Supreme Court voids proceedings for adding expert opinion after trial closure under Polish Civil Procedure Code.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court of Poland dismissed the cassation appeal against a disability pension decision, voiding the entire proceedings. The lower courts had conducted a supplementary expert opinion after the trial was formally closed, violating strict procedural timelines. The court ruled that such evidence collection without reopening the trial renders the process invalid under the Civil Procedure Code.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 224 § 2 KPC; Art. 316 § 2 KPC; Art. 379 pkt 5 KPC: Evidence collected after trial closure without reopening the trial constitutes a procedural defect leading to the invalidity of the entire proceedings.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IATesto completo
Wyrok z dnia 10 września 1999 r.
II UKN 101/99
Przeprowadzenie dowodu z dodatkowej opinii biegłych nie mieści się w
granicach art. 224 § 2 KPC i jako niedopuszczalne bez otwarcia rozprawy na
nowo (art. 316 § 2 KPC), prowadzi do nieważności postępowania (art. 379 pkt 5
KPC).
Przewodniczący: SSN Maria Tyszel (sprawozdawca), Sędziowie SN: Teresa
Romer, Andrzej Wróbel.
Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 10 września 1999 r. sprawy z wniosku
Barbary S. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w L. o rentę
inwalidzką z tytułu choroby zawodowej, na skutek kasacji wnioskodawczyni od wyroku Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 4 grudnia 1998 r. [...]
u c h y l i ł zaskarżony wyrok oraz poprzedzający go wyrok Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Lublinie z dnia 14 sierpnia 1997 r.
[...] i sprawę przekazał Sądowi Okręgowemu-Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Lublinie do ponownego rozpoznania.
Uzasadnienie
Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Lublinie wyrokiem
z dnia 4 czerwca 1998 r. [...] oddalił odwołanie Barbary S., której Zakład Ubezpieczeń Społecznych-Oddział w L. decyzją z dnia 14 sierpnia 1997 r. odmówił przyznania prawa do renty z tytułu choroby zawodowej, ponieważ w wyniku badania lekarskiego nie stwierdzono jej niezdolności do wykonywania dotychczasowej pracy. Na
podstawie opinii biegłego sądowego, lekarza specjalisty chirurga-ortopedy, Sąd
ustalił, że aktualne nasilenie schorzeń istniejących u wnioskodawczyni nie powoduje,
ani trwałej, ani okresowej niezdolności do pracy maszynistki, a ponadto: „(...) schorzenia te z dużą dozą prawdopodobieństwa nie są następstwem wykonywanego zawodu...” W konsekwencji Sąd przyjął, że w świetle art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 12
czerwca 1975 r. o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (jednolity tekst: Dz.U. z 1983 r. Nr 30, poz. 144 ze zm.) brak podstaw prawnych
do uwzględnienia odwołania.
Wyrokiem z dnia 4 grudnia 1998 r. [...] Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Lublinie oddalił apelację wnioskodawczyni, uznając za prawidłowe zarówno ustalenia faktyczne, jak i rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji.
W kasacji, wniesionej na podstawie art. 3931 pkt 2 KPC, zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenia art. 382, 224 § 2, 316 § 2 i § 1 KPC, które miały istotny
wpływ na wynik sprawy. Wniosek kasacyjny zmierzał do jego uchylenia i przekazania
sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu.
Rozpoznając kasację Sąd Najwyższy wziął pod uwagę, co następuje:
Zgodnie z art. 39311 KPC Sąd Najwyższy rozpoznaje sprawę w granicach kasacji, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Stosownie do
art. 224 § 1 KPC zamknięcie rozprawy następuje wówczas, gdy sąd uzna sprawę za
dostatecznie wyjaśnioną, natomiast w myśl § 2 tego przepisu rozprawę można zamknąć również wówczas, gdy ma być przeprowadzony jeszcze dowód przez sędziego
wyznaczonego lub przez sąd wezwany albo, gdy ma być przeprowadzony dowód z
akt lub wyjaśnień organów państwowych, a rozprawę co do tych dowodów sąd uzna
za zbyteczną. Zgodnie z ustanowioną w art. 9 KPC zasadą jawności w postępowaniu
cywilnym, skonkretyzowaną w art. 148 § 1 oraz 210 § 2 KPC postępowanie dowodowe przeprowadza się na rozprawie. Uchylenie zasady jawności może nastąpić jedynie na mocy przepisu szczególnego; takim jest przytoczony wyżej art. 224 § 2 KPC,
który nie podlega wykładni rozszerzającej. Słusznie podniesiono w kasacji, że zaskarżony wyrok został wydany z naruszeniem art. 224 § 2 KPC i 316 § 2 KPC, bowiem Sąd pierwszej instancji, w okresie pomiędzy zamknięciem rozprawy a ogłoszeniem wyroku w terminie odroczonym, przeprowadził dowód z uzupełniającej opinii
biegłego. Zarzut ten znajduje potwierdzenie w aktach sprawy, w protokole rozprawy
ostatniej przed ogłoszeniem wyroku oraz w dopisku na opinii biegłego. Przeprowadzenie dowodu z dodatkowej opinii biegłego nie mieści się w granicach przytoczonego wyżej art. 224 § 2 KPC, a jeżeli po zamknięciu rozprawy ujawniła się potrzeba
przeprowadzenia jakiekolwiek dowodu nie wymienionego w tym przepisie, to - zgodnie z art. 316 § 2 KPC - rozprawa powinna być otwarta na nowo. Przeprowadzenie
po zamknięciu rozprawy dowodu nie objętego dyspozycją art. 224 § 2 KPC jest niedopuszczalne bez otwarcia - stosownie do art. 316 § 2 KPC - rozprawy na nowo i
stanowi nie tylko naruszenie tych przepisów, lecz powoduje nieważność postępowania w rozumieniu art. 379 pkt 5 KPC, bowiem poprzez bezpodstawne odstąpienie
od zasady jawności rozpoznawania spraw zagwarantowanej art. 9 KPC, pozbawia
strony możności obrony swych praw.
Chociaż w rozpoznawanej sprawie nieważnością dotknięte jest postępowanie
przed Sądem pierwszej instancji i tego postępowania, w swej istocie, dotyczą zarzuty
sformułowane w kasacji mimo, że zaskarżeniu kasacyjnemu podlega orzeczenie
sądu drugiej instancji, to należy uznać, że zaskarżony wyrok, wydany z pominięciem
obowiązku nałożonego na sąd rozpoznający apelację przez art. 378 § 2 KPC, również dotknięty jest nieważnością. Zdaniem składu rozpoznającego sprawę, przepis
art. 39311 KPC upoważnia Sąd Najwyższy do wzięcia z urzędu pod rozwagę nieważności postępowania niezależnie od tego, które stadium postępowania zostało nią
dotknięte. Trudno bowiem zaakceptować pogląd, że skoro zaskarżeniu kasacyjnemu
podlega określone w art. 392 KPC orzeczenie sądu drugiej instancji, to stwierdzając
– z urzędu i poza granicami kasacji – nieważność postępowania Sąd Najwyższy nie
jest uprawniony do jej uwzględnienia tylko dlatego, że doszło do nieważności w postępowaniu pierwszoinstancyjnym, a w kasacji nie zarzucono naruszenia zaskarżonym orzeczeniem art. 378 § 2 KPC. Orzeczenie sądu drugiej instancji, w takiej sytuacji, nie konwaliduje dotkniętego nieważnością postępowania przed sądem pierwszej
instancji. Za takim rozumieniem kognicji Sądu Najwyższego w zakresie stwierdzonej
nieważności postępowania przemawia zarówno wykładnia gramatyczna art. 393 11
KPC, w którym wyjątku od zasady związania Sądu Najwyższego granicami kasacji,
nie ograniczono do postępowania drugoinstancyjnego, jak i wykładnia celowościowa,
że takie uprawnienie Sądu Najwyższego służy zapobieganiu uzyskiwania przez orzeczenia sądowe wydane z naruszeniem prawa powodującym nieważność postępowania, przymiotu powagi rzeczy osądzonej.
Stwierdzenie z urzędu nieważności postępowania uzasadnia uwzględnienie
kasacji na podstawie art. 39313 § 1 KPC bez potrzeby badania istnienia bądź braku
związku przyczynowego między zdarzeniem powodującym nieważność, a wynikiem
sprawy, zwalnia też Sąd Najwyższy od rozważania zasadności wskazanych podstaw
i zarzutów kasacyjnych.
Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy na podstawie powołanych wyżej
przepisów orzekł jak w sentencji wyroku.