Supreme Court dismisses pension appeal, ruling new law does not apply to pre-2004 sick leave periods.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court dismissed the Social Insurance Institution's cassation appeal against a lower court ruling on early retirement eligibility. The applicant argued that the new statutory provision should strictly exclude pre-2004 sick leave periods from special employment tenure calculations. The court held that the amendment was not retroactive and thus did not alter the tenure calculated as of January 1, 1999.
Regesto Legislator
Generato dall'IAUstawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych art. 32 ust. 1a pkt 1; Ustawa o Sądzie Najwyższym art. 1 ust. 1 pkt 1: The new statutory provision defining special employment tenure does not apply retroactively to periods prior to its effective date, preserving the tenure calculated under the previous legal regime.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IADecisioni correlate
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt II UK 67/17 POSTANOWIENIE Dnia 13 lutego 2018 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Romualda Spyt w sprawie z wniosku J.B.przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w W.o emeryturę,po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 13 lutego 2018 r.,skargi kasacyjnej organu rentowego od wyroku Sądu Apelacyjnego w […].z dnia 30 września 2016 r., sygn. akt III AUa […], odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
UZASADNIENIE
Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w W. wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego w […]. z dnia 30 września 2016 r.Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie prawa materialnego: art. 32 ust. 1a pkt 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2017 r., poz. 1383 ze zm.; dalej ustawa emerytalna), przez jego niezasadne niezastosowanie i przyjęcie, że przy ustalaniu okresu zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze uwzględnia się okresy niewykonywania pracy, za które pracownik otrzymał po dniu 14 listopada 1991 r. wynagrodzenie lub świadczenia z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa.Skarżący wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wskazując, że „jest ona oczywiście uzasadniona. (…) Art. 32 ust. 1a pkt 1 ustawy emerytalnej, obowiązujący od 1 lipca 2004 r. jest jednoznaczny, a mając na uwadze, że przepisy prawa ubezpieczeń społecznych są przepisami bezwzględnie obowiązującymi, należy je interpretować ściśle i nadawać im takie znaczenie jakie wynika z ich językowej wykładni.
Ponadto przyjmując dotychczasowe i jednolite stanowisko judykatury należałoby przyjąć, że norma wyrażona w art. 32 ust. 1a pkt 1 ustawy emerytalnej jest normą <<martwą>> - brak jest bowiem stanów faktycznych, które wypełniałyby dyspozycję tej normy. Treść art. 184 ustawy emerytalnej nakazuje badać staż pracy w szczególnych warunkach na dzień 1 stycznia 1999 r. Wszystkie okresy zasiłkowe objęte omawianym przepisem muszą zatem przypadać przed tą datą. Ponadto zauważyć należy, że Trybunał Konstytucyjny nie stwierdził niezgodności omawianego przepisu z Konstytucją RP”.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Wstępnie trzeba przypomnieć, że ograniczenia dopuszczalności wnoszenia skargi kasacyjnej wynikają z konstytucyjnej roli Sądu Najwyższego w systemie organów wymiaru sprawiedliwości. Zgodnie bowiem z art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 23 listopada 2002 r. o Sądzie Najwyższym (jednolity tekst: Dz.U. z 2016 r., poz. 1254 ze zm.), rolą tego Sądu w sprawowaniu wymiaru sprawiedliwości pozostaje zapewnienie w ramach nadzoru zgodności z prawem oraz jednolitości orzecznictwa sądów powszechnych i wojskowych przez rozpoznawanie kasacji oraz innych środków odwoławczych, podejmowanie uchwał rozstrzygających zagadnienia prawne i rozstrzyganie innych spraw określonych w ustawach.
Skarga kasacyjna nie jest więc (kolejnym) środkiem zaskarżenia przysługującym od każdego rozstrzygnięcia sądu drugiej instancji kończącego postępowanie w sprawie, z uwagi na przeważający w jej charakterze element interesu publicznego. Służy ona kontroli prawidłowości stosowania prawa, nie będąc instrumentem weryfikacji trafności ustaleń faktycznych stanowiących podstawę zaskarżonego orzeczenia, gdy się weźmie nadto pod uwagę, że Konstytucja w art. 177 ust. 1 gwarantuje jedynie dwuinstancyjne postępowanie. Ewentualna możliwość dalszego postępowania, w tym postępowania przed Sądem Najwyższym, stanowi uprawnienie dodatkowe, które może zostać obwarowane szczególnymi przesłankami, w tym określonymi w art. 3989 § 1 k.p.c.Stosownie do art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne (pkt 1), istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (pkt 2), zachodzi nieważność postępowania (pkt 3) lub skarga jest oczywiście uzasadniona (pkt 4).Odnosząc się do przesłanki określonej w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., należy zauważyć, że w świetle utrwalonego orzecznictwa Sądu Najwyższego wynika ona zwykle z oczywistego, widocznego prima facie naruszenia przepisów prawa polegającego na sprzeczności wykładni lub stosowania prawa z jego brzmieniem lub powszechnie przyjętymi regułami interpretacji.
Nie chodzi zatem o takie naruszenie prawa, które może stanowić podstawę skargi w rozumieniu art. 3984 k.p.c., lecz o naruszenie kwalifikowane (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 26 lutego 2008 r., II UK 317/07, LEX nr 453107, z dnia 25 lutego 2008 r., I UK 339/07, LEX nr 453109, z dnia 26 lutego 2001 r., I PKN 15/01, OSNAPiUS 2002 nr 20, poz. 494, z dnia 17 października 2001 r., I PKN 157/01, OSNP 2003 nr 18, poz. 437, z dnia 8 marca 2002 r., I PKN 341/01, OSNP 2004 nr 6, poz. 100, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 stycznia 2008 r., I UK 218/07, LEX nr 375616).
W tym kontekście należy wskazać na utrwalone stanowisko Sądu Najwyższego, że wykazanie w dniu 1 stycznia 1999 r. określonego w art. 184 ustawy emerytalnej okresu wykonywania pracy w szczególnych warunkach wyłącza ponowne ustalenie tego okresu po osiągnięciu wieku emerytalnego, według zasad wynikających z art. 32 ust. 1a pkt 1, obowiązujących po dniu 1 lipca 2004 r. (wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 23 kwietnia 2010 r., II UK 313/09, OSNP 2011 nr 19-20, poz. 260; z dnia 13 lipca 2011 r., I UK 12/11; LEX nr 989126; z dnia 18 maja 2012 r., III UK 99/11, LEX nr 1227193; z dnia 6 lutego 2014 r., II UK 284/13, LEX nr 1438971).
W wyrokach tych podkreślono, że w art. 184 ustawy emerytalnej wyrażona została ochrona ekspektatywy prawa wobec pozostających w toku stosunków nabywania prawa do emerytury z tytułu wykonywania zatrudnienia w szczególnych warunkach przed dniem 1 stycznia 1999 r. W przepisie tym ustawodawca utrwalił sytuację osób, które w dniu wejścia w życie ustawy wypełniły warunki stażu szczególnego i ogólnego i zadeklarował ich przyszłe prawo do emerytury w wieku wcześniejszym; przez wydanie tego przepisu nastąpił stan związania, tj. zobowiązania się przez Państwo do powstrzymania się od jakiejkolwiek ingerencji w istniejące prawo tymczasowe.
Wobec tego przewidziana w ustawie ekspektatywa prawa do emerytury nie mogła wygasnąć na skutek nowej regulacji ustalania stażu zatrudnienia.Wedle poprzedniej (sprzed opisanej zmiany legislacyjnej) definicji okresu pracy w szczególnych warunkach okres ten obejmował zarówno okresy składkowe, jak i okresy nieskładkowe, jeżeli mieściły się one w okresie wykonywania pracy zgodnie z umową o pracę. Takie stanowisko zajął Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 27 listopada 2003 r., III UZP 10/03 (OSNP 2004 nr 5, poz. 87), stwierdzając, że do okresu pracy w szczególnych warunkach wlicza się okresy zasiłku chorobowego w czasie trwania stosunku pracy przypadające po dniu wejścia w życie ustawy o rewaloryzacji emerytur i rent.
Generalnie orzecznictwo Sądu Najwyższego poszło w kierunku zrównania sytuacji pracowników, którzy nie wykonywali pracy, pobierając świadczenia z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, także przed zmianą wprowadzoną ustawą z dnia 20 kwietnia 2004 r., co pozwala zaliczyć do pracy w szczególnych warunkach okresy niezdolności do pracy sprzed 1 lipca 2004 r. jako daty wprowadzenia nowej regulacji - dodania ust. 1a do art. 32 ustawy o emeryturach i rentach z FUS (por. wyroki Sądu Najwyższego: z 16 lipca 2009 r., II UK 388/08, LEX nr 533107; z 21 maja 2009 r., II UK 370/08, OSNP 2011 nr 1-2, poz. 20; z 17 września 2007 r., III UK 51/07, OSNP 2008 nr 21-22, poz. 328; z 30 stycznia 2008 r., I UK 204/07, OSNP 2009 nr 7-8, poz. 106; z 6 stycznia 2009 r., I UK 194/08, LEX nr 737378).
W związku z tym zmiany wprowadzone do art. 32 ustawy emerytalnej, określającego warunki nabycia prawa do wcześniejszej emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, na skutek dodania przepisu ust. 1a, co uczynione ustawą z dnia 20 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 121, poz. 1264), nie mają wpływu na staż pracy ustalony na dzień 1 stycznia 1999 r. Innymi słowy, art. 32 ustawy emerytalnej, w brzmieniu obowiązującym na dzień 1 stycznia 1999 r., nie zawierał ust. 1a pkt 1, który został dodany dopiero z dniem 1 lipca 2004 r.
Z uwagi na powyższe nie ma podstaw do zastosowania tego przepisu do okresów pobierania zasiłku chorobowego w czasie zatrudnienia w szczególnych warunkach przypadających od 14 listopada 1991 r. do 31 grudnia 1998 r.Skoro tę wykładnię zastosował Sąd drugiej instancji, zaliczając wnioskodawcy okresy niewykonywania pracy z powodu pobierania zasiłków chorobowych w wymiarze 205 dni do okresu pracy w warunkach szczególnych, nie jest uzasadnione twierdzenie o oczywistym naruszeniu art. 32 ust. 1a pkt 1 ustawy emerytalnej. Skarżący nie zdołał zatem wykazać, że zachodzi potrzeba rozpoznania jego skargi przez Sąd Najwyższy, wobec czego z mocy art. 3989 k.p.c., należało postanowić jak w sentencji.