sąd Apelacyjny trafnie podkreślił, że wnioskodawczyni nie zareagowała również wówczas, gdy otrzymała, jako opiekunka, decyzję o przyznaniu renty rodzinnej
dla córki, jak i dla siebie, pomimo faktu, iż w obu tych decyzjach była powiadomiona
o obowiązku zawiadamiania organu rentowego o pobieraniu świadczeń z innej instytucji rentowej. Pouczenie o okolicznościach powodujących ustanie lub zawieszenie
prawa do świadczeń było zgodne z obowiązującymi przepisami i dokładnie wskazywało, że osoba, która pobrała nienależne jej świadczenia, jest zobowiązana do ich
zwrotu. W takich okolicznościach jest oczywiste, że wnioskodawczyni była pouczona
o prawie do pobierania renty rodzinnej na siebie i na córkę tylko z jednego organu
rentowego i zatajenie otrzymywania takiej renty z Wojskowego Biura Emerytalnego
stanowi przesłankę z art. 106 ust. 2 pkt 2 ustawy o z.e.p. do żądania zwrotu
nienależnie pobranych przez wnioskodawczynię świadczeń za okres trzech lat.
Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 39312 KPC Sąd Najwyższy
orzekł, jak w sentencji.