Supreme Court dismissed cassation against work accident recognition where exhaustion was deemed an external cause.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court dismissed the cassation appeal filed by the employer against a lower court's finding that the employee's heart attack constituted a work accident. The employee, working as a driver, suffered a heart attack after performing strenuous tasks under extreme heat and fatigue, which the lower courts identified as external contributing factors. The Supreme Court ruled that such physical exhaustion resulting from work conditions qualifies as an external cause under the Work Accident Act, making the lower court's material law application correct and the appeal baseless.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 6 ust. 1 ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r. o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych; exhaustion resulting from work conditions constitutes an external cause qualifying a heart attack as a work accident.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt II UK 427/03
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 11 sierpnia 2004 r.
Sąd Najwyższy w składzie :
SSN Beata Gudowska (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Maria Tyszel
SSN Andrzej Wasilewski
Protokolant Wanda Cabaj
w sprawie z powództwa F. P.
przeciwko Przedsiębiorstwu Produkcyjno-Usługowemu "W." Spółce z ograniczoną
odpowiedzialnością w P.
o sprostowanie protokołu powypadkowego,
po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw
Publicznych w dniu 11 sierpnia 2004 r.,
kasacji strony pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń
Społecznych w K.
z dnia 15 kwietnia 2003 r., sygn. akt IX Pa …/02,
oddala kasację.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 11 czerwca 2002 r. Sąd Rejonowy w P. uwzględnił
powództwo
F.
P. przeciwko
pozwanemu
Przedsiębiorstwu
Produkcyjno-
Handlowemu „W.” w P., przyjmując, że zawał serca któremu uległ powód w dniu 30
kwietnia 1999 r. jest wypadkiem przy pracy w rozumieniu art. 6 ustawy z dnia 12
czerwca 1975 r. o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób
zawodowych (Dz.U. z 1983 r. nr 30 poz. 144 r. ze zm.). Sąd pierwszej instancji
ustalił, że powód F. P. pracował u strony pozwanej jako kierowca od dnia 1 lipca
1991 r. w pełnym wymiarze czasu pracy. W dniu 30 kwietnia 1999 roku rozpoczął
pracę około godziny 530 od wymiany paska klinowego w samochodzie ciężarowym
marki "Liaz". Około godziny 800 wyjechał tym samochodem z przyczepą do K. po
pustaki. Przed wyjazdem z P. wstąpił do domu, żeby się przebrać. Do K. przyjechał
około godziny 1030. Tam dokonano załadunku pustaków, przy czym zadaniem
powoda w trakcie tej czynności było otwarcie i zamknięcie burt samochodu i
zabezpieczenie ładunku pasami bezwładnościowymi. Po zakończeniu załadunku
pustaków powód wyjechał w kierunku P. Po przejechaniu około 1 km źle się poczuł,
w związku z czym zatrzymał samochód i wysiadł z szoferki, żeby odpocząć.
Ponieważ dalej czuł się źle wezwał przez telefon komórkowy Pogotowie
Ratunkowe, po czym stracił przytomność. Odzyskał ją w szpitalu, gdzie został
przywieziony przez Pogotowie Ratunkowe. Na Oddziale Intensywnej Terapii
Szpitala Specjalistycznego w K. przebywał do dnia 14 maja 1999 roku z powodu
rozpoznania pełnościennego zawału serca ściany przednio-bocznej. W dniu
wypadku powód, przy wymianie paska klinowego pozostawał w wymuszonej
pozycji, leżąc pod samochodem z rękami wniesionymi do góry. W chwili wypadku
temperatura powietrza wynosiła około 25-28°C. W przeddzień wypadku tj. w dniu
29 kwietnia 1999 r. podczas jazdy do K. powód wymieniał prawe tylne koło w
samochodzie. W trakcie tej czynności musiał podlewarować załadowane auto,
odkręcić śruby mocujące felgę, zdemontować oponę i dętkę, zamontować oponę,
napompować, przymocować koła, opuścić pojazd.
W okresie poprzedzającym wypadek, w kwietniu 1999 r. powód często
pracował w przedłużonym dziennym wymiarze czasu pracy, często po 14 godzin.
W dniu poprzedzającym wypadek oraz w dniu wypadku czuł się słabo, był
zmęczony.
Ustalenia te Sąd oparł na dokumentacji wypadkowej, historii choroby
powoda, aktach osobowych powoda, zeznaniach słuchanych w sprawie świadków,
kartach drogowych powoda, opinii biegłego sądowego z zakresu BHP, lekarza
kardiologa oraz opinii Zakładu Medycyny Sądowej w K., które potwierdzały
zeznania powoda, że w okresie poprzedzającym zdarzenie, jak i w dniu zdarzenia,
wykonywał pracę w warunkach znacznego wydatku energetycznego (praca ciężka),
a warunki pracy związane z pracą w nadgodzinach przekraczających dopuszczalne
limity, niewykorzystanie urlopów wypoczynkowych, panująca krytycznego dnia
wysoka temperatura powietrza mogły być czynnikami niekorzystnymi pośrednio
przyczyniającymi się do ujawnienia się choroby samoistnej.
W apelacji strona pozwana zarzuciła sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z
treścią zebranego materiału dowodowego przez jego wybiórcze potraktowanie i
naruszenie art. 233 § 1 k.p.c., wywodząc, że schorzenie kardiologiczne może być
uznane za wypadek przy pracy tylko wówczas, gdy jego przyczyna zewnętrzna
pozostawała w niebudzącym wątpliwości związku z wykonywaniem obowiązków
pracowniczych, co ma miejsce jedynie w sytuacjach oczywiście nadmiernego
wysiłku fizycznego albo głębokiego stresu. Skarżący twierdził, że nie można
przyjmować, iż zawał serca jest wypadkiem przy pracy, gdy nastąpi w trakcie
zwykłych czynności pracowniczych. Zwrócił także uwagę, że z opinii biegłych
lekarzy sądowych wynika, iż zawał serca, jakiego doznał powód nie nastąpił z
przyczyny
zewnętrznej.
Sąd Okręgowy w K. wyrokiem z dnia 15 kwietnia 2002 r. oddalił apelację
pozwanego. Przyjmując za własne ustalenia faktyczne Sądu pierwszej instancji,
zwłaszcza co do silnego zmęczenia powoda i wykonywania pracy w wysokiej
temperaturze powietrza, przyjął za tym Sądem, że był to nadmierny wysiłek, który
pośrednio przyczynił się do ujawnienia choroby samoistnej i podzielił jego pogląd
prawny poparty orzeczeniami Sądu Najwyższego prezentującymi zapatrywanie, że
zewnętrzną przyczyną sprawczą wypadku przy pracy może być każdy czynnik
pochodzący spoza organizmu poszkodowanego zdolny w istniejących warunkach
wywołać szkodliwe skutki, w tym także pogorszyć stan zdrowia pracownika
dotkniętego już schorzeniem samoistnym. Zważył też, że ocena nadmierności
wysiłku fizycznego wymaga uwzględnienia możliwości fizycznych i psychicznych
pracownika w tym jego wieku i kondycji w dniu wypadku, która zależy także od
tego, czy pracownik przystąpił do pracy po okresie dłuższego odpoczynku, czy też
wykonywał ją przemęczony dotychczasową jej intensywnością i rozmiarem oraz
bez odpoczynku przez dłuższy czas (wyroki z dnia 30 czerwca 1999 r., II UKN
22/99, OSNAPUS 2000 nr 18, poz. 696, z dnia 18 sierpnia 1999 r., II UKN 87/99,
OSNAPUS 2000 nr 20, poz. 760 oraz z dnia 1 grudnia 2000 r., II UKN 107/00, PiZS
2001 nr 11, s. 41).
Pozwany wniósł kasację opartą na postawie naruszenie prawa materialnego,
art. 6 ustawy o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych,
polegającego na błędnej jego interpretacji. Wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku
w całości i oddalenie powództwa lub o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz
poprzedzającego go wyroku Sądu Rejonowego i przekazanie sprawy sądowi
pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. Jednocześnie wskazał, że Sąd
Okręgowy, orzekając na skutek apelacji strony pozwanej, analizując okoliczności
sprawy ustalił, że powód w dniu zdarzenia podlegał niekorzystnym czynnikom,
takim jak wysoka temperatura powietrza 25-28o C, przemęczenie spowodowane
wymianą paska klinowego oraz praca w godzinach nadliczbowych, które w ocenie
skarżącego nie były czynnikami sprawczymi oraz niezbędnymi dla wystąpienia
ostrej niedomogi wieńcowej i ostatecznie zawału.
Powód wniósł o oddalenie kasacji, twierdząc, że jego zdaniem nie zachodzi
zarzucane w kasacji naruszenie prawa.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Pełnomocnik strony skarżącej wskazał jako podstawę kasacji jedynie
naruszenie prawa materialnego, a tym samym nie zakwestionował ustaleń
stanowiących faktyczną podstawę rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonym
wyroku. Ustalenia te należy wobec tego uznać za niewadliwe i wiążące Sąd
Najwyższy przy rozpoznaniu kasacji (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 6
sierpnia 1999 r., III RN 32/99; z dnia 23 kwietnia 1999 r., II UKN 609/98; z dnia 5
maja 1999 r., I PKN 674/98 i z dnia 6 maja 1999 r., I PKN 170/99, wyrok z dnia 21
marca 1997 r., I PKN 58/97, OSNAPUS 1997 r. nr 22, poz. 436, z dnia 13 lutego
1997 r., I PKN 71/96,OSNAPUS 1997 r. nr 19, poz. 377).
Według
ustaleń
faktycznych poczynionych przez sądy meriti powód, mężczyzna w wieku 55 lat,
wykonywał w dniu wypadu pracę przejawiając objawy bardzo silnego zmęczenia
wcześniejszymi czynnościami pracowniczymi. Przekroczenie limitów nadgodzin,
niewykorzystanie urlopu i wysoka temperatura powietrza, pośrednio przyczyniły się
do ujawnienia jego choroby samoistnej. Sądy uznały, że te okoliczności stanowiły
czynnik współsprawczy, były przyczyną zewnętrzną, a w konsekwencji uznały
zdarzenie opisane przez powoda za wypadek przy pracy.
W tym stanie rzeczy bezprzedmiotowe było odnoszenie się do cytowanych
zarówno przez sądy orzekające, jak i w kasacji orzeczeń Sądu Najwyższego, także
dlatego, że zarówno Sąd Apelacyjny, jak strona pozwana powołują się na pojęcie
przyczyny zewnętrznej wypadku w kontekście ugruntowanego w orzecznictwie
poglądu, że za zewnętrzną przyczynę wypadku przy pracy uznaje się każdy czynnik
zewnętrzny związany z pracą, który wywołał szkodliwe skutki, przy czym nie musi
to być przyczyna jedyna (por. wyr. Sądu Najwyższego z dnia 15 grudnia 1998 r , II
UKN 380/98, OSNAPUS 2000 nr 4 poz. 150). Sąd Najwyższy wprawdzie
dopuszczał taką kwalifikację jedynie w indywidualnych przypadkach i przy
niewątpliwym potwierdzeniu się w konkretnych stanach faktycznych wystąpienia
przesłanek ustawowych uznania zawałów serca za wypadki przy pracy, to jednak
nie można twierdzić, że Sąd Apelacyjny dokonał – w okolicznościach sprawy –
błędnej wykładni art. 6 ust. 1 ustawy o świadczeniach z tytułu wypadków przy
pracy, zgodnie z którym zawał serca, który wystąpił przy świadczeniu pracy, może
być kwalifikowany jako wypadek przy pracy wówczas, gdy był nagłym zdarzeniem
wywołanym przyczyną zewnętrzną, które nastąpiło w związku z pracą Z punktu
widzenia definicji wypadku przy pracy przemęczenie lub nadmierny wysiłek, które
doprowadziły
do
zawału,
oceniać
należy
w
kategoriach
bezpośrednio
współdziałającej przyczyny zewnętrznej. Są one bowiem bezpośrednim skutkiem
warunków wykonywania pracy, które zostały zakłócone w taki sposób, że same
stały się przyczyną zewnętrzną uszczerbku na zdrowiu, jakiego doznał pracownik.
Podniesienie więc w kasacji zarzutu naruszenia prawa materialnego, przy braku
zarzutów naruszenia prawa procesowego, czyni kasację bezzasadną w sytuacji,
gdy zastosowanie przepisu prawa materialnego było prawidłowe, wobec ustaleń
dokonanych przez Sąd (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 lutego 1999 r., II
UKN 476/98, OSNAPUS 2000 nr 8, poz. 316).
Mając to na względzie Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji (art. 393 12
k.p.c.).