Supreme Court quashes appeal ruling for failure to verify detention status before applying mandatory service rules.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court quashed the appellate court's decision to reject the insured's appeal and request for service of judgment. The insured, deprived of liberty, argued that the lower court failed to apply mandatory service rules because he could not defend his rights while detained. The court ruled that the lower court could not verify the insured's detention status or the timing of his imprisonment based on the available evidence, making the initial ruling premature.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 327 § 2 KPC; Art. 328 § 1 KPC: The court's obligation to serve a judgment to a party acting without a lawyer who is deprived of liberty is absolute and cannot be based on unverified assumptions regarding the party's detention status.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IATesto completo
Postanowienie z dnia 14 maja 1997 r.
II UKN 107/97
Powzięcie przez sąd wiadomości o tym, że nieobecność strony działającej
bez adwokata przy ogłoszeniu wyroku była spowodowana pozbawieniem
wolności zobowiązuje sąd do doręczenia wyroku w trybie art. 327 § 2 KPC.
Przewodniczący SSN: Andrzej Kijowski, Sędziowie SN: Zbigniew Myszka
(sprawozdawca), Maria Tyszel.
Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 maja 1997
r. sprawy z wniosku Jerzego T. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń SpołecznychOddziałowi w G.W. o rentę inwalidzką, na skutek kasacji wnioskodawcy od postanowienia Sądu Apelacyjnego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Poznaniu
z dnia 10 grudnia 1996 r. [...]
p o s t a n o w i ł:
u c h y l i ć zaskarżone postanowienie i sprawę przekazać Sądowi Apelacyjnemu-Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Poznaniu do ponownego rozpoznania, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 10 grudnia 1996 r. Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Poznaniu oddalił zażalenia ubezpieczonego Jerzego T. na
postanowienie Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w
Zielonej Górze z dnia 21 sierpnia 1996 r. odmawiające ubezpieczonemu doręczenia
wyroku tegoż Sądu z dnia 22 lutego 1996 r. wraz z uzasadnieniem, a także na postanowienie tego Sądu z dnia 11 października 1996 r. odrzucające wniosek powoda o
przywrócenie mu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia tego wyroku.
Uzasadniając wydane postanowienie Sąd Apelacyjny wskazał, że ogłoszenie
wyroku Sądu Wojewódzkiego nastąpiło w dniu 22 lutego 1996 r., a zatem tygodniowy
termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia tego wyroku upłynął w dniu 29
lutego 1996 r. Skoro ubezpieczony po raz pierwszy zwrócił się do Sądu Wojewódzkiego
o doręczenie uzasadnienia pismem z dnia 11 sierpnia 1996 r., to jego wniosek jako
spóźniony podlegał odrzuceniu (art. 328 § 1 KPC), co w konsekwencji spowodowało
oddalenie zażalenia na to postanowienie przez Sąd Apelacyjny.
Równocześnie Sąd Apelacyjny również oddalił zażalenie na postanowienie
odrzucające pismo ubezpieczonego potraktowane przez Sąd pierwszej instancji jako
wniosek o przywrócenie terminu do żądania sporządzenia i doręczenia mu uzasadnienia wyroku, uznając, że Sąd Wojewódzki trafnie ustalił niewykazanie przez ubezpieczonego niezawinionych przezeń przyczyn spóźnionego złożenia takiego wniosku,
skoro nie uprawdopodobnił okoliczności uzasadniających przywrócenie uchybionego
terminu. Z materiału dowodowego wynikało bowiem, że ubezpieczony był prawidłowo
powiadomiony o terminie rozprawy, na której zapadł wyrok w jego sprawie, a fakt
pozbawienia wolności i jego pobyt w zakładzie karnym nastąpił w okresie późniejszym.
W takich okolicznościach Sąd Wojewódzki prawidłowo nie stosował dyspozycji art. 327
§ 2 KPC, zobowiązującego sądy do doręczenia z urzędu stronie działającej bez
adwokata, która na skutek pozbawienia wolności nie była obecna przy ogłoszeniu
wyroku, odpisu jego sentencji z pouczeniem o terminie i sposobie wniesienia środka
zaskarżenia. W konsekwencji Sąd Apelacyjny oddalił również to zażalenie ubezpieczonego.
Skarga kasacyjna, wskazując na zarzut naruszenia przepisu art. 5 KPC, które
mogło mieć wpływ na wynik sprawy, zmierzała do uchylenia zaskarżonego
postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd Wojewódzki w Zielonej Górze, argumentując, że ubezpieczony - wskutek pozbawienia
wolności został pozbawiony ?kontroli procesowej@ niekorzystnego dlań wyroku tego
Sądu.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Kasacja wskazując na naruszenie prawa procesowego - art. 5 KPC, w swoim
uzasadnieniu podważała zaskarżone postanowienie z punktu widzenia naruszenia
treści art. 327 § 2 KPC, utrzymując, że ubezpieczony, będąc pozbawionym wolności,
nie mógł bronić swoich praw i dochować wymaganych terminów prawa procesowego do
podjęcia czynności procesowych zmierzających do zaskarżenia niekorzystnego dlań
wyroku Sądu Wojewódzkiego, które zostały dowolnie potraktowane przez ten Sąd jako
wniosek o doręczenie uzasadnienia tego wyroku i wniosek o przywrócenie terminu do
żądania sporządzenia tego uzasadnienia. W istocie rzeczy i w szczególności treść
zażaleń ubezpieczonego jednoznacznie wskazywała na wolę zaskarżenia
niekorzystnego dlań wyroku. Ponadto, wbrew wywodom Sądu Apelacyjnego, zawartym
w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, z pisma ubezpieczonego z dnia 11
sierpnia 1996 r. wcale nie wynikało w jakim terminie został on pozbawiony wolności, lub
że pozbawienie wolności skarżącego nastąpiło w okresie późniejszym niż data wydania
wyroku przez Sąd Wojewódzki lub termin tygodniowy do zgłoszenia wniosku o
sporządzenie uzasadnienia tego orzeczenia (art. 328 § 1 KPC). Z tego pisma wynikał
jedynie fakt wysłania tej korespondencji z zakładu karnego. Tymczasem zebrany w
sprawie materiał dowodowy nie pozwolił ustalić ani daty aresztowania, ani okresu
pozbawienia wolności ubezpieczonego, który w rozlicznych pismach sądowych
zmierzających explicite do zaskarżenia niekorzystnego dlań wyroku Sądu
Wojewódzkiego oraz w kasacji twierdził, że opóźnienie dokonywania przezeń czynności
procesowych wynikało z ówczesnego pozbawienia go wolności. Dlatego Sąd Najwyższy
nie miał możliwości zweryfikowania tych twierdzeń istotnych z punktu widzenia
kodeksowego obowiązku sądu doręczenia w ciągu tygodnia od dnia ogłoszenia wyroku
- odpisu jego sentencji z pouczeniem o terminie i sposobie wniesienia środka
zaskarżenia stronie działającej bez adwokata, która na skutek pozbawienia wolności
była nieobecna przy ogłoszeniu wyroku (art. 327 § 2 KPC). Sygnalizowany obowiązek
ma charakter bezwzględny, gwarantujący stronie możliwość obrony jej praw, a jego
niewykonanie nie mogło być oparte na niezweryfikowanym ustaleniu lub domniemaniu,
że strona nie była pozbawiona wolności w okresie umożliwiającym jej terminowe i
skuteczne zaskarżenie niekorzystnego dla niej orzeczenia.
Z tych przyczyn Sąd Najwyższy uznał, że wydanie zaskarżonego postanowienia
było przedwczesne, a prawidłowe orzekanie w sprawie będzie możliwe dopiero po
dokładnym ustaleniu konkretnej daty aresztowania i okresu pozbawienia wolności
ubezpieczonego i w tym celu orzekł kasatoryjnie.