Legislator Giurisprudenza & Legislazione
II UK 84/06 Generato dall'IA

Supreme Court allows social insurance claim where work was actually performed despite short-term contract for early pension. The court rejects the argument that a one-month contract proves intent to evade law.

Numero d'incarto II UK 84/06
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Parzialmente accolto (Partially Allowed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court of Poland allowed the cassation appeal against a lower court's dismissal of a social insurance claim. The insured argued she worked as a cleaner for one month in 2003, while the opposing party claimed the short-term contract was a sham to bypass pension laws. The court ruled that actual performance of work duties negates the claim of a fictitious contract, and a one-month duration alone does not prove an intent to evade legislation.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 22 § 1 Kodeksu pracy; art. 58 Kodeksu cywilnego: A contract is not deemed void for evasion of law merely because it is short-term or aimed at obtaining social benefits, provided the work was actually performed and the employer accepted the remuneration.

Parole chiave

Generato dall'IA
social insurance fictitious contract evasion of law early pension labor law actual work performance one month contract

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
art. 22 § 1 Kodeksu pracy
pracy zgodnie z art. 22 § 1 Kodeksu pracy, wyłącznym celem zawarcia umowy o
art. 58 Kodeksu cywilnego
w związku z art. 58 k.c.
art. 300 Kodeksu pracy
oraz w związku z art. 300
art. 29 ust. 2 pkt 2 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
prawa, a także art. 29 ust.
art. 67 § 1 Konstytucji
353 ze zm.) w związku z art. 67 § 1 i 32 Konstytucji przez odmowę
art. 32 Konstytucji
w związku z art. 328 § 2
art. 353 § 1 Kodeksu cywilnego
warunków do jego otrzymania, a ponadto przepisu art. 353 1 k.c.
art. 6 Kodeksu cywilnego
353 ze zm.) w związku z art. 67 § 1 i 32 Konstytucji przez odmowę
art. 232 Kodeksu postępowania cywilnego
świadków, a także art. 6 k.c. i art. 232 k.p.c. przez przerzucenie ciężaru dowodu na
art. 233 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego
postawiony został zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c.
art. 328 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego
w związku z art. 328 § 2

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA
wyrok Sądu Najwyższego z 28 lutego 2001 r., II UK 244/00
wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 sierpnia 2005 r., II UK 320/04
wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 sierpnia 2005 r., II UK 320/04, OSNP 2006
wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 stycznia 2005 r., II UK 141/04
wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 października 2005 r., I UK 32/05
wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2 marca 2006 r., I UK 222/05
II UK 244/00
lutego 2001 r., II UK 244/00, OSNAPiUS 2002 nr 20, poz.
II UK 320/04
Court dismisses claim that employment contract solely for social insurance benefits violates civil code. Facts show family business with no real work performed. Court rules factual employment status overrides contract validity. Social insurance title arises from actual work performance, not contract form.
II UK 141/04
Supreme Court dismisses evasion claim when actual work duties and rights were performed under the employment contract.
I UK 32/05
Supreme Court dismisses appeal; actual work performed negates intent to circumvent social security law.
I UK 222/05

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Sygn. akt II UK 84/06

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 17 października 2006 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Jerzy Kuźniar (przewodniczący)

SSN Krystyna Bednarczyk

SSN Beata Gudowska (sprawozdawca)

w sprawie z odwołania M.R.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w E.

z udziałem zainteresowanego M. Z.

o ubezpieczenie społeczne,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 17 października 2006 r.,

skargi kasacyjnej ubezpieczonej od wyroku Sądu Apelacyjnego w G.

z dnia 17 listopada 2005 r., sygn. akt III AUa …/04,

uchyla

zaskarżony

wyrok

i

przekazuje

sprawę

Sądowi

Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania i orzeczenia o

kosztach postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

W odwołaniu od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, Oddział w O. z

dnia 18 lutego 2004 r. stwierdzającej niepodleganie ubezpieczeniom społecznym z

tytułu zawarcia umowy o pracę z M. Z. prowadzącym przedsiębiorstwo budowlane

„M.”, M. R. podniosła, że w okresie od dnia 1 października do 31 października 2003

r. była zatrudniona i faktycznie wykonywała pracę sprzątaczki.

Sąd Okręgowy w E.wyrokiem z dnia 17 czerwca 2004 r. oddalił odwołanie

przyjmując, że wobec braku racjonalnych i uzasadnionych ekonomicznie powodów

zatrudnienia pracownika do sprzątania na okres jednego miesiąca oraz nie dając

wiary dowodom z zeznań świadków i wnioskodawczyni co do faktu świadczenia

pracy zgodnie z art. 22 § 1 Kodeksu pracy, wyłącznym celem zawarcia umowy o

pracę było uzyskanie przez ubezpieczoną prawa do wcześniejszej emerytury.

Apelację ubezpieczonej oddalił Sąd Apelacyjny w G. wyrokiem z dnia 17

listopada 2005 r. uznawszy trafność oceny Sądu pierwszej instancji co do tego, że

umowa o pracę nie została zawarta w celu faktycznej realizacji wynikającego z jej

treści stosunku pracy, lecz dla uzyskania statusu pracownika, a przez to prawa do

świadczenia emerytalnego. Zawarta umowa o pracę nie była pozorna, gdyż praca

była faktycznie wykonywana, jednak zawarto ją w celu obejścia prawa i z tego

powodu, jako bezwzględnie nieważna, nie mogła wywołać żadnych skutków także

w sferze ubezpieczenia społecznego.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła ubezpieczona, domagając

się jego zmiany albo uchylenia w całości i przekazania sprawy do ponownego

rozpoznania. Skarga została oparta na podstawie naruszenia przepisów prawa

materialnego – art. 22 § 1 k.p. w związku z art. 58 k.c. oraz w związku z art. 300

k.p. przez błędne przyjęcie faktu zawarcia umowy o pracę z zamiarem obejścia

prawa, a także art. 29 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i

rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (jednolity tekst - Dz.U. z 2004 r. Nr

39, poz. 353 ze zm.) w związku z art. 67 § 1 i 32 Konstytucji przez odmowę

przyznania prawa do świadczenia emerytalnego, mimo spełnienia wszystkich

warunków do jego otrzymania, a ponadto przepisu art. 353 1 k.c. w związku z 67 § 1

Konstytucji przez niedozwoloną i godzącą w zasadę swobody kontraktowej

ingerencję sądu w stosunek prawny łączący strony. Ponadto w skardze kasacyjnej

postawiony został zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. w związku z art. 328 § 2

k.p.c. prowadzącego do nieuzasadnionej odmowy wiarygodności zeznań części

świadków, a także art. 6 k.c. i art. 232 k.p.c. przez przerzucenie ciężaru dowodu na

ubezpieczoną.

Przyjęcie

skargi

kasacyjnej

do

rozpoznania

zostało

uzasadnione

koniecznością usunięcia z obrotu prawnego orzeczenia oczywiście naruszającego

konstytucyjną zasadę swobody wyboru pracy przez ograniczenie dostępu do

zabezpieczenia społecznego, mimo osiągnięcia wieku emerytalnego, oraz potrzebą

rozstrzygnięcia prawa sądu do ingerencji w zasadę swobody kontraktowej.

Sąd Najwyższy zważył co następuje:

W orzecznictwie Sądu Najwyższego ugruntowany jest pogląd, zgodnie z

którym o fikcyjności zgłoszenia do pracowniczego ubezpieczenia społecznego

świadczy tylko zamiar nawiązania stosunku ubezpieczenia społecznego bez

rzeczywistego wykonywania umowy o pracę (por. wyrok Sądu Najwyższego z 28

lutego 2001 r., II UK 244/00, OSNAPiUS 2002 nr 20, poz. 496). Potwierdzenie w

stanie faktycznym sprawy rzeczywistego wykonywania czynności wynikających z

umowy o pracę wyklucza więc uznanie zawartej umowy o pracę za nieważną ze

względu na jej pozorność.

Podstawą do stwierdzenia nieważności umowy może być jednak również

uznanie jej za czynność prawną podjętą w celu obejścia ustawy – art. 58 k.c., w

związku z czym należy wyraźnie zaznaczyć, że czynnością podjętą w celu obejścia

ustawy jest tylko taka czynność, która zmierza do osiągnięcia skutku zakazanego

przez prawo. Nie wymaga potwierdzenia, że cel zawarcia umowy o pracę w postaci

uzyskania świadczeń z ubezpieczenia społecznego nie jest sprzeczny z ustawą

(por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 sierpnia 2005 r., II UK 320/04, OSNP 2006

nr 7-8, poz. 122), a także że stronom umowy o pracę, na podstawie której

rzeczywiście były wykonywane obowiązki i prawa płynące z tej umowy, nie można

przypisać działania w celu obejścia ustawy (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia

25 stycznia 2005 r., II UK 141/04, OSNP 2005 nr 15, poz. 235). O zamiarze

obejścia prawa nie świadczy także zawarcie umowy o pracę na okres jednego

miesiąca. Sąd Najwyższy, w sprawach dotyczących uzyskania prawa do

wcześniejszej emerytury wskutek krótkotrwałych okresów zatrudnienia stwierdzał

jednoznacznie, że zawarcie umowy o pracę na krótko przed osiągnięciem wieku

uprawniającego do uzyskania wcześniejszej emerytury i rozwiązanie tej umowy

wkrótce po osiągnięciu tego wieku, nie może być uznane za działanie podjęte w

celu obejścia prawa, jeżeli praca była faktycznie świadczona, a świadczenie to było

przez pracodawcę odbierane (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 października

2005 r., I UK 32/05, niepublikowany). Rozstrzygnął także, że sąd pracy nie ma

potrzeby ustalania istnienia ekonomicznego i organizacyjnego uzasadnienia dla

zatrudnienia pracownika gdy ustalił, że praca była świadczona w warunkach

określonych w art. 22 k.p. (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2 marca 2006, I

UK 222/05, niepublikowany).

Prowadzi to do orzeczenia, jak w sentencji (art. 39815 § 1 k.p.c.).