Legislator Giurisprudenza & Legislazione
II UK 59/04 Generato dall'IA

Supreme Court allows agricultural work periods to supplement pension contribution periods under specific statutory conditions.

Numero d'incarto II UK 59/04
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Accolto (Allowed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court allowed the applicant's appeal, overturning the lower court's dismissal of her pension claim. The applicant, born before 1949, possessed only nine months of formal contribution periods but twenty-seven years of agricultural work. The court ruled that Article 10 of the Social Security Pensions Act permits counting agricultural work to supplement the minimum fifteen-year requirement for women born prior to 1949. Consequently, the court determined the pension agency's initial decision to grant a pension based on this supplementation was legally correct.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 10 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych; Art. 28 w zw. z art. 54 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych: For women born before January 1, 1949, periods of agricultural work may be counted to supplement the minimum contribution period required for a pension, provided the total reaches fifteen years, though the pension amount remains capped at the minimum rate.

Parole chiave

Generato dall'IA
agricultural work periods social security pension contribution period supplement women born before 1949 minimum pension rate pension eligibility criteria statutory interpretation

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 10 ust. 1 of the Act on Pensions and Allowances from the Social Insurance Fund
Przepis art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i
Art. 28 in conjunction with Art. 54 of the Act on Pensions and Allowances from the Social Insurance Fund
emeryturę na podstawie art. 28
Art. 393 § 15 of the Code of Civil Procedure
Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd Najwyższy na podstawie art. 393 15 k.p.c.

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Wyrok z dnia 3 grudnia 2004 r.

II UK 59/04

Przepis art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i

rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2004 r.

Nr 39, poz. 353 ze zm.) dopuszcza wyjątkowo możliwość traktowania okresów

pracy w gospodarstwie rolnym tak jak okresów składkowych w ramach ubezpieczenia pracowniczego, w zakresie niezbędnym do uzupełnienia okresów

składkowych i nieskładkowych.

Przewodniczący SSN Jerzy Kuźniar, Sędziowie SN: Jerzy Kwaśniewski,

Andrzej Wasilewski (sprawozdawca).

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 grudnia 2004 r. sprawy

z wniosku Bronisławy D. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi

w S. o wysokość emerytury, na skutek kasacji organu rentowego od wyroku Sądu

Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 21 marca 2003 r. [...]

z m i e n i ł zaskarżony wyrok w ten sposób, że zmienił wyrok Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Koszalinie z dnia 15 stycznia 2001

r. [...] i oddalił odwołanie wnioskodawczyni.

Uzasadnienie

Zakład Ubezpieczeń Społecznych-Oddział w S. decyzją z dnia 8 listopada

1999 r. przyznał wnioskodawczyni - Bronisławie D. emeryturę na podstawie art. 28

ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń

Społecznych (Dz.U. Nr 162, poz. 1118 ze zm. - obecnie jednolity tekst: Dz.U. z 2004

r. Nr 39, poz. 353 ze zm. - powoływanej nadal jako: ustawa o emeryturach i rentach z

FUS), której miesięczna wysokość wyliczona została w kwocie 21, 94 zł. Wnioskodawczyni wniosła o zmianę tej decyzji poprzez przyznanie jej wyższego świadczenia.

Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Koszalinie wyrokiem

z dnia 15 stycznia 2001 r. [...] zmienił zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń

Społecznych-Oddziału w S. z dnia 8 listopada 1999 r. i przyznał wnioskodawczyni

prawo do emerytury określonej w art. 27 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, a w

uzasadnieniu tego wyroku stwierdził, że skoro wnioskodawczyni urodziła się dnia 8

listopada 1939 roku, a więc przed dniem 1 stycznia 1949 r. i ma obecnie 62 lata, a

jest niesporne, że pracowała w rolnictwie około 27 lat, a zatem ta długość pracy w

rolnictwie wraz z okresem zatrudnienia poza rolnictwem daje jej co najmniej 20 okresów składkowych i nieskładkowych, to tym samym spełnia ona w całości warunki,

które upoważniają ją do ubiegania się o emeryturą na podstawie art. 27 ustawy o

emeryturach i rentach z FUS.

Następnie, Sąd Apelacyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 21 marca 2003 r. [...]

oddalił apelację organu rentowego od powyższego wyroku Sądu Okręgowego-Sądu

Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Koszalinie z dnia 15 stycznia 2001 r., stwierdzając w uzasadnieniu tego orzeczenia w szczególności, że wykładnia językowa art.

10 ust. 2 ustawy o emeryturach i rentach z FUS prowadzi do wniosku, iż „krótszy od

okresu wymaganego okres składkowy i nieskładkowy ustalony na zasadach art. 5 - 7

uzupełnia się o okresy pracy w gospodarstwie rolnym po ukończeniu 16 roku życia a

przypadające przed dniem 1.01.1983 r. (jak w przypadku Bronisławy D. okresy

09.11.1955 r. do 14.04.1964 r. i 15.04.1964 r. do 31.12.1982 r.) w zakresie niezbędnym do uzupełnienia tego okresu, czytaj ‘okresu wymaganego’ określonego w art.

27, 28, 30 albo 31. Skoro ustawodawca nie wskazał przy tym ‘okresie wymaganym’,

iż ma to być okres minimalny uprawniający do nabycia prawa do emerytury tzw. niepełnej, to trafnie skonstatował Sąd I instancji, iż w istocie ubezpieczona z uwagi na

osiągnięcie wieku 60 lat z dniem 08.11.1999 r. oraz posiadanie łącznie okresu składkowego i nieskładkowego (po uzupełnieniu pracą na roli do 20 lat) może ubiegać się

o emeryturę na warunkach określonych w przepisie art. 27 cytowanej ustawy.”

W kasacji od powyższego wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 21

marca 2003 r. organ rentowy zarzucił naruszenie art. 10 oraz art. 56 w związku z art.

27 i art. 28 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, ponieważ „Sąd Apelacyjny błędnie

uznał, iż za okres niezbędny do uzupełnienia okresu w sytuacji ubezpieczonej należy

odnieść do okresu wymaganego określonego art. 27, 28, 30 i 31, niezależnie od

okresu pracy na gospodarstwie rolnym, w świetle powołanych bowiem wyżej przepisów, przyznanie ubezpieczonej prawa do emerytury w pełnej wysokości, o której

mowa w art. 27 powołanej ustawy, mogłoby mieć miejsce dopiero w sytuacji posiadania 15 lat okresów składkowych i nieskładkowych i uzupełnienia tego okresu zgod-

nie z art. 10 powołanej ustawy okresami pracy na gospodarstwie rolnym w zakresie

niezbędnym do uzupełnienia okresu lat 20.” Równocześnie w kasacji zarzucono, iż

zaskarżone orzeczenie narusza zasady przyznawania prawa do emerytury także i

dlatego, że ubezpieczenie społeczne rolników z tytułu prowadzenia gospodarstwa

rolnego reguluje odrębna ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (jednolity tekst: Dz.U. z 1998 r. Nr 7, poz. 25) i świadczenia te nie są

finansowane z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, „stąd też wykładnia Sądu w

niniejszej sprawie nie odpowiada prawu, nie może być bowiem tak, że po 27 latach

prowadzenia gospodarstwa rolnego i 9 miesiącach zatrudnienia na podstawie umowy

o pracę, otrzymuje się świadczenie odpowiadające wysokości najniższej emerytury,

w sytuacji gdy składki z tytułu ubezpieczenia rolniczego są znacznie niższe, zatem

uzasadnionym jest stanowisko, że art. 10 ustawy o emeryturach i rentach ma zastosowanie tylko w zakresie niezbędnym do nabycia prawa, a w przypadku ubezpieczonej w zakresie niezbędnym do 15 lat okresów składkowych i nieskładkowych." W

opinii skarżącego, w sprawie tej występuje istotne zagadnienie prawne „dotyczące

zasad ustalania wysokości emerytur, bowiem emerytur o których mowa w art. 28,

zgodnie z treścią art. 54 powołanej ustawy nie podwyższa się do kwoty najniższej

emerytury.” W konsekwencji, w kasacji sformułowany został wniosek „o zmianę zaskarżonego orzeczenia i orzeczenie co do istoty sprawy, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku pierwszej instancji w całości i przekazanie sprawy do rozpoznania sądowi równorzędnemu.”

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Świadczenia emerytalne na podstawie ustawy o emeryturach i rentach z FUS

przysługują „ubezpieczonemu”, czyli osobie podlegającej „ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym, określonym w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych”, a

także osobie, która przed dniem wejścia w życie tej ustawy (tzn. przed dniem 1

stycznia 1999 r. - art. 196 tej ustawy) „podlegała ubezpieczeniu społecznemu lub

zaopatrzeniu emerytalnemu, z wyłączeniem ubezpieczenia społecznego rolników”

(art. 4 pkt. 13 w związku z art. 1, art. 2 oraz art. 3 pkt 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS). Przy czym, w celu ustalenia prawa do emerytury oraz obliczenia jej wysokości uwzględnia się zasadniczo tzw. okresy składkowe i okresy nieskładkowe

ubezpieczonego, zgodnie z zasadami określonymi w art. 5 - art. 7 ustawy o emerytu-

rach i rentach z FUS. Natomiast jedynie w drodze wyjątku, w sytuacji, gdy ustalone

na podstawie art. 5 - art. 7 ustawy o emeryturach i rentach z FUS okresy składkowe i

nieskładkowe okażą się krótsze od okresu wymaganego do uzyskania emerytury na

podstawie przepisów tej ustawy, z mocy wyraźnego przepisu ustawy uwzględnia się

również i traktuje „jak okresy składkowe” także: (1) „okresy ubezpieczenia społecznego rolników, za które opłacono przewidziane w odrębnych przepisach składki”, (2)

„przypadające przed dniem 1 lipca 1977 r. okresy prowadzenia gospodarstwa rolnego po ukończeniu 16 roku życia” lub (3) „przypadające przed dniem 1 stycznia 1983

r. okresy pracy w gospodarstwie rolnym po ukończeniu 16 roku życia” - jednakże

wyłącznie „w zakresie niezbędnym do uzupełnienia tego okresu” (art. 10 ust. 1

ustawy o emeryturach i rentach z FUS). W takim wypadku „osobie, której przy ustalaniu prawa do emerytury uwzględniono okresy pracy w gospodarstwie rolnym określone w art. 10, oblicza się wysokość przysługującego świadczenia w myśl art. 53, z

uwzględnieniem okresów pracy w gospodarstwie rolnym, proporcjonalnie do udziału

okresów składkowych i nieskładkowych w okresie stanowiącym sumę okresów

składkowych, nieskładkowych i uwzględnionych okresów pracy w gospodarstwie rolnym” (art. 56 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS). Oznacza to, iż niedopuszczalna jest rozszerzająca interpretacja dyspozycji art. 10 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, zmierzająca do zaliczania w każdym wypadku okresów

pracy w gospodarstwie rolnym zamiast wymaganych okresów składkowych w ramach ubezpieczenia pracowniczego. Przeciwnie, ponieważ przepis art. 10 ust. 1

ustawy o emeryturach i rentach z FUS dopuszcza jedynie wyjątkowo i w ograniczonym zakresie („w zakresie niezbędnym do uzupełnienia” wymaganego do przyznania

emerytury w wypadku ubezpieczenia pracowniczego tzw. okresu składkowego i nieskładkowego) możliwość traktowania „okresów pracy w gospodarstwie rolnym” jak

„okresów składkowych” w ramach ubezpieczenia pracowniczego, powinien być on

interpretowany i stosowany w sposób restryktywny.

Równocześnie, ustawa o emeryturach i rentach z FUS stanowi, że kobiecie

ubezpieczonej, urodzonej przed dniem 1 stycznia 1949 r., przysługuje emerytura,

jeżeli spełniła ona łącznie dwa warunki, a mianowicie: po pierwsze - osiągnęła ona

wiek emerytalny co najmniej 60 lat, oraz po drugie - (a) albo ma ona okres składkowy

i nieskładkowy wynoszący co najmniej 20 lat (art. 27 ustawy o emeryturach i rentach

z FUS), (b) albo ma ona okres składkowy i nieskładkowy wynoszący co najmniej 15

lat, przy czym w tym wypadku emerytury tej „nie podwyższa się do kwoty najniższej

emerytury” (art. 28 w związku z art. 54 ustawy o emeryturach i rentach z FUS).

Oznacza to, iż w sytuacji, gdy ubiegająca się o emeryturę z Funduszu Ubezpieczeń

Społecznych kobieta, która osiągnęła wiek emerytalny co najmniej 60 lat, nie posiada

wymaganego do przyznania emerytury co najmniej 15-letniego okresu składkowego i

nieskładkowego ustalonego na zasadach określonych w art. 5 - art. 7 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, wówczas organ rentowy przy ustaleniu prawa do emerytury

z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz przy obliczaniu jej wysokości uwzględni

również, ale jedynie „w zakresie niezbędnym do uzupełnienia tego okresu”, okresy

pracy wnioskodawczyni w gospodarstwie rolnym (stosownie do zasad określonych w

art. 10 w związku z art. 28 ustawy o emeryturach i rentach z FUS), przy czym ustalona na tej podstawie emerytura nie podlega podwyższeniu do kwoty najniższej emerytury (art. 54 ustawy o emeryturach i rentach z FUS). Jest to konsekwencja przyjętych przez ustawodawcę rozwiązań prawnych, w myśl których pracowniczy system

emerytalny ma zasadniczo charakter systemu ubezpieczeniowego i zakłada uzależnienie wysokości świadczenia emerytalnego od wielkości składek zgromadzonych

przez ubezpieczonego, podczas gdy rolniczy system emerytalny nie jest oparty na

takim założeniu i zasadniczo ma charakter zaopatrzeniowy.

W rozpoznawanej sprawie jest poza sporem to, że wnioskodawczyni, która

osiągnęła wiek emerytalny 60 lat i wystąpiła o ustalenie emerytury pracowniczej, legitymowała się jedynie 9 miesiącami okresów składkowych i 3 miesiącami okresów

nieskładkowych oraz 27 latami pracy w gospodarstwie rolnym. Zgodnie z art. 28 w

związku z art. 10 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, uzasadniało to zaliczenie wnioskodawczyni dodatkowo 13 lat i 11 miesięcy okresów pracy w gospodarstwie rolnym po ukończeniu przez nią 16 roku życia jako okresów składkowych, w

celu uzupełnienia w jej wypadku w niezbędnym zakresie do wymaganego łącznego

minimum 15 lat okresów składkowych i nieskładkowych. Stąd trafna okazała się decyzja organu rentowego z dnia 8 listopada 1999 r., w której ustalenia prawa do emerytury dla wnioskodawczyni oraz obliczenia wysokości emerytury w kwocie 21,94 zł

dokonał ona podstawie art. 28 w związku z art. 10 ust. 1 ustawy o emeryturach i

rentach z FUS.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd Najwyższy na podstawie art. 393 15 k.p.c.

orzekł jak w sentencji.