Supreme Court dismisses appeal, ruling care periods for children under 6 count as non-contributory insurance periods regardless of order.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court dismissed the cassation appeal filed by a social insurance fund against a pension award granted to a claimant. The court found that the claimant met the statutory requirements for a disability pension based on a combination of contributory and non-contributory periods, including care for children under six years old. The court rejected the fund's argument that care periods for earlier children must be excluded, holding that the relevant law does not dictate the order in which these periods are applied to the insurance record.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 7 pkt 5a ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych; Art. 57 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 58 ust. 1 pkt 5 i ust. 2 ustawy; The order of applying non-contributory care periods to the insurance record does not affect the right to a pension, and periods for children under six must be counted without exclusion based on the number of children.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IATesto completo
Wyrok z dnia 13 października 2008 r.
II UK 51/08
Przepis art. 7 pkt 5a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.;
obecnie jednolity tekst: Dz.U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227) stanowiący, że okresami nieskładkowymi są przypadające przed nabyciem prawa do emerytury lub
renty okresy niewykonywania pracy z powodu opieki nad dzieckiem w wieku
do lat 4 w granicach do 3 lat na każde dziecko oraz łącznie bez względu na
liczbę dzieci do 6 lat, nie przesądza o kolejności zaliczania tych okresów do
stażu ubezpieczeniowego przy ustalaniu prawa do renty.
Przewodniczący SSN Józef Iwulski, Sędziowie: SN Roman Kuczyński (sprawozdawca), SA Halina Kiryło.
Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 października 2008 r. sprawy z wniosku Renaty K. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń
Społecznych-Oddziałowi w W. o rentę z tytułu niezdolności do pracy, na skutek
skargi kasacyjnej organu rentowego od wyroku Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z
dnia 8 listopada 2007 r. [...]
o d d a l i ł skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 26 marca 2007 r. Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń
Społecznych we Wrocławiu przyznał wnioskodawczyni prawo do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy na czas od 31 marca 2006 r. do 1 września 2007 r. Na
skutek apelacji strony pozwanej - organu rentowego - zarzucającej naruszenie prawa
materialnego - art. 57 i 58 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z
Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.) ze względu
na brak spełnienia przesłanki w postaci zgromadzenia przez wnioskodawczynię wy-
maganych prawem okresów składkowych, Sąd Apelacyjny nie znalazł podstaw do
zmiany zaskarżonego wyroku i oddalił apelację.
Podstawę takiego rozstrzygnięcia stanowiły ustalenia faktyczne, z których wynikało, iż wnioskodawczyni (urodzona 30 września 1968 r.) w okresie ostatniego
dziesięciolecia od dnia powstania niezdolności do pracy (1 września 1994 r. do 1
września 2004 r.) udokumentowała 5-letni okres składkowy i nieskładkowy. Do
okresu składkowego Sąd zaliczył: zatrudnienie w B.C. Sp. z o.o. (od 22 maja 2000 r.
do 31 grudnia 2003 r., tj. 3 lata 7 miesięcy i 9 dni); pobieranie zasiłku dla bezrobotnych (od 28 stycznia 2004 r. do 27 lipca 2004 r., tj. 6 miesięcy), co łącznie stanowiło
okres 4 lat, 1 miesiąca i 9 dni. Brakujący staż ubezpieczeniowy stanowił okres nieskładkowy przypadający w tym dziesięcioleciu z tytułu opieki nad dzieckiem do 4
roku życia, tj. okres opieki nad synem Dominikiem urodzonym 29 maja 1992 r. w
czasie od 1 września 1994 r. do 29 maja 1996 r. ograniczony do 1/3 okresów składkowych, tj. 16 miesięcy, co łącznie wynosiło 5 lat 6 miesięcy i 9 dni okresów składkowych i nieskładkowych. Mając powyższe na uwadze Sądy orzekające w tej sprawie stwierdziły, że ubezpieczona spełniła przesłanki z art. 57 ust. 1 pkt 2 w związku z
art. 58 ust. 1 pkt 5 oraz art. 7 pkt 5a powołanej ustawy, skoro w ostatnim 10-leciu od
daty złożenia wniosku posiadała pięcioletni staż ubezpieczeniowy (okres od 13
stycznia 1995 r. do 13 stycznia 2005 r.) w rozmiarze 5 lat 4 miesięcy i 24 dni, w tym 4
lata 1 miesiąc i 9 dni okresów składkowych i 1 rok, 3 miesiące i 25 dni okresów nieskładkowych.
Skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego wniósł organ rentowy, zaskarżając go w całości. Zarzucił naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię przepisów art. 5 ust. 2 i art. 7 pkt 5a w związku z art. 57 pkt 2 i art. 58 ust. 1
pkt 5 i ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu
Ubezpieczeń Społecznych, polegającą na przyjęciu nieprawidłowej zasady obliczania
okresów nieskładkowych ubezpieczonej.
W uzasadnieniu skargi organ rentowy wskazał na potrzebę rozstrzygnięcia
wątpliwości prawnych dotyczących zasad stosowania przepisów art. 5 ust. 2 w
związku z art. 7 pkt 5a i art. 57 pkt 2 oraz art. 58 ust. 1 pkt 5 i ust. 2 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, w sytuacji gdy przedłożone
dowody wskazują jednoznacznie, że okresy opieki nad dziećmi w rozmiarze ograniczonym do 1/3 udowodnionych okresów składkowych przypadają przed dziesięcioleciem poprzedzającym powstanie niezdolności do pracy i zgłoszenie wniosku o usta-
lenie prawa o renty. Istnieje zatem potrzeba wskazania przez Sąd Najwyższy, czy
jest możliwe z punktu widzenia powołanych wyżej przepisów ustawy dowolne wybranie okresu opieki spośród kilku okresów niewykonywania pracy z powodu opieki nad
dzieckiem do lat 4 w granicach do 3 lat na każde dziecko, czy też przyjąć należy kolejność kalendarzową, wynikającą z dat urodzenia dzieci. Jeżeli zatem przepis art. 7
pkt 5a ustawy stanowi zasadę, że okresy opieki ustala się na każde dziecko i okres
ten jest ograniczony barierą wiekową, którą jest 4 rok życia dziecka oraz przyjętą
przez ustawodawcę liczbą 6 lat, to tym samym nie można było pominąć przy obliczaniu okresów nieskładkowych okresu opieki nad pierwszym dzieckiem wnioskodawczyni i urodzenia przez nią łącznie czworga dzieci, a przyjęcie okresu opieki nad
dzieckiem ostatnio urodzonym, na które ze względu na ograniczenie do 6-ciu lat
okresu opieki nie może już być uwzględniony jako okres nieskładkowy.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna okazała się nieuzasadniona. Przepis art. 57 pkt 2 ustawy o
emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych określa jako jeden z
warunków przyznania prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy posiadanie wymaganego okresu składkowego i nieskładkowego. Zgodnie z art. 58 ust. 1 wymagany okres zatrudnienia oznacza określoną liczbę lat w zależności od tego, w jakim
wieku osoba ubiegająca się o przyznanie renty stała się niezdolna od pracy. Dla
osób, których niezdolność do pracy powstała w wieku powyżej trzydziestu lat, okres
ten wynosi 5 lat, z zawartym w ust. 2 tego przepisu zastrzeżeniem, że okres ten
powinien przypadać w ciągu ostatniego dziesięciolecia przed zgłoszeniem wniosku o
rentę lub przed dniem powstania niezdolności do pracy. Dla osób, które stały się niezdolne do pracy po ukończeniu 30 lat, określony w art. 57 pkt 2 wymóg oznacza posiadanie pięcioletniego okresu składkowego i nieskładkowego w określonym przedziale czasowym, natomiast okresy składkowe i nieskładkowe przypadające w innym
przedziale czasowym nie są brane pod uwagę przy ustalaniu prawa. Właśnie ze
względu na ten dodatkowy warunek dotyczący wyłącznie okresu pięcioletniego, wymaganego od osób, u których niezdolność do pracy powstała powyżej 30 roku życia
(por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2 grudnia 2004 r., I UK 56/04, OSNP 2005 nr
12, poz. 178) wymagany okres składkowy i nieskładkowy należy obliczać jedynie z
dziesięcioletniego okresu aktywności zawodowej. Dlatego tylko w stosunku do pozo-
stałych kategorii osób wymienionych w ust. 1 pkt 1, 2, 3, 4 przepisu art. 58 ustawy,
wymagany okres składkowy i nieskładkowy może być obliczany z całego okresu aktywności zawodowej. Tym samym w przypadku osób spełniających przesłanki z art.
58 ust. 1 pkt 5 ustawy należy okresy niewykonywania pracy z powodu sprawowania
opieki (art. 7 pkt 5-7 ustawy) wiązać z okresem dziesięciolecia przed zgłoszeniem
wniosku. W niniejszej sprawie okresem niewykonywania pracy przez wnioskodawczynię z powodu sprawowania opieki wpisującym się w dziesięciolecie wyznaczone
art. 58 ust. 2 ustawy był okres opieki nad synem Dominikiem (urodzonym 29 maja
1992 r.) w czasie od 1 września 1994 r. do 29 maja 1996 r. (art. 7 pkt 5a ustawy).
Argumenty organu rentowego przedstawione w skardze w postaci twierdzenia,
że „nie można było pominąć przy obliczaniu okresów nieskładkowych okresu opieki
nad pierwszym dzieckiem wnioskodawczyni i urodzenia przez nią łącznie czworga
dzieci a przyjęcie okresu opieki nad dzieckiem ostatnio urodzonym, na które ze
względu na ogranicznik 6 lat okres opieki nie może już być uwzględniony jako okres
nieskładkowy”, w ocenie składu orzekającego nie zasługują na poparcie.
Po pierwsze, przepis art. 7 pkt 5a ustawy - stanowiący, że okresami nieskładkowymi są przypadające przed dniem nabycia prawa do emerytury lub renty okresy
niewykonywania pracy z powodu opieki nad dzieckiem w wieku do lat 4 w granicach
do 3 lat na każde dziecko oraz łącznie bez względu na liczbę dzieci do 6 lat - nie
przesądza o kolejności zaliczania tych okresów do stażu ubezpieczeniowego przy
ustalaniu prawa do renty. Po drugie, w niniejszej sprawie okresy opieki nad wcześniej urodzonymi dziećmi ubezpieczonej nie były uwzględniane przy ustalaniu stażu
ubezpieczeniowego zgodnie z dyspozycją art. 57 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 58 ust.
pkt 5a oraz ust. 2 ustawy, tym samym okresy opieki w granicach do 3 lat na każde
dziecko oraz łącznie bez względu na liczbę dzieci do 6 lat, nie zostały „wyczerpane”.
Po trzecie, przyjęcie stanowiska organu rentowego dyskryminowałoby ubezpieczonych posiadających wiele dzieci w porównaniu z ubezpieczonymi mającymi jedno
dziecko urodzone w dziesięcioletnim okresie wymienionym w art. 58 ust 2 ustawy,
skoro wcześniejsze urodzenie dzieci tej kategorii ubezpieczonych, dla których nabycie prawa do renty uzależnione byłoby od spełnienia warunków wskazanych w art. 57
ust. 1 pkt 2 w związku z art. 58 ust. pkt 5a oraz ust. 2 ustawy, powodowałoby niemożność uwzględnienia okresu nieskładkowego z tytułu opieki nad kolejnym dzieckiem urodzonym w dziesięcioleciu przed zgłoszeniem wniosku o rentę lub przed
dniem powstania niezdolności do pracy.
Z tych wszystkich względów należało oddalić skargę i orzec jak w sentencji,
po myśli art. 39814 k.p.c.