Legislator Giurisprudenza & Legislazione
II UK 59/03 Generato dall'IA

Court dismissed pension claim as forced labor decree does not prove combatant status for war veteran benefits.

Numero d'incarto II UK 59/03
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Respinto (Dismissed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court dismissed the cassation appeal regarding a claim for a war veteran's pension. The applicant had been granted a financial benefit for forced labor but lacked a specific decision confirming her status as a combatant. The court ruled that the administrative decision granting the labor benefit could not serve as proof of combatant status in a civil court proceeding. Consequently, the pension claim was rejected because the necessary legal basis to establish combatant status was missing.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Ustawa z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach; Ustawa z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym; Stwierdzenie uprawnień do świadczenia za pracę przymusową nie stanowi dowodu na status kombatanckiego w postępowaniu sądowym.

Parole chiave

Generato dall'IA
combatant status forced labor war veteran pension administrative evidence civil court limitation repatriation benefits proof of status

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Ustawa z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego
Ustawa z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich
art. 189 k.p.c.
Ustalenie tych faktów przed sądem na podstawie art. 189 k.p.c. jest niedopuszczalne
art. 189 k.p.c
Ustalenie tych faktów przed sądem na podstawie art. 189 k.p.c.
art. 39312 k.p.c
Z tych przyczyn Sąd Najwyższy oddalił kasację jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw (art. 39312 k.p.c.).

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA
uchwała Sądu Najwyższego z dnia 4 grudnia 1991 r., II PZP 3/91
uchwały Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 1977 r., II UZP 2/77
uchwały Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 1977 r., II UZP 2/77, OSNCP 1977 nr
uchwały Sądu Najwyższego z dnia 23 sierpnia 1977 r., II UZP 10/77
wyrok z dnia 4 listopada 1971 r., I PR 344/71
wyrok z dnia 23 lutego 1999 r., I PKN 597/98

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Wyrok z dnia 7 października 2003 r.

II UK 59/03

Stwierdzenie przez Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób

Represjonowanych uprawnienia do ubiegania się o świadczenie pieniężne

przewidziane w ustawie z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w

obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz.U. Nr 87, poz. 395 ze zm.) nie stanowi podstawy do przyznania renty

przewidzianej w art. 12 ust. 2 pkt 1 w związku z art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z

dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących

ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (jednolity tekst: Dz.U. z 1997

r. Nr 142, poz. 950 ze zm.).

Przewodniczący SSN Jerzy Kuźniar, Sędziowie SN: Beata Gudowska (sprawozdawca), Maria Tyszel.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 października 2003 r.

sprawy z wniosku Ireny K. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w T.M. o rentę inwalidy wojennego, na skutek kasacji wnioskodawczyni od wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 19 listopada 2002 r. [...]

o d d a l i ł kasację.

Uzasadnienie

Decyzją z dnia 3 września 1998 r. Kierownik Urzędu do spraw Kombatantów i

Osób Represjonowanych stwierdził uprawnienie Ireny K. do świadczenia pieniężnego

przewidzianego w ustawie z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach

pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich po ustaleniu,

że w okresie od sierpnia 1942 r. do kwietnia 1944 r. świadczyła ona pracę przymusową na rzecz hitlerowskich Niemiec. W dniu 16 listopada 1998 r. Irena K., przed-

stawiając powyższą decyzję, złożyła w Oddziale Zakładu Ubezpieczeń Społecznych

w T.M. wniosek o rentę dla inwalidy wojennego i uzyskała ją decyzją z dnia 17 grudnia 1998 r. Świadczenie przyznane zostało z tytułu całkowitej niezdolności do pracy

w związku z pobytem w miejscach odosobnienia. Decyzją z dnia 30 października

2000 r. ZUS wstrzymał wypłatę świadczeń z powodu braku uprawnień, dostrzegłszy

błąd w poprzednich ustaleniach co do uznania ubezpieczonej za kombatanta.

Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi wyrokiem z

dnia 18 grudnia 2001 r. oddalił odwołanie. Uznał, że skarżąca, jako osoba wykonująca pracę przymusową, nie spełnia przesłanek prawa do renty przewidzianych w art. 9

w związku z art. 6 i 7 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin oraz w art. 12 w związku z art. 1-4 ustawy z dnia

24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego i ostatecznie doszedł do wniosku, że pierwotne przyznanie jej renty należnej inwalidom wojennym było skutkiem błędu w ocenie miejsc świadczenia pracy przymusowej jako miejsc odosobnienia.

Wyrokiem z dnia 19 listopada 2002 r. Sąd Apelacyjny w Łodzi oddalił apelację

ubezpieczonej, podzieliwszy pogląd Sądu Okręgowego, że uzyskała rentę na podstawie ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach, mimo że nie udowodniła

jakiegokolwiek okresu działalności kombatanckiej.

W kasacji, opartej na podstawie naruszenia prawa materialnego (art. 3 pkt 2

ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach) oraz przepisów postępowania

(art. 228, 381 i 382 k.p.c.) „przez przyjęcie, że praca na rzecz organizacji paramilitarnej TODT nie jest równorzędna z działalnością kombatancką”, skarżąca domagała

się uchylenia wyroku Sądu drugiej instancji i przekazania sprawy temu Sądowi do

ponownego rozpoznania lub jego zmianę i uwzględnienie apelacji.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

W rozpoznawanej sprawie spór sprowadzał się do wykazania przez skarżącą

podstawy do zakwalifikowania jej do kategorii osób uprawnionych do uzyskania

świadczenia rentowego przewidzianego w ustawie z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin (jednolity tekst: Dz.U. z

2002 r. Nr 9, poz. 87 ze zm.), należnego z mocy art.12 ust.2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wo-

jennych i okresu powojennego osobom, które podlegały represjom wojennym i

okresu powojennego (jednolity tekst: Dz.U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371 ze zm.).

Przepis art. 21 ustawy o kombatantach stanowi, że określone w tej ustawie

uprawnienia przysługują tylko osobie, która uzyskała decyzję Kierownika Urzędu do

Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, wydaną na podstawie udokumentowanego wniosku oraz rekomendacji stowarzyszenia właściwego dla określonego

rodzaju działalności kombatanckiej lub represji, tymczasem świadczenie przewidziane w ustawie o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do

pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek

Socjalistycznych Republik Radzieckich przysługuje osobom wywiezionym do pracy

przymusowej, które nie były kombatantami i które nie mają ustalonego prawa do

przysługujących na podstawie odrębnych przepisów dodatków: kombatanckiego lub

za tajne nauczanie. Przesłanką tego świadczenia nie jest kombatanctwo, lecz doznanie represji w rozumieniu ustawy o świadczeniu dla osób represjonowanych. Jest

to - według art. 2 ustawy - osadzenie w obozach pracy przymusowej w okresie wojny

w latach 1939-1945 z przyczyn politycznych, narodowościowych, rasowych i religijnych lub deportacja (wywiezienie) do pracy przymusowej na okres co najmniej 6

miesięcy z terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed dnia 1 września

1939 r., na terytorium III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w

latach 1939-1945 lub Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich i terenów

przez niego okupowanych w okresie od dnia 17 września 1939 r. do dnia 5 lutego

1946 r. oraz po tym okresie do końca 1948 r. z terytorium państwa polskiego w jego

obecnych granicach. Nieporozumieniem jest utożsamianie tych represji z określonym

w art. 3 ust. 2 ustawy kombatanckiej „przebywaniem w hitlerowskich więzieniach,

obozach koncentracyjnych i ośrodkach zagłady oraz w innych miejscach odosobnienia, w których warunki pobytu nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, a także w więzieniach i poprawczych obozach pracy oraz poprawczych koloniach pracy podległych Głównemu Zarządowi Obozów i Kolonii Poprawczych

(GUŁag) NKWD, a od marca 1946 r. MWD ZSRR, a także w więzieniach lub innych

miejscach odosobnienia na terytorium Polski”, albowiem pobyt w tych miejscach

uznawany jest za działalność kombatancką wówczas, gdy spowodowany był działalnością, o której mowa w art. 1 ust. 2 i art. 2 ustawy o kombatantach.

Ustawa o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do

pracy przymusowej obejmuje więc te osoby, które podlegały innym represjom niż

określone w ustawie o kombatantach, albo też podlegały represjom opisanym w tej

ustawie, lecz nie przysługują im renty, emerytury lub uposażenie w stanie spoczynku,

z czego wynika, że kręgi osób uznanych za kombatantów i osób uprawnionych do

świadczenia dla osób deportowanych mogą się pokrywać tylko wówczas, gdy chodzi

o kombatantów nie pobierających dodatków kombatanckich, a wykluczają się, gdy

chodzi o osoby podlegające represjom przewidzianym w ustawie o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym, które nie są kombatantami dlatego,

że represje w niej opisane nie odpowiadają tym, o których mowa w ustawie o kombatantach.

W postępowaniu przed sądami powszechnymi skarżąca nie obaliła - opartego

na decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z

dnia 3 września 1998 r. - ustalenia, że w okresie od sierpnia 1942 r. do kwietnia 1944

r. świadczyła pracę przymusową na rzecz hitlerowskich Niemiec, gdyż nie przedstawiła decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych,

potwierdzającej działalność wymienioną w art. 1 ust. 2 i w art. 2 tej ustawy albo fakty,

o których mowa w art. 4 tej ustawy. Nie jest taką decyzją decyzja wydana wprawdzie

również przez Kierownika Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych

[...] z dnia 3 września 1998 r., potwierdzająca uprawnienia skarżącej jedynie do

ubiegania się o świadczenie przewidziane w ustawie z dnia 31 maja 1996 r. o

świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz.U. Nr 87, poz. 395 ze zm.).

Okoliczności - o których mowa - nie mogą ustalać samodzielnie ani organy

rentowe, ani sąd pracy i ubezpieczeń społecznych. W sprawach o stwierdzenie

uprawnień przewidzianych ustawą o kombatantach, tak jak i w sprawach uprawnienia

do świadczenia pieniężnego przewidziany jest tryb postępowania administracyjnego.

Ustalenie tych faktów przed sądem na podstawie art. 189 k.p.c. jest niedopuszczalne

(por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 4 grudnia 1991 r., II PZP 3/91, OSNCP 1992

nr 6, poz. 103), gdyż postępowanie sądowe nie może być środkiem do uzyskania

dowodów, które mogłyby być wykorzystane w postępowaniu administracyjnym (por.

uchwały Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 1977 r., II UZP 2/77, OSNCP 1977 nr

11, poz. 211 i z dnia 23 sierpnia 1977 r., II UZP 10/77, OSNCP 1978 nr 2, poz. 27

oraz wyroki z dnia 4 listopada 1971 r., I PR 344/71, OSNCP 1972 nr 5, poz. 89 i z

dnia 23 lutego 1999 r., I PKN 597/98, OSNAPiUS 2000 nr 8, poz. 301).

Należało zatem uznać, że stwierdzenie przez Kierownika Urzędu do spraw

Kombatantów i Osób Represjonowanych uprawnienia do ubiegania się o świadczenie pieniężne przewidziane w ustawie z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym

w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich

nie stanowi podstawy do przyznania renty przewidzianej w art. 12 ust. 2 pkt 1 w

związku z art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach

oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. W konsekwencji brak decyzji stwierdzającej uprawnienia kombatanckie pozbawia

wnioskodawców uprawnień do świadczeń określonych w ustawie o kombatantach,

decyzja ta bowiem jest wyłącznym dowodem stwierdzającym te uprawnienia, co wyklucza możliwość udowodnienia tej okoliczności innymi środkami dowodowymi.

Z tych przyczyn Sąd Najwyższy oddalił kasację jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw (art. 39312 k.p.c.).