Legislator Giurisprudenza & Legislazione
II UK 42/06 Generato dall'IA

Polish Supreme Court ruled that secondary employment does not disqualify a family member from farmer insurance if they remain ready to work on the farm.

Numero d'incarto II UK 42/06
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Respinto (Dismissed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court dismissed the cassation appeal regarding Mark B.'s eligibility for farmer social insurance. Although Mark B. conducted non-farming business activities, the court found his declarations about not working on the farm were insufficient to prove he ceased being a family member. The court held that maintaining the readiness to work on the farm, even while engaged in other activities, satisfies the statutory requirement for continuous employment.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników; The continuity of a family member's work on a farm is determined by their readiness to perform tasks for the farm, even if they engage in other business activities.

Parole chiave

Generato dall'IA
farmer social insurance family member status continuous employment secondary employment readiness to work agricultural insurance cassation appeal

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników
Zgodnie z art. 6 pkt 2 ustawy domownikiem rolnika jest osoba mu bliska, która po ukończeniu 16 roku życia pozostaje z nim
art. 398 § 14 k.p.c.
Mając to na względzie, Sąd Najwyższy skargę kasacyjną oddalił (art. 398 14
art. 98 k.p.c.
k.p.c.) o kosztach orzekając na podstawie art. 98 k.p.c.
art. 98 k.p.c
k.p.c.) o kosztach orzekając na podstawie art. 98 k.p.c.

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Wyrok z dnia 4 października 2006 r.

II UK 42/06

O stałości pracy domownika w gospodarstwie rolnym w rozumieniu art.

6 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników

(jednolity tekst: Dz.U. z 1998 r. Nr 7, poz. 25 ze zm.) decyduje zachowanie mimo prowadzenia działalności pozarolniczej - gotowości do świadczenia jej

na rzecz gospodarstwa osoby bliskiej w wymiarze czasu stosownym do zakładanego przez rolnika prawidłowego jego funkcjonowania.

Przewodniczący SSN Andrzej Wróbel, Sędziowie SN: Beata Gudowska

(sprawozdawca), Małgorzata Wrębiakowska-Marzec.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 października 2006 r. sprawy z odwołania Anity K. przeciwko Kasie Rolniczego Ubezpieczenia

Społecznego-Oddziałowi Regionalnemu w W. z udziałem zainteresowanego Marka

B. o objęcie Marka B. ubezpieczeniem społecznym rolników, na skutek skargi kasacyjnej organu rentowego od wyroku Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 18

października 2005 r. [...]

1. o d d a l i ł skargę kasacyjną,

2. zasądził od Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego-Oddziału Regionalnego w W. na rzecz Marka B. kwotę 120 zł (sto dwadzieścia) tytułem kosztów postępowania.

Uzasadnienie

Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego-Oddział Regionalny w W. decyzją z dnia 15 października 1999 r. potwierdziła dalsze (po dniu 1 października 1999

r.) podleganie Marka B. ubezpieczeniu społecznemu rolników jako domownika siostry, Anity K., mimo podjęcia przez niego pozarolniczej działalności gospodarczej,

natomiast decyzją z dnia 12 marca 2001 r. postanowiła o wyłączeniu go z tego ubezpieczenia w okresie od dnia 1 października 1999 r. do 31 marca 2001 r. Podstawą

decyzji o wyłączeniu z ubezpieczenia ex tunc były oświadczenia ubezpieczonego i

rolniczki złożone przy okazji wniosku o potwierdzenie ubezpieczenia, że nie zajmował się stale pracą w gospodarstwie siostry i głównie utrzymywał z dochodów uzyskiwanych z prowadzonej działalności gospodarczej.

Sąd Okręgowy we Wrocławiu (po ponownym rozpoznaniu sprawy) wyrokiem z

dnia 1 kwietnia 2004 r. zmienił zaskarżoną decyzję i stwierdził, że w okresie objętym

decyzją Marek B. był domownikiem rolnika, spełniającym warunki ubezpieczenia

określone w art. 1 i 6 ust. 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników. Stwierdzenie to wsparł ustaleniem, że gospodarstwo było wykorzystywane ekonomicznie, przynosiło plony i nie wymagało nakładu pracy większego,

niż świadczona wspólnie przez rolniczkę i jej brata-domownika. Codzienna obecność

domownika w gospodarstwie nie była konieczna, więc łączenie jej z prowadzeniem

działalności gospodarczej nie było wykluczone.

Wyrokiem z dnia 18 października 2005 r. Sąd Apelacyjny- Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych we Wrocławiu oddalił apelację organu rentowego. Przejmując

ustalenia faktyczne Sądu pierwszej instancji, podzielił jego stanowisko prawne, że

warunek stałej pracy domownika w gospodarstwie rolnym jest spełniony przez wykonywanie wszystkich niezbędnych zabiegów agrotechnicznych związanych z prowadzoną produkcją rolną, co - przy uwzględnieniu rozwoju techniki i zmechanizowania

prac w rolnictwie oraz istnienia uzasadnionych przerw w prowadzeniu prac polowych

- nie wymaga codziennej pracy.

Skarga kasacyjna Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego-Oddziału

Regionalnego w W., zawierająca żądanie jednoczesnego „uchylenia zaskarżonego

wyroku w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania; uchylenia w całości poprzedzającego go wyroku Sądu Okręgowego we Wrocławiu i przekazania

sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania lub uchylenia obydwu zaskarżonych wyroków i orzeczenia co do istoty sprawy w całości”, została oparta na podstawie naruszenia prawa materialnego - art. 6 pkt 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, przez błędną wykładnię „polegającą na przyjęciu, że Marek B. posiada

status domownika”. Skarżący organ rentowy wykluczył uznanie pracy w gospodarstwie rolnym łączonej z prowadzeniem pozarolniczej działalności gospodarczej (w

zakresie transportu samochodowego) za pracę stałą. Istotne zagadnienie prawne,

uzasadniające rozpoznanie skargi kasacyjnej, sformułował jako konieczność ustalenia kryteriów „stałej pracy w gospodarstwie rolnym” w przypadku stałego zatrudnienia

domownika poza gospodarstwem rolnym i postawił pytanie, „czy wystarczającą cechą stałości pracy w gospodarstwie rolnym jest wykonywanie wszystkich niezbędnych zabiegów agrotechnicznych związanych z prowadzoną produkcją rolną przy

wykorzystaniu odpowiedniego sprzętu, który ułatwia i przyśpiesza wykonywanie prac

polowych, bez codziennej obecności w polu”.

Marek B. wniósł o oddalenie skargi, twierdząc, że spełnia przesłanki uznania

go za domownika, gdyż ukończył 16 lat, jest bratem rolnika i zamieszkuje w bliskim

sąsiedztwie gospodarstwa rolnego, a ponadto wykonuje wszystkie niezbędne prace

w gospodarstwie, a więc stale w nim pracuje, choć główne dochody czerpie z działalności gospodarczej.

Sąd Najwyższy zważył co następuje:

Na podstawie ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym

rolników (jednolity tekst: Dz.U. z 1998 r. Nr 7, poz. 25 ze zm.) ubezpieczeniu społecznemu podlegają rolnicy i ich domownicy. Zgodnie z art. 6 pkt 2 ustawy domownikiem rolnika jest osoba mu bliska, która po ukończeniu 16 roku życia pozostaje z nim

we wspólnym gospodarstwie domowym - lub zamieszkuje na terenie jego gospodarstwa rolnego albo w bliskim sąsiedztwie - oraz stale pracuje w tym gospodarstwie

rolnym, bez związania z rolnikiem stosunkiem pracy. Postawiony w skardze kasacyjnej zarzut błędnej wykładni tego przepisu, polegający na krytyce nadania wyrażeniu

„stale pracuje w gospodarstwie rolnym” znaczenia innego, niż „codziennie pracuje w

gospodarstwie rolnym” znajduje uzasadnienie w semantycznym ujęciu przysłówka

„stale”, rozumianego jako czynienie czegoś „bez przerwy i przez cały czas” (por.

Słownik języka polskiego, Warszawa 2006 r.). Ta językowa wykładnia określenia

„stałości” pracy w gospodarstwie rolnym rozszerza jednak omawiane pojęcie w sposób sprzeczny z celem regulacji określającej krąg podmiotów uprawnionych do

świadczeń z ubezpieczenia społecznego rolników. Trafnie dostrzegł to Sąd Apelacyjny, odstępując od rozumienia „stałości pracy w gospodarstwie rolnym” jako nieustannego, przez cały czas, ciągłego, wykonywania prac w gospodarstwie. Należy podkreślić, mając na względzie cel i funkcje omawianej ustawy, że ustanowienie obowiązku ubezpieczenia społecznego domownika dotyczy osób nie będących posiadaczami gospodarstwa rolnego, a powiązanych z gospodarstwem rolnym tylko szczególnym stosunkiem, cechującym domownika. Nieodzowne jest zatem sięgnięcie do

specjalnego znaczenia jego roli w społeczno-gospodarczych stosunkach wiejskich,

której specyfikę uwypukla porównanie określenia domownika w art. 6 pkt 2 i definicji

rolnika sformułowanej w art. 6 pkt 1 ustawy. Zestawienie tych przepisów ujawnia, że

istota działań domownika, który nie prowadzi zawodowej działalności rolniczej na

własny rachunek, sprowadza się do pomocy rolnikowi w prowadzeniu gospodarstwa,

czyli do wykonywania prac wskazanych mu przez prowadzącego gospodarstwo,

leżących w zakresie jego decyzji gospodarczych. Mając to na względzie, należy

zaaprobować stanowisko Sądu Apelacyjnego, że wystarczające dla uznania pracy

domownika w gospodarstwie rolnym za stałą jest wykonywanie w jej przebiegu

wszystkich zabiegów agrotechnicznych związanych z prowadzoną produkcją (tu: roślinną) w rozmiarze dyktowanym potrzebami i terminami tych prac oraz używaniem

ułatwiającego te prace sprzętu. To stanowisko nawiązuje do wyroku z dnia 21 kwietnia 1998 r., II UKN 3/98 (niepublikowanego), w którym Sąd Najwyższy przyjął, że

praca domownika w gospodarstwie rolnym wykonywana w wymiarze czasu stosownym do prawidłowego jego funkcjonowania, zgodnie z jego strukturą, przy uwzględnieniu jego obszaru oraz ilości pracujących w nim osób, jest pracą stałą.

W tym samym kierunku wyłożył sporne określenie także Sąd Apelacyjny w

Rzeszowie w wyroku z dnia 28 czerwca 1994 r., III Aur 206/94 (OSA 1994 nr 7, poz.

62), zwracając uwagę, że stała praca w gospodarstwie rolnym wymaga również

pewnego psychicznego nastawienia polegającego na wiązaniu się na określony czas

z gospodarstwem rolnym i nieszukaniu stałego zatrudnienia poza nim. Ten aspekt

jest oczywiście bardzo istotny, gdyż stały charakter pomocy w gospodarstwie rolnym,

który ustawodawca uważa za oczywisty, może być pojmowany w sposób o wiele

bardziej racjonalny przy uwzględnieniu innego jeszcze znaczenia „stałości”, odpowiadającego pozostawaniu w tym samym miejscu (położeniu), trwałemu związaniu z

jakimś miejscem lub jakąś osobą, nieuleganiu zmianom, trwaniu bez przerwy, regularnemu odbywaniu się czegoś itp. Pojmowanie cechy stałości pracy w gospodarstwie rolnym w taki sposób pozwala na postawienie tezy o istotnym znaczeniu dla

podlegania ubezpieczeniu społecznemu nastawienia domownika na stałe świadczenie pracy w gospodarstwie rolnym i odpowiadającą temu nastawieniu niezmienną

możliwość skorzystania z jego pracy przez rolnika.

Sąd Najwyższy uznał, że temu właśnie elementowi należy przypisać zasadnicze znaczenie konstruujące podmiot ubezpieczenia rolniczego opisany w art. 6 pkt 2

ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Tylko tak rozumiane stałe wykonywa-

nie pracy w gospodarstwie rolnym prowadzi do wykładni art. 6 pkt 2 ustawy niesprzecznej z art. 5a tej ustawy, który - jako wyjątek od art. 7 ust. 1 i art. 16 ust. 3 dopuszcza możliwość dalszego podlegania ubezpieczeniu społecznemu przez domowników rolnika podejmujących pozarolniczą działalność gospodarczą. Korelacja

art. 6 pkt 2 i art. 5a ustawy wskazuje jasno, że domownikiem rolnika może być

osoba, dla której praca w gospodarstwie rolnym nie stanowi podstawowego zajęcia i

stałego źródła utrzymania. Nie jest wymagane, by domownik poświęcał cały swój

czas pracy w gospodarstwie rolnym osoby bliskiej, jak też nie musi czerpać środków

utrzymania wyłącznie z tej pracy. Jest to wyraz nowego określenia domownika rolnika, który w art. 2 pkt 2 poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r.

o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin (jednolity

tekst: Dz.U. z 1989 r. Nr 24, poz. 1433 ze zm.) obejmowany był ubezpieczeniem jedynie wtedy, gdy nie podlegał obowiązkowi ubezpieczenia na podstawie innych

przepisów, a ponadto gdy praca w gospodarstwie rolnym stanowiła jego główne źródło utrzymania. O stałości pracy domownika w gospodarstwie rolnym jako przesłance

ubezpieczenia na podstawie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników decyduje

zatem zachowanie przez niego - mimo prowadzenia innej działalności (pozarolniczej)

- gotowości do świadczenia jej na rzecz gospodarstwa osoby bliskiej w wymiarze

czasu stosownym do zakładanego przez rolnika prawidłowego jego funkcjonowania

zgodnie z jego strukturą, przy uwzględnieniu jego obszaru, liczby pracujących w nim

osób oraz używanego sprzętu rolniczego .

Wskazane jest także odniesienie się do orzeczeń Sądu Najwyższego, w których sformułowano negatywne przesłanki uznania osoby pomagającej w gospodarstwie rolnym za domownika przez stwierdzenie, że doraźna pomoc w wykonywaniu

typowych obowiązków domowych czy wykonywanie w gospodarstwie rolnym prac o

charakterze dorywczym, okazjonalnie i w wymiarze niższym od połowy pełnego wymiaru czasu pracy, nie stanowi stałej pracy w gospodarstwie rolnym zaliczanej do

stażu ubezpieczeniowego (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 18 marca 1999 r., II

UKN 528/98, OSNAPiUS 2000 nr 10, poz. 399 z dnia 7 listopada 1997 r., II UKN

318/97, OSNAPiUS 1998 nr 16, poz. 491, dnia 13 listopada 1998 r., II UKN 299/98,

OSNAPiUS 1999 nr 24, poz. 799 oraz z dnia 10 maja 2000 r., II UKN 535/99,

OSNAPiUS 2001 nr 21, poz. 650). Należy podnieść, że określenie w tych orzeczeniach domownika przez odwołanie się do pełnego wymiaru czasu pracy znajdowało

uzasadnienie wyłącznie w odniesieniu do okresu składkowego w rozumieniu art. 5

pkt 3 ustawy z dnia 17 października 1991 r. o rewaloryzacji emerytur i rent, o zasadach ustalania emerytur i rent oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 104, poz.

450 ze zm.), a nie ma znaczenia na gruncie art. 6 pkt 2 ustawy o ubezpieczeniu

społecznym rolników, pomijającego w sposób oczywisty wymiar czasu pracy jako

przesłankę objęcia ubezpieczeniem społecznym.

W tym stanie rzeczy oświadczenia ubezpieczonego i zainteresowanej rolniczki, z których wynikało, że Marek B. nie zajmował się wyłącznie pracą w gospodarstwie siostry i głównie utrzymywał z dochodów uzyskiwanych z prowadzonej

działalności gospodarczej, nie stanowiły nowych dowodów ani nie ujawniały okoliczności, które mogły mieć wpływ na wyłączenie z ubezpieczenia społecznego rolników

od czasu dokonania przez niego wyboru tego ubezpieczenia w miejsce ubezpieczenia z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej (por. wyrok Sądu Najwyższego z

dnia 11 maja 2005 r., III UK 28/05, OSNP 2005 nr 23, poz. 380 z glosą J. Jankowiaka, OSP 2006 nr 5, poz. 60 oraz glosę K. Ślebzaka do wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 22 lutego 2005 r., III AUa 307/04 OSP 2005 nr 10, poz. 122).

Mając to na względzie, Sąd Najwyższy skargę kasacyjną oddalił (art. 398 14

k.p.c.) o kosztach orzekając na podstawie art. 98 k.p.c.