Legislator Giurisprudenza & Legislazione
II UKN 104/97 Generato dall'IA

Social insurance appeal dismissed; retroactive revaluation law bars artist work supplement despite constitutional unconstitutionality.

Numero d'incarto II UKN 104/97
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Respinto (Dismissed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court dismissed the cassation appeal filed by a claimant against the Social Insurance Institution regarding a disability pension supplement. The claimant argued that a 15% artist work supplement should apply retroactively, but the court held that the 1991 revaluation law explicitly abolished such supplements for all pension recipients. The court ruled that despite the Constitutional Tribunal declaring the revaluation law partially unconstitutional, the specific provision removing the supplement remained in force until formally amended by Parliament.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 października 1991 r. o rewaloryzacji emerytur i rent; Art. 1 ust. 2 tej ustawy; Although a Constitutional Tribunal ruling declared a law partially unconstitutional, the specific provision abolishing a pension supplement remains in force until formally amended by Parliament, thereby barring retroactive application of the abolished supplement.

Parole chiave

Generato dall'IA
social insurance law pension revaluation retroactive application Constitutional Tribunal ruling disability pension supplement legal force of unconstitutional law cassation appeal dismissal

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 21 ust. 1 of the Act of 17 October 1991 on the revaluation of pensions and allowances
ustawy z dnia 17 października 1991 r., zgodnie z jej art. 21 ust.
Art. 1 ust. 2 of the Act of 17 October 1991 on the revaluation of pensions and allowances
że na podstawie art. 1 ust.
Art. 7 of the Act of 27 September 1973 on pension provision for creators and their families
rodzin (jednolity tekst: Dz. U. z 1983 r. Nr 31, poz. 145 ze zm.). Zgodnie z art. 7 tej
Act of 29 April 1985 on the Constitutional Tribunal

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA
II UZP 4/93
wypowiedział się Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 9 marca 1993 r., II UZP 4/93.
I PZP 3/93
wcześniej Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 2 marca 1993 r., I PZP 3/93 (OSP 1994 z.
I PRN 38/94
Supreme Court voids lower court judgment on judge salary calculation due to invalid statutory basis and remands case.

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Wyrok z dnia 13 maja 1997 r.

II UKN 104/97

W sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych, w których przedmiotem

sporu jest prawo do określonego świadczenia, kasacja jest dopuszczalna bez

względu na wartość przedmiotu zaskarżenia.

Przewodniczący SSN: Teresa Romer, Sędziowie SN: Maria Mańkowska

(sprawozdawca), Barbara Wagner.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 13 maja 1997 r.sprawy z wniosku Marka

C. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w K. o dodatek do renty

inwalidzkiej z tytułu pracy twórczej, na skutek kasacji wnioskodawcy od wyroku Sądu

Apelacyjnego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie z dnia 10 grudnia

1996 r. [...]

o d d a l i ł kasację.

Uzasadnienie

Decyzją z dnia 10 stycznia 1996 r. organ rentowy odmówił Markowi C. prawa do

15% dodatku do renty "twórczej", powołując się na przepisy ustawy z dnia 17 października 1991 r. o rewaloryzacji emerytur i rent, o zasadach ustalania emerytur i rent

oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 104, poz. 450 ze zm.).

Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie wyrokiem z

dnia 4 kwietnia 1996 r. oddalił odwołanie wnioskodawcy i ustalił, że odwołujący Marek

C. ma ustalone prawo do renty inwalidzkiej według II grupy inwalidów na podstawie

przepisów ustawy z dnia 27 września 1973 r. o zaopatrzeniu emerytalnym twórców i ich

rodzin (jednolity tekst: Dz. U. z 1983 r. Nr 31, poz. 145 ze zm.). Zgodnie z art. 7 tej

ustawy do renty inwalidzkiej wnioskodawcy przyznany został również dodatek z tytułu

pracy artystycznej w wysokości 15% podstawy wymiaru renty. Od wejścia w życie

ustawy z dnia 17 października 1991 r., zgodnie z jej art. 21 ust. 4, organ rentowy

zaprzestał wypłaty podwyżki świadczenia rentowego z tytułu działalności artystycznej,

gdyż ustawa rewaloryzacyjna zniosła taki dodatek.

Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie wyrokiem z

dnia 10 grudnia 1996 r. oddalił rewizję wnioskodawcy i podzielił pogląd Sądu I instancji,

że na podstawie art. 1 ust. 2 ustawy rewaloryzacyjnej z dnia 17 października 1991 r.

przepisy tej ustawy mają zastosowanie również do świadczeń przyznanych w oparciu o

przepisy ustawy z dnia 27 września 1973 r. o zaopatrzeniu emerytalnym twórców i ich

rodzin. Zgodnie zaś z art. 15 ust. 3-3b i art. 21 ust. 1 i 4 ustawy rewaloryzacyjnej do

emerytury i renty przysługują jedynie zwiększenia z tytułu obowiązkowego opłacania

składek na ubezpieczenie społeczne rolników oraz dodatek pielęgnacyjny i "sierocy", a

także dodatek za tajne nauczanie oraz dodatek kombatancki. Sąd Apelacyjny podniósł

również, że samo orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego, stwierdzające częściową

niezgodność z Konstytucją RP ustawy z dnia 17 października 1991 r. o rewaloryzacji

emerytur i rent, nie pozbawiło mocy prawnej tej ustawy. Dopiero jej zmiana przez Sejm

będzie powodowała konieczność wznowienia postępowania w sprawach świadczeń

przyznanych na podstawie tej ustawy.

Wnioskodawca zaskarżył powyższy wyrok w drodze skargi kasacyjnej zarzucając

naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, w szczególności art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 27 września 1973 r. o zaopatrzeniu emerytalnym twórców i ich rodzin w związku z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17

października 1991 r. o rewaloryzacji emerytur i rent, o zasadach ustalania emerytur i

rent oraz o zmianie niektórych ustaw, art. 1, art. 67 ust. 1 i 2 oraz art. 70 ust. 1 i 2 pkt 1

Konstytucji przez przyjęcie, że powód zamiast emerytury "twórczej" uzyskiwał jedynie

dodatek, przez naruszenie konstytucyjnej zasady państwa prawnego w zakresie, w

jakim błędna wykładnia przepisów emerytalnych pogarsza warunki prawa do uzyskania

emerytury, przez naruszenie konstytucyjnej zasady równości obywateli wobec prawa

oraz zasady rozwoju ubezpieczeń społecznych. Wnioskodawca wnosił w kasacji o

uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia

Sądowi Apelacyjnemu w Krakowie lub Sądowi Wojewódzkiemu w Krakowie, albo

uwzględnienie żądania przez zmianę zaskarżonego wyroku.

W odpowiedzi na kasację pozwany Zakład Ubezpieczeń Społecznych-Oddział w

K. wnosił o odrzucenie kasacji, wobec jej niedopuszczalności z uwagi na wartość

przedmiotu zaskarżenia, która nie przekracza 5.000 zł, ewentualnie o oddalenie kasacji,

bowiem nie jest naruszeniem prawa zastosowanie art. 21 ust. 1 ustawy

rewaloryzacyjnej, skoro przepis ten, odbierający wnioskodawcy przedmiotowy dodatek

do renty z tytułu działalności twórczej, nie został dotąd zmieniony, mimo poglądów

Trybunału Konstytucyjnego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Wnioskodawca dochodzi prawa do pobierania dodatku do renty inwalidzkiej z

tytułu pracy twórczej. Przedmiotem powództwa nie jest więc określona kwota z tytułu

nie wypłaconych dodatków, ale prawo do tych świadczeń, które zdaniem wnioskodawcy, przysługuje mu jako prawo nabyte i zgodne z zasadami konstytucyjnymi. W

sprawach z zakresu ubezpieczenia społecznego, w których przedmiotem sporu jest

prawo do określonego świadczenia, kasacja jest dopuszczalna bez względu na

kwotową wartość tego świadczenia. Tak też wypowiedział się Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 10 października 1996 r., II UKN 4/96 (OSNAPiUS 1997 nr 8 poz. 138).

Kasacja wnioskodawcy nie jest jednak zasadna bowiem Sądy obu instancji nie

naruszyły prawa materialnego przez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 3931 pkt 1 KPC). Niesporne jest w sprawie, że wnioskodawca Marek C., z

zawodu aktor, miał - jako twórca - ustalone prawo do renty inwalidzkiej według II grupy

od dnia 1 września 1988 r. W podstawie wymiaru świadczenia rentowego uwzględniono

zarobki osiągnięte przez wnioskodawcę z tytułu zatrudnienia, jak i zadeklarowany

dochód z tytułu działalności twórczej, od którego wnioskodawca opłacał dobrowolnie

składkę na ubezpieczenie społeczne od dnia 1 stycznia 1974 r. Do renty inwalidzkiej

wnioskodawcy przysługiwał dodatek z tytułu pracy artystycznej w wysokości 15%

podstawy wymiaru na podstawie art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 27 września 1973 r. o

zaopatrzeniu emerytalnym twórców i ich rodzin (jednolity tekst: Dz. U. z 1983 r. Nr 31,

poz. 145 ze zm.).

Świadczenie rentowe wnioskodawcy znajduje podstawę w przepisach tej ustawy

i mylne jest stanowisko kasacji, że wnioskodawca zamiast świadczenia z tytułu pracy

twórczej otrzymywał tylko dodatek. Z samych przepisów konstytucyjnych przytoczonych

w kasacji takiego świadczenia nie można wywieść, natomiast Sądy obu instancji oceniły

właściwie, że przepisy ustawy rewaloryzacyjnej pogorszyły sytuacje wnioskodawcy w

zakresie wysokości pobieranego już świadczenia, nie istniała jednak możliwość innej

wykładni tych przepisów.

Zarówno Sąd Wojewódzki, jak i Sąd Apelacyjny prawidłowo przyjęły, że przepis

art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 października 1991 r. o rewaloryzacji emerytur i rent, o

zasadach ustalania emerytur i rent oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 104, poz.

450 ze zm.) ma zastosowanie do świadczeń twórcy, objętego przepisami ustawy z dnia

27 września 1973 r. i korzystającego z dobrowolnego ubezpieczenia. Wynika to

bezpośrednio z uregulowania w art. 1 ust. 2 ustawy rewaloryzacyjnej. Tak samo,

odnośnie stosowania art. 7 ust. 6 ustawy rewaloryzacyjnej w stosunku do twórców,

wypowiedział się Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 9 marca 1993 r., II UZP 4/93.

Po wejściu w życie ustawy rewaloryzacyjnej organy rentowe - według treści art.

21 ust. 1 tej ustawy - zaprzestały wypłacać podwyżkę świadczenia z tytułu działalności

twórczej. Sądy obu instancji słusznie przyjęły, że mimo niekonstytucyjności tego

przepisu, stwierdzonej przez Trybunał Konstytucyjny w dniu 11 lutego 1992 r., nadal

przepis ten obowiązuje. Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego nie jest źródłem prawa,

a dotąd brak jest zmiany ustawy rewaloryzacyjnej przez Sejm, ani nie doszło do

ogłoszenia utraty mocy obowiązującej przepisu w obwieszczeniu Prezesa Trybunału

Konstytucyjnego. Oznacza to, że przepis ten nadal obowiązuje. Nic bowiem innego nie

wynika z rozdziału 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o Trybunale Konstytucyjnym

(jednolity tekst: Dz. U. z 1991 r. Nr 109, poz. 470 ze zm.), który reguluje orzekanie o

zgodności aktów ustawodawczych z Konstytucją. W taki też sposób wypowiedział się

wcześniej Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 2 marca 1993 r., I PZP 3/93 (OSP 1994 z. 2

poz. 35) i w wyroku z dnia 21 czerwca 1994 r., I PRN 38/94 (OSNAPiUS 1994 nr 10

poz. 163). Nie doszło zatem do naruszenia prawa materialnego przez Sąd Apelacyjny,

skoro obowiązujący nadal art. 21 ust. 1 ustawy rewaloryzacyjnej nie dopuszcza do

wypłaty innych dodatków do emerytur i rent, jak tylko wskazane w tym przepisie, a

dodatek z tytułu pracy twórczej nie został tam wymieniony. Brak jest więc podstawy

prawnej dla uwzględnienia kasacji wnioskodawcy, którą Sąd Najwyższy oddalił na

podstawie art. 39312 KPC.

Notka

Powołana w uzasadnieniu uchwała z dnia 9 marca 1993 r., II UZP 4/93, została opublikowana w

OSNCP 1993 z. 11 poz. 195.