Supreme Court revoked lower court's pension award for disability, correcting the start date to after rehabilitation benefits ended.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court partially revoked the appellate court's judgment granting disability pension benefits from November 1, 2015. The social insurance fund argued that the lower court erred by awarding the pension while the claimant was still entitled to rehabilitation benefits until December 4, 2015. The court held that statutory law requires the pension right to arise only after such interim benefits cease, necessitating a factual finding on the exact cessation date.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 100 ust. 1, 2 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych; the right to a disability pension arises only after the cessation of concurrent rehabilitation or sick pay benefits.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IADecisioni correlate
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt II UK 512/17 WYROKW IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 13 marca 2019 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Jerzy Kuźniar (przewodniczący)SSN Piotr PrusinowskiSSN Romualda Spyt (sprawozdawca) w sprawie z wniosku M. J.przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G.o prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy,po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 13 marca 2019 r.,skargi kasacyjnej organu rentowego od wyroku Sądu Apelacyjnego w […]z dnia 27 czerwca 2017 r., sygn. akt III AUa […], 1) uchyla zaskarżony wyrok w części dotyczącej prawa do renty od 1 listopada 2015 r. do 4 grudnia 2015 r. i w tym zakresie zmienia wyrok Sądu Okręgowego w G. z dnia 29 listopada 2016 r., sygn. akt VII U […], oddalając odwołanie, 2) odstępuje od obciążania wnioskodawczyni kosztami postępowania kasacyjnego.
UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 29 grudnia 2015 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. odmówił ubezpieczonej M. J. prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy.Na skutek odwołania ubezpieczonej od powyższej decyzji, Sąd Okręgowy wyrokiem z dnia 29 listopada 2016 r., sygn. akt. VII U […], zmienił ją i przyznał ubezpieczonej prawo do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy od dnia 1 listopada 2015 r. do dnia 31 sierpnia 2018 r., stwierdzając jednocześnie brak odpowiedzialności organu rentowego za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji.Sąd Apelacyjny w […] wyrokiem z dnia 27 czerwca 2017 r., sygn. akt III AUa […], oddalił apelację organu rentowego od powyższego wyroku.
Sąd Apelacyjny uznał, że Sąd Okręgowy w sposób prawidłowy ustalił stan faktyczny i nie wykroczył poza ramy swobodnej oceny wiarygodności i mocy dowodów. W rezultacie uznał, że Sąd pierwszej instancji nie naruszył art. 12 w związku z art. 57 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2018 r., poz. 1270 ze zm.; dalej ustawa emerytalna). W ocenie Sądu Apelacyjnego, ubezpieczona wykazała wszystkie przesłanki niezbędne do uzyskania prawa do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy.Wyrok Sądu Apelacyjnego zaskarżył organ rentowy w całości.
Zarzucono naruszenie prawa materialnego, to jest art. 100 ust. 2 ustawy emerytalnej, przez przyznanie ubezpieczonej prawa do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy od 1 listopada 2015 r., pomimo że do 4 grudnia 2015 r. ubezpieczona była uprawniona do świadczenia rehabilitacyjnego. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że do dnia 4 grudnia 2015 r. ubezpieczona była uprawniona do wypłaty świadczenia rehabilitacyjnego, a plik akt dotyczący świadczenia rehabilitacyjnego (w tym decyzja z dnia 25 września 2015 r. przyznająca ubezpieczonej prawo do świadczenia rehabilitacyjnego) znajdował się w aktach przekazanych przez organ rentowy do Sądu.
Wobec tego Sąd, przyznając ubezpieczonej prawo do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy od 1 listopada 2015 r., naruszył art. 100 ust. 2 ustawy emerytalnej. Skarżący, w ramach uzasadnienia zarzutu naruszenia art. 100 ust. 2 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, odwołał się do wyroku Sądu Najwyższego z dnia 6 grudnia 2016 r., sygn. akt II UK 435/15.Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego jej rozpoznania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i orzeczenie co do istoty sprawy, a także o zasądzenie na rzecz organu rentowego kosztów postępowania kasacyjnego.Ubezpieczona, w odpowiedzi na skargę kasacyjną, wniosła o jej oddalenie oraz zasądzenie od organu rentowego na jej rzecz kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Na wstępie wskazać należy na utrwalony pogląd Sądu Najwyższego, że zmiana decyzji organu rentowego przez przyznanie prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy przez sąd pierwszej instancji czy drugiej instancji rodzi konieczność weryfikacji, czy spełnione są wszystkie warunki przyznania świadczenia (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 25 stycznia 2002 r., II UKN 788/00, OSNP 2003 nr 23, poz. 575; z dnia 22 lutego 2007 r., I UK 173/06, LEX nr 936835; wyrok z dnia 15 grudnia 2009 r., II UK 138/09, OSNP 2011 nr 13-14, poz. 192; z dnia 20 maja 2014 r., I UK 421/13, LEX nr 1480156; z dnia 7 października 2014 r., I UK 49/14, LEX nr 1538422).Stanowisko to w odniesieniu do sądu drugiej instancji znajduje oparcie w aktualnym modelu apelacji, w którym sąd ten w zasadzie nieograniczony jeszcze raz bada sprawę rozstrzygniętą przez sąd pierwszej instancji.
Oznacza to, że sąd drugiej instancji ma pełną swobodę jurysdykcyjną, ograniczoną jedynie granicami zaskarżenia. W konsekwencji powinien, naprawić wszystkie naruszenia prawa materialnego, niezależnie od tego, czy zostały wytknięte w apelacji, pod warunkiem że mieszczą się w granicach zaskarżenia. Kognicja sądu apelacyjnego obejmuje zatem „rozpoznanie sprawy” i to w taki sposób, w jaki mógł i powinien uczynić to sąd pierwszej instancji (zob. uzasadnienie mającej moc zasady prawnej uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 31 stycznia 2008 r., III CZP 49/07, OSNC 2008 nr 6, poz. 55).Weryfikacja przesłanek prawa do świadczenia z ubezpieczenia społecznego wymaga poczynienia ustaleń koniecznych ustaleń faktycznych, a ich brak oznacza zastosowanie prawa materialnego do niedostatecznie ustalonego stanu faktycznego, co oznacza wadliwą subsumcję i uzasadnia zarzut kasacyjny naruszenia prawa materialnego przez niewłaściwe jego zastosowanie (por. np. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 5 września 2012 r., IV CSK 76/12, LEX nr 122981; z dnia 11 marca 2003 r., V CKN 1825/00, LEX nr 784216; z dnia 10 marca 2011 r., II PK 241/10, LEX nr 817524).Wprawdzie prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy powstaje z dniem spełnienia wszystkich warunków wymaganych do jego nabycia (art. 100 ust. 1 ustawy emerytalnej), to jeżeli ubezpieczony pobiera zasiłek chorobowy, świadczenie rehabilitacyjne lub wynagrodzenie za czas niezdolności do pracy wypłacane na podstawie Kodeksu pracy, prawo do renty powstaje z dniem zaprzestania pobierania tych świadczeń (ust. 2 tego przepisu).
Z art. 100 ust. 2 ustawy emerytalnej jednoznacznie wynika, że prawo do świadczenia rentowego nabywa się dopiero po ustaniu pobierania wskazanych tam świadczeń. A zatem, jeżeli w dniu spełnienia wszystkich warunków do przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy osoba uprawniona pobiera świadczenie rehabilitacyjne, to ustalone prawo do emerytury lub renty powstaje i może być realizowane z dniem zaprzestania pobierania tego świadczenia (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 7 kwietnia 2011 r., I UK 352/10, LEX nr 863945 i z dnia 8 czerwca 2010 r., I UK 16/10, LEX nr 607441).
W konsekwencji, przyznanie prawa do świadczenia wymaga ustaleń faktycznych również i w tej kwestii. Ich brak w zaskarżonym wyroku oznacza, że uzasadniony jest zarzut kasacyjny naruszenia art. 100 ust. 2 ustawy emerytalnej.Skoro ubezpieczona miała przyznane prawo do świadczenia rehabilitacyjnego do dnia 4 grudnia 2015 r., to prawo do renty przysługiwało jej od 5 grudnia 2015 r.Mając na uwadze powyższe, Sąd Najwyższy na podstawie art. 39815 § 1 k.p.c. oraz art. 102 k.p.c. w związku z art. 39821 k.p.c. orzekł jak w sentencji.