Supreme Court dismissed teacher pension claim for OHP workers based on law in force at application date.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court dismissed the cassation appeal filed by Jarosław P. against the Social Insurance Institution's refusal of a teacher pension. The applicant argued that work in an OHP should be counted as pedagogical work, but the court held that pension rights must be evaluated based on the Teacher's Charter provisions valid at the time of the pension application. Consequently, the court ruled that the applicant could only count work after obtaining the required higher education and pedagogical preparation, rejecting the lower court's inclusion of earlier periods.
Regesto Legislator
Generato dall'IAUstawa z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela; rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 20 maja 1997 r.: The right to teacher pension benefits is governed by the provisions of the Teacher's Charter and relevant regulations in force at the date of the application for the pension, not at the date of employment.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IATesto completo
Wyrok z dnia 16 lipca 1998 r.
II UKN 139/98
Pracownicy wymienieni w przepisie § 1 rozporządzenia Ministra Edukacji
Narodowej z dnia 20 maja 1997 r. w sprawie rozciągnięcia niektórych przepisów Karty Nauczyciela na pracowników Ochotniczych Hufców Pracy, dla których praca dydaktyczna i wychowawcza stanowi podstawowe zajęcie (Dz.U. Nr
53, poz. 340) mogą skorzystać z nauczycielskich uprawnień emerytalnych (art.
86-88 Karty Nauczyciela), jeżeli spełniają określone w jej art. 9 wymagania
kwalifikacyjne (wyższe wykształcenie z odpowiednim przygotowaniem pedagogicznym).
Przewodniczący SSN: Jerzy Kuźniar (sprawozdawca), Sędziowie SN: Maria
Tyszel, Andrzej Wróbel.
Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 16 lipca 1998 r. sprawy z wniosku Jarosława P. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w A. o emeryturę nauczycielską, na skutek kasacji wnioskodawcy od wyroku Sądu Apelacyjnego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Białymstoku z dnia 30 grudnia 1997 r.
[...]
o d d a l i ł kasację.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 2 stycznia 1997 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych-Oddział w
A. odmówił Jarosławowi P. przyznania emerytury nauczycielskiej na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (Dz.U. Nr 3, poz. 19 ze
zm.) po ustaleniu, iż ogólny staż pracy dla celów emerytalnych wynosi 30 lat 3 miesiące i 16 dni, w tym 6 lat 7 miesięcy i 11 dni wykonywania pracy w szczególnym
charakterze, zamiast wymaganego w art. 88 cytowanej ustawy zatrudnienia w tym
charakterze, nie krótszego niż 20 lat. Do zatrudnienia w szczególnym charakterze nie
zaliczono wykonywanej pracy w PRON uznając, iż nie była to praca w charakterze
nauczyciela. W odwołaniu od tej decyzji wnioskodawca podnosił, iż w czasie
urlopowania wykonywał pracę pedagogiczną w wymiarze przekraczającym 1/2 etatu
w Studium Nauczycielskim w O. Uważał nadto, iż organ rentowy naruszył przepisy
Karty Nauczyciela poprzez nie objęcie go przepisami według stanu na dzień 31
sierpnia 1993 r., to jest dzień jego odejścia z Zespołu Szkół Zawodowych. Domagał
się uwzględnienia w tym czasie zatrudnienia w OHP jako pracy pedagogicznej, co
łącznie dawało zatrudnienie w szczególnych warunkach przez 23 lata 5 miesięcy i 29
dni.
Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Białymstoku, po
rozpoznaniu odwołania wnioskodawcy, wyrokiem z dnia 6 października 1997 r.
zmienił zaskarżoną decyzję i zaliczył do okresu zatrudnienia wnioskodawcy w
szczególnym charakterze okresy: od 9 czerwca 1981 r. do 18 września 1983 r.; od 1
kwietnia 1985 r. do 30 czerwca 1986 r.; od 1 września 1987 r. do 31 sierpnia 1988 r.;
od 1 września 1988 r. do 31 sierpnia 1989 r. i od 1 września do 15 października 1996
r., zaś w pozostałej części oddalił odwołanie. Sąd stwierdził, iż do już uznanego
przez organ rentowy okresu do pracy w szczególnym charakterze 6 lat 7 miesięcy i
11 dni, należy doliczyć dodatkowo cały pozostały okres zatrudnienia w Studium
Nauczycielskim w O., jak również zatrudnienie w Zespole Szkół Zawodowych w O.
Sąd ustalił, iż wnioskodawca spełniał warunki określone w art. 42 Karty Nauczyciela i
posiadał wymaganą liczbę godzin zajęć dydaktycznych nauczyciela kolegium nauczycielskiego. Tak ustalony okres pracy wykonywanej w szczególnym charakterze
wyniósł łącznie 12 lat i 3 miesiące. W pozostałej części Sąd oddalił odwołanie, gdyż
wnioskodawca nadal nie spełniał warunków do otrzymania emerytury nauczycielskiej
przewidzianych w art. 88 Karty Nauczyciela. Sąd nie uznał zatrudnienia wnioskodawcy w PRON, ponieważ był on równolegle zatrudniony w Studium Nauczycielskim
w O., a okres ten został w całości zaliczony jako praca w szczególnym charakterze.
Odnosząc się do zatrudnienia w OHP - od 15 kwietnia 1970 r. do 18 września 1983 r.
- Sąd przyjął do stażu pracy w szczególnym charakterze okres zatrudnienia od 9
czerwca 1981 r. do jego zakończenia dnia 18 września 1983 r., bowiem 9 czerwca
1981 r. wnioskodawca ukończył studia zaoczne w Uniwersytecie W. uzyskując tytuł
magistra pedagogiki i od tego dnia spełnił jako pracownik OHP warunki przewidziane
w § 1 i § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 20 maja 1997 r.
w sprawie rozciągnięcia niektórych przepisów Karty Nauczyciela na pracowników
Ochotniczych Hufców Pracy, dla których praca dydaktyczna i wychowawcza stanowi
podstawowe zajęcie (Dz.U. Nr 53, poz. 430) oraz z art. 9 ustawy z dnia 26 stycznia
1982 r. Karta Nauczyciela. Zdaniem Sądu Wojewódzkiego, skoro wnioskodawca
złożył wniosek o emeryturę nauczycielską w dniu 16 października 1996 r. należy do
niego stosować przepisy obowiązujące w tym czasie. Według aktualnej regulacji
prawnej przepisom Karty Nauczyciela nie podlegali pracownicy OHP gdyż w nowelizacji ustawy z dnia 14 czerwca 1996 r. o zmianie ustawy Karta Nauczyciela (Dz.U.
Nr 87, poz. 396) pominięto ich w art. 1. Dopiero przepisy cytowanego rozporządzenia
MEN z dnia 20 maja 1997 r. rozciągnęły ponownie przepisy Karty Nauczyciela na
niektórych pracowników OHP przy spełnieniu przez nich wymogów kwalifikacyjnych
przewidzianych w art. 9 Karty Nauczyciela.
Apelację wnioskodawcy od tego wyroku Sąd Apelacyjny w Białymstoku oddalił, podzielając pogląd prawny Sądu pierwszej instancji, iż do wnioskodawcy mają
zastosowanie przepisy obowiązujące w czasie złożenia przez niego wniosku o emeryturę, stąd brak było podstaw do stosowania przepisów obowiązujących w czasie,
gdy wnioskodawca podjął pracę w OHP (wyrok z dnia 30 grudnia 1997 r. [...]).
Powyższy wyrok zaskarżył kasacją wnioskodawca i zarzucając naruszenie
prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 88 Karty Nauczyciela oraz § 2 ust. 2
rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 20 maja 1997 r., wniósł o jego
zmianę i przyznanie prawa do emerytury nauczycielskiej, bądź o jego uchylenie i
przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania. Zdaniem
skarżącego „przepisy dotyczące zaliczania pracy w szczególnym charakterze, nie
warunkują uwzględnienia jej przy wymogu posiadania kwalifikacji”, stąd stanowisko
Sądu Apelacyjnego nie jest trafne.
Rozpoznając sprawę w granicach kasacji (podstawa kasacji i jej wnioski) Sąd
Najwyższy zważył, co następuje:
Przede wszystkim należy stwierdzić, że do oceny uprawnień emerytalnych
wnioskodawcy należało zastosować przepisy Karty Nauczyciela obowiązujące w dacie złożenia wniosku o emeryturę, to jest 16 października 1996 r. Ustawa ta była
wielokrotnie nowelizowana, początkowo nie obejmując pracowników pedagogicznych
OHP (art. 1 ustawy z brzmieniu z dnia 25 stycznia 1982 r. - Dz.U. Nr 3, poz. 19). W
chwili składania wniosku (wobec kolejnej zmiany Karty Nauczyciela ustawą z dnia 14
czerwca 1996 r. - Dz.U. Nr 87, poz. 396) pracownicy OHP ponownie nie byli objęci
zakresem podmiotowym ustawy, a zmienione to zostało przez wyżej cytowane rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 20 maja 1997 r. (weszło ono w życie
od 15 czerwca 1997 r.). Przepisy rozporządzenia objęły pracowników OHP, dla których praca dydaktyczna i wychowawcza stanowi podstawowe zajęcie, wskazując
jednocześnie, że mają do nich zastosowanie, poza przepisami art. 86 - 88 i 90 Karty
- uprawnienia emerytalne, m.in. przepisy art. 6 i 9 odnoszące się do obowiązków
nauczyciela i jego wymaganych kwalifikacji. Aby więc skorzystać z uprawnień emerytalnych przysługujących nauczycielom, należy spełniać określone w art. 9 wymagania kwalifikacyjne, w tym posiadać wyższe wykształcenie z odpowiednim przygotowaniem pedagogicznym (ust. 1 pkt 1). Wymagania te, jak trafnie przyjął Sąd Apelacyjny, wnioskodawca spełniał od ukończenia zaocznych studiów w Uniwersytecie W.
w zakresie pedagogiki, to jest od dnia 9 czerwca 1981 r. i jedynie okres pracy w OHP
po tym terminie może być zaliczony do zatrudnienia w szczególnym charakterze.
Uwzględniając przepisy tego rozporządzenia przy wyrokowaniu, Sądy działały
zgodnie z dyrektywą zawartą w art. 316 KPC nakazującą brać za jego (wyrokowania)
podstawę, stan rzeczy (faktyczny i prawny) istniejący w chwili zamknięcia rozprawy.
Gdy więc w sprawie nie zarzucano naruszenia istotnych przepisów postępowania, a zarzut naruszenia prawa materialnego okazał się nieusprawiedliwiony, należało orzec jak w sentencji, po myśli art. 39312 KPC.