Legislator Giurisprudenza & Legislazione
II UK 68/02 Generato dall'IA

Polish Supreme Court allows Czech citizen's social insurance claim based on voluntary continuation and international treaty equality.

Numero d'incarto II UK 68/02
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Accolto (Allowed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Polish Supreme Court dismissed the cassation appeal filed by the Social Security Fund against a lower court ruling that granted social insurance to a Czech citizen. The court found that the applicant, a farm worker, voluntarily continued her insurance coverage after the new law took effect, and the administrative body had not challenged her status for over eight years. Consequently, the court ruled that domestic law provisions excluding non-Polish citizens must yield to the principle of equal treatment established in the 1948 international treaty between Poland and Czechoslovakia.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników; Art. 1, Art. 4 ust. 1 umowy międzynarodowej z dnia 5 kwietnia 1948 r. – A domestic statutory exclusion of non-Polish citizens from social insurance is invalid when it contradicts the principle of equal treatment guaranteed by a ratified international treaty.

Parole chiave

Generato dall'IA
social insurance Czech citizenship international treaty equal treatment voluntary continuation Supreme Court cassation appeal

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 1 ust. 1 of the Act of 20 December 1990 on social insurance of farmers
dnia 17 czerwca 1948 r. (Dz.U.. Nr 32, poz. 215). Art. 1 ust. 1 tej umowy stanowi, że
Art. 1 of the International Agreement of 5 April 1948 between the Republic of Poland and the Czechoslovak Republic
dnia 17 czerwca 1948 r. (Dz.U.. Nr 32, poz. 215). Art. 1 ust. 1 tej umowy stanowi, że
Art. 9 of the Constitution of the Republic of Poland
87 Konstytucji RP umowa ta jest źródłem prawa i może być stosowana bezpośrednio (art. 91 Konstytucji), gdyż jej stosowanie nie zostało uzależnione od wydania ustawy oraz że zgodnie z art.
Art. 61 ust. 2 of the Constitution of the Republic of Poland
jednocześnie według art. 61 ust.
Art. 87 ust. 1 of the Constitution of the Republic of Poland
Republiką Czechosłowacką, a zgodnie z art. 87 Konstytucji RP umowa ta jest źródłem prawa i może być stosowana bezpośrednio (art.
Art. 91 of the Constitution of the Republic of Poland
87 Konstytucji RP umowa ta jest źródłem prawa i może być stosowana bezpośrednio (art. 91 Konstytucji), gdyż jej stosowanie nie zostało uzależnione od wydania ustawy oraz że zgodnie z art.
Art. 8 ust. 2 of the Constitution of the Republic of Poland
Republiką Czechosłowacką, a zgodnie z art. 87 Konstytucji RP umowa ta jest źródłem prawa i może być stosowana bezpośrednio (art.
Art. 100 of the Act of 20 December 1990 on social insurance of farmers
9, 87 i 91 Konstytucji RP oraz art. 100 ust.
Art. 393 § 12 of the Code of Civil Procedure
do uwzględnienia kasacji i w oparciu o art. 39312 k.p.c.
art. 87 Konstytucji RP
Republiką Czechosłowacką, a zgodnie z art. 87 Konstytucji RP umowa ta jest źródłem prawa i może być stosowana bezpośrednio (art.

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Wyrok z dnia 28 listopada 2002 r.

II UK 68/02

Rolnik lub domownik rolnika mający obywatelstwo Republiki Czeskiej,

dobrowolnie kontynuujący ubezpieczenie społeczne po wejściu w życie ustawy

z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (jednolity tekst:

Dz.U. z 1998 r. Nr 7, poz. 25 ze zm.), nie jest wyłączony z ubezpieczenia społecznego rolników z tego powodu, że nie posiada obywatelstwa polskiego.

Przewodniczący SSN Beata Gudowska, Sędziowie SN: Roman Kuczyński

(sprawozdawca), Herbert Szurgacz.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 listopada 2002 r.

sprawy z wniosku Bogdana C. i Sarki C. przeciwko Kasie Rolniczego Ubezpieczenia

Społecznego-Oddziałowi Regionalnemu w Ż. o objęcie ubezpieczeniem, na skutek

kasacji organu rentowego od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 14 listopada 2001 r. [...]

o d d a l i ł kasację.

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 21 lutego 2000 r. Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych w Warszawie uwzględnił odwołanie Sarki C. od decyzji Oddziału Regionalnego Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w Ż. z dnia 4 marca 1999 r. i

uznał, że wnioskodawczyni podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników od dnia 1

stycznia 1991 r. Sąd ten ustalił, że wnioskodawczyni opłacała składki na ubezpieczenie rolnicze i podlegała ubezpieczeniu społecznemu rolników, a jej mąż Bogdan C.

posiada gospodarstwo rolne o pow. 8,41 ha (przejęte od wuja 1 stycznia 1991 r.),

które małżonkowie prowadzą wspólnie.

Podstawą decyzji organu rentowego, stwierdzającej niepodleganie wnioskodawczyni ubezpieczeniu wypadkowemu, chorobowemu, macierzyńskiemu oraz emerytalno-rentowemu rolników był przepis ar. 1 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r.

o ubezpieczeniu społecznym rolników (jednolity tekst: Dz.U. z 1998 r. Nr 7, poz. 25

ze zm.), według którego ubezpieczenie rolników obejmuje mających obywatelstwo

polskie rolników i pracujących z nimi domowników, gdy tymczasem wnioskodawczyni

jest obywatelką Republiki Czeskiej.

Zmieniając zaskarżoną decyzję Sąd Okręgowy stwierdził, że zasady traktowania obywateli tej Republiki w zakresie ubezpieczenia społecznego regulują postanowienia nadal obowiązującej umowy międzynarodowej z dnia 5 kwietnia 1948 r. zawartej pomiędzy Rzeczpospolitą Polską a Republiką Czechosłowacką ratyfikowaną

dnia 17 czerwca 1948 r. (Dz.U.. Nr 32, poz. 215). Art. 1 ust. 1 tej umowy stanowi, że

stosowana dotychczas przez oba Państwa zasada równego traktowania obywateli

drugiego Państwa z własnymi obywatelami w prawie do ubezpieczenia społecznego

zostaje niniejszą umową potwierdzona i będzie stosowana nadal we wszystkich już

istniejących działach ubezpieczenia społecznego jak i w działach wprowadzonych w

przyszłości w jednym lub drugim Państwie. Powyższa zasada stosuje się także do

ubezpieczenia (zaopatrzenia) na wypadek braku pracy. Poza sporem było, że wnioskodawczyni była domownikiem w gospodarstwie rolnym teścia i od 1 stycznia 1990

r. podlegała ubezpieczeniu społecznemu rolników jako domownik na podstawie art. 1

ust. 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin (jednolity tekst: Dz.U. z 1989 r. Nr 24, poz. 133 ze

zm.) i że z tego tytułu były uiszczane składki ubezpieczeniowe; ubezpieczenie to było

obowiązkowe (art. 3 ust. 1 tej ustawy), jednocześnie ustawa nie zawierała wymagania posiadania przez rolnika bądź jego domownika obywatelstwa polskiego.

Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie wyrokiem z dnia 14 listopada 2001 r. oddalił apelację organu rentowego od powyższego

wyroku z uzasadnieniem, że od dnia 1 stycznia 1990 r. wnioskodawczyni podlegała

obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu jako domownik rolnika, przepis art.

100 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników

stanowi, że rolnik lub domownik dobrowolnie kontynuujący ubezpieczenie w myśl

przepisów dotychczas obowiązujących staje się z dniem wejścia w życie ustawy

ubezpieczonym na wniosek, chyba że spełnia warunki podlegania ubezpieczeniu z

mocy ustawy, zaś z ustępu 2 tego przepisu wynika, że rolnik lub domownik, który w

dniu 31 grudnia 1990 r. podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników z mocy prawa

a nie podlega ubezpieczeniu wypadkowemu, chorobowemu i macierzyńskiemu lub

emerytalnemu z mocy ustawy w związku ze zmianą zasad podlegania ubezpiecze-

niu, może zostać objęty (na wniosek złożony do 30 czerwca 1991 r.) ubezpieczeniem

z mocą od 1 stycznia 1991 r.; składkę opłaca się za cały okres ubezpieczenia. Sąd

drugiej instancji doszedł zatem do przekonania, że z jednej strony wnioskodawczyni

ze względu na opłacanie składek po dniu 1 stycznia 1991 r. może być uznana za

podlegającą ubezpieczeniu na wniosek (ponieważ omawiany przepis zawiera

ochronę prawną osób, które podlegały od dnia 30 grudnia 1990 r. ubezpieczeniu rolniczemu z mocy ustawy, a przestały mu podlegać z dniem 1 stycznia 1991 r. ze

względu na zmianę zasad ubezpieczenia - w tym przypadku wprowadzenia wymagania obywatelstwa polskiego), z drugiej strony - że przepis art. 1 ust. 1 ustawy z dnia

20 grudnia 1990 r. jest niezgodny z zasadą równego traktowania obywateli wynikają

z art. 1 Umowy z dnia 5 kwietnia 1948 r. zawartej pomiędzy Rzeczpospolitą Polską a

Republiką Czechosłowacką, a zgodnie z art. 87 Konstytucji RP umowa ta jest źródłem prawa i może być stosowana bezpośrednio (art. 91 Konstytucji), gdyż jej stosowanie nie zostało uzależnione od wydania ustawy oraz że zgodnie z art. 9 Konstytucji zasadą jest przestrzeganie przez Polskę wiążącego ją prawa międzynarodowego.

W kasacji od powyższego wyroku organ rentowy zarzuca naruszenie art. 1

Umowy z dnia 5 kwietnia 1948 r. pomiędzy Rzeczpospolitą Polską a Republiką Czechosłowacką, art. 9, 87 i 91 Konstytucji RP oraz art. 100 ust. 2 ustawy z dnia 20

grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników i wnosi o zmianę zaskarżonego wyroku i poprzedzającego go wyroku Sądu pierwszej instancji oraz o oddalenie

odwołania od zaskarżonej decyzji.

Sąd Najwyższy rozważył, co następuje:

Kasacja okazała się nieuzasadniona i podlega oddaleniu. Organ rentowy nie

kwestionuje, że wnioskodawczyni podlegała ubezpieczeniu społecznemu rolników

jako domownik w gospodarstwie rolnym teścia od dnia 1 stycznia 1990 r. na podstawie art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin. W takiej sytuacji dla rozstrzygnięcia

sprawy znaczenie ma przepis art. 100 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o

ubezpieczeniu społecznym rolników, który stanowi, że rolnik lub domownik dobrowolnie kontynuujący ubezpieczenie w myśl przepisów o ubezpieczeniu społecznym

rolników indywidualnych i członków ich rodzin, z dniem wejścia w życie ustawy staje

się ubezpieczonym na wniosek, chyba że spełnia warunki podlegania ubezpieczeniu

z mocy ustawy. Jeżeliby, za organem rentowym przyjąć, że wnioskodawczyni, jako

nieposiadająca obywatelstwa polskiego (art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990

r.), nie spełnia warunku podlegania ubezpieczeniu z mocy tej ustawy to z pewnością

uzasadnione jest przyjęcie, że wnioskodawczyni w realiach przedmiotowej sprawy,

może być potraktowana jako rolnik (domownik) kontynuujący dobrowolne ubezpieczenie po dniu 1 stycznia 1991 r., skoro za cały czas ubezpieczenia była opłacana

składka ubezpieczeniowa, a organ rentowy nie kwestionował istniejącego stanu rzeczy przez ponad 8 lat.

Dlatego też Sąd Najwyższy podziela wywód prawny Sądu drugiej instancji

dotyczący zastosowania w stosunku do wnioskodawczyni art. 100 ustawy z dnia 20

grudnia 1990 r., a tym samym uznaje, że w ustawodawstwie krajowym istnieje rozwiązanie sytuacji prawnej w jakiej znalazła się wnioskodawczyni. Niezależnie od powyższego Sąd Najwyższy nie podziela kasacyjnych zarzutów naruszenia art. 1

Umowy międzynarodowej z dnia 5 kwietnia 1948 r. między Rzeczpospolitą Polską a

Republiką Czechosłowacką, ani też zarzutów naruszenia art. 9, 87 i 91 Konstytucji

RP. Z umowy tej wynika nie tylko zasada równego traktowania obywateli obu państw

(art. 1), ale również prawo do korzystania ze świadczeń z ubezpieczenia społecznego, jeżeli umowa lub wzajemne porozumienie między zwierzchnimi władzami administracyjnymi nie stanowi inaczej (art. 4 ust. 1). Zgodnie z art. 9 Konstytucji Rzeczypospolita Polska przestrzega wiążącego ją prawa międzynarodowego i jakkolwiek

ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. władna była w art. 1 ust. 1 objąć ubezpieczeniem

rolników mających obywatelstwo polskie w rozumieniu art. 37 ust. 2 Konstytucji, to

jednocześnie według art. 61 ust. 2 zdanie 2 Konstytucji zakres i formy zabezpieczenia społecznego określa ustawa, a zatem i art. 100 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r.

Jeżeli zatem zgodnie z art. 87 ust. 1 Konstytucji RP źródłem prawa są ratyfikowane

umowy międzynarodowe stanowiące część krajowego porządku prawnego (art. 91

Konstytucji), zaś przepisy Konstytucji stosuje się bezpośrednio (art. 8 ust. 2 Konstytucji), to należy uznać, iż w ustalonym stanie faktycznym, którego kasacja nie kwestionuje, uregulowanie art. 1 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników

wyłączające z ubezpieczenia społecznego rolników nieposiadających obywatelstwa

polskiego nie może stanowić podstawy do wyłączenia wnioskodawczyni z ubezpieczenia. Nie jest też trafny argument kasacji o zastosowaniu konwencji międzynarodowych wyłącznie do pracowników najemnych (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 lute-

go 2000 r., II UKN 374/99, OSNAPiUS 2001 nr 13, poz. 452), ponieważ został on wydany w oparciu o postanowienia konkretnej Konwencji (z Francją).

W tym stanie rzeczy Sąd Najwyższy nie znalazł usprawiedliwionych podstaw

do uwzględnienia kasacji i w oparciu o art. 39312 k.p.c. orzekł jak w sentencji wyroku.