Legislator Giurisprudenza & Legislazione
II UK 34/04 Generato dall'IA

Supreme Court dismissed pension claimant's appeal regarding failure to appear for medical examination.

Numero d'incarto II UK 34/04
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Respinto (Dismissed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court dismissed the pension claimant's cassation appeal against the lower court's rejection of his pension request. The claimant argued that the Social Insurance Institution failed to prove he was notified of medical examinations, while the court found sufficient evidence of his non-appearance despite his late claim of discovering the decision. The court ruled that the claimant did not meet the statutory requirement for disability arising during employment, leading to the denial of benefits.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin; ustawa o ubezpieczeniu społecznym osób prowadzących działalność gospodarczą: The court held that the failure to appear for medical examination constitutes a failure to meet statutory conditions for pension eligibility, regardless of procedural disputes regarding notification.

Parole chiave

Generato dall'IA
pension eligibility medical examination social insurance law disability requirements cassation appeal burden of proof non-appearance

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
art. 32 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin
prawa do renty wynikającego z art. 32 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym
art. 12 ust. 1 ustawy o zmianie niektórych ustaw o zaopatrzeniu emerytalnym i o ubezpieczeniu społecznym
myśl art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 28.06.1996 r. o zmianie niektórych ustaw o
art. 393 § 12 k.p.c.
Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd Najwyższy na podstawie art. 393 12 k.p.c.
art. 391 k.p.c
382 oraz art. 391 k.p.c., „polegające na przekroczeniu
art. 32 ust. 1 Konstytucji
2 i art. 32 ust. 1 Konstytucji.”
art. 188 pkt 1 Konstytucji RP
Konstytucją należy wyłącznie do Trybunału Konstytucyjnego (art. 188 pkt 1
art. 178 ust. 1 Konstytucji RP
oraz ustawom’ (art. 178 ust. 1 Konstytucji RP), przeto – wbrew oczekiwaniu
art. 391 § 1 k.p.c
382 i art. 391 § 1 k.p.c.

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Sygn. akt II UK 34/04

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 17 listopada 2004 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Zbigniew Myszka (przewodniczący)

SSN Krystyna Bednarczyk

SSN Andrzej Wasilewski (sprawozdawca)

Protokolant Halina Kurek

w sprawie z wniosku J. K.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w B.

o rentę,

po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw

Publicznych w dniu 17 listopada 2004 r.,

kasacji wnioskodawcy od wyroku Sądu Apelacyjnego w G.

z dnia 27 listopada 2003 r.,

oddala kasację.

Uzasadnienie

Zakład Ubezpieczeń Społecznych – Oddział w B. decyzją z dnia 23 maja

1996 r. odmówił wnioskodawcy – J. K. prawa do renty na podstawie przepisów

ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich

rodzin (Dz. U. Nr 40, poz. 267 ze zm. – powoływanej nadal jako: ustawa o

zaopatrzeniu

emerytalnym

pracowników

i

ich

rodzin),

ponieważ

pomimo

trzykrotnego wezwania nie zgłosił się on przed komisję lekarską, uniemożliwiając

tym samym przeprowadzenie badania.

Następnie, Sąd Okręgowy – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w B.

wyrokiem z dnia 15 listopada 2001 r.) oddalił odwołanie wnioskodawcy od

powyższej decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych – Oddziału w B. z dnia 23

maja 1996 r., stwierdzając w uzasadnieniu tego wyroku, że: po pierwsze – organ

rentowy uznał, że wnioskodawca ma udowodnione 34 lata 2 miesiące i 6 dni

łącznie okresów składkowych i nieskładkowych zatrudnienia; wnioskodawca mimo

wezwań nie stawiał się do badań przed komisją lekarską, jednakże w aktach

Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie ma dowodów doręczenia wnioskodawcy

wezwań na badania, natomiast niewątpliwe jest tylko to, że w dniu 7 lipca 1999 r.

wnioskodawca złożył w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych – Inspektoracie w

Żninie pismo, w którym podaje, że dopiero w dniu 2 lipca 1999 r. dowiedział się o

wydaniu przez organ rentowy decyzji odmownej, którą w formie kserokopii wysłano

wnioskodawcy

dopiero w dniu 12 lipca 1999 r.; mając to na uwadze, Sąd

Okręgowy uznał, że wniesione przez wnioskodawcę w dniu 21 lipca 1999 r.

odwołanie od powyższej decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych należy uznać

za wniesione w terminie; po drugie – w toku postępowania w sprawie Sąd

Okręgowy dopuścił dowód z opinii biegłych lekarzy (o specjalności: internistakardiolog, neurolog, gastroenterolog, urolog, endokrynolog i okulista), którzy

stwierdzili u wnioskodawcy określone schorzenia i na tej podstawie stwierdzili, że

jest on częściowo, trwale niezdolny do pracy od stycznia 1995 r.; po trzecie – Sąd

Okręgowy uznał powyższą opinię biegłych lekarzy za miarodajną, lecz mając na

uwadze to, że niezdolność wnioskodawcy do pracy powstała w styczniu 1995 r.,

stwierdził, że nie spełnił on jednego z warunków, od których zależy przyznanie

prawa do renty wynikającego z art. 32 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym

pracowników i ich rodzin, a mianowicie niezdolność wnioskodawcy do pracy

(dawniej inwalidztwo) nie powstała ani w czasie zatrudnienia, ani w okresie

równorzędnym z okresem zatrudnienia, ani też nie później niż w ciągu 18 miesięcy

od ustania tych okresów (stosownie do dyspozycji art. 6 ust. 2 ustawy o

zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin), bowiem wnioskodawca był

zatrudniony do dnia 6 marca 1991 r., a potem prowadził własne gospodarstwo rolne

(nie jest to jednak ani okres zatrudnienia, ani też okres równorzędny w rozumieniu

art. 32 tej ustawy).

Z kolei, Sąd Apelacyjny w G. wyrokiem z dnia 27 listopada 2003 r. oddalił

apelację wnioskodawcy od powyższego wyroku Sądu Okręgowego – Sądu Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych w B. z dnia 15 listopada 2001 r., stwierdzając w

uzasadnieniu tego orzeczenia, iż: po pierwsze – jeżeli, co zarzuca wnioskodawca,

w okresie od dnia 29 grudnia 1990 r. do dnia 31 grudnia 1995 r. prowadził on

działalność gospodarczą, to wynikałoby stąd, że w dacie złożenia wniosku o rentę

lub nawet przed tą datą był on osobą podlegającą ubezpieczeniu społecznemu w

myśl art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 1976 r. o ubezpieczeniu społecznym

osób prowadzących działalność gospodarczą oraz ich rodzin (jednolity tekst: Dz. U.

z 1983 r. Nr 31, poz. 147 ze zm. – powoływanej nadal jako: ustawa o

ubezpieczeniu społecznym osób prowadzących działalność gospodarczą); jednak

zgodnie z art. 9 ust. 4 ustawy o ubezpieczeniu społecznym osób prowadzących

działalność gospodarczą (w brzmieniu obowiązującym do dnia 1 września 1997 r.)

renta inwalidzka przysługiwała w razie zaliczenia do I lub II grupy inwalidów, a

dopiero „mocą art. 6 pkt. 2 ustawy z dnia 28.06.1996 r. o zmianie niektórych ustaw

o zaopatrzeniu emerytalnym i o ubezpieczeniu społecznym (Dz. U. Nr 100, poz.

461), przepis ust. 4 art. 9 ustawy z dnia 18.12.1976 r. o ubezpieczeniu społecznym

osób prowadzących działalność gospodarczą oraz ich rod został skreślony z dniem

1.09.1997 r. W konsekwencji, po stronie osób objętych ubezpieczeniem z tytułu

prowadzenia działalności gospodarczej prawo do renty po wskazanej dacie mogło

powstać po stwierdzeniu niezdolności do pracy w każdym stopniu. Jednakże w

myśl art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 28.06.1996 r. o zmianie niektórych ustaw o

zaopatrzeniu emerytalnym i o ubezpieczeniu społecznym do wniosków o

świadczenie zgłoszonych przed dniem wejścia w życie ustawy, a więc przed

1.09.1997 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. To zaś oznacza dla

wnioskodawcy, że jedynie stwierdzenie u niego inwalidztwa I lub II grupy (obecnie

jest to całkowita niezdolność do pracy i samodzielnej egzystencji lub całkowita

niezdolność do pracy), dawałoby mu prawo do renty (przy spełnieniu pozostałych

warunków).”; po drugie – tymczasem z opinii biegłych lekarzy sądowych z dnia 12

grudnia 2000 r. wynika, że „wnioskodawca jest częściowo niezdolny do pracy od

stycznia 1995 r. (dawna grupa III), co powoduje, że w świetle cytowanych wyżej

przepisów, nie ma prawa do renty, gdyż nie jest osobą całkowicie niezdolną do

pracy i samodzielnej egzystencji lub osobą całkowicie niezdolną do pracy (dawna I i

II grupa).”; po trzecie – w tej sytuacji „obojętne jest, czy wnioskodawca złożył

wniosek o rentę w dniu 29.12.1995 r., czy w dniu 14.04.1996 r., ponieważ obie te

daty sytuują się przed datą 1.09.1997 r., a powtórzyć trzeba, że w myśl art. 12 ust.

1 ustawy z dnia 28.06.1996 r. o zmianie niektórych ustaw o zaopatrzeniu

emerytalnym i o ubezpieczeniu społecznym do wniosków o świadczenie

zgłoszonych przed dniem wejścia w życie ustawy, a więc przed 1.09.1997 r.,

stosuje się przepisy dotychczasowe.”; po czwarte – nawet jednak gdyby uznać, że

w okresie od 1991 r. do 1994 r. wnioskodawca prowadził gospodarstwo rolne, to i

tak z przyczyn podniesionych przez Sąd Okręgowy w B., wyrok tego Sądu jest

trafny.

W kasacji od powyższego wyroku Sądu Apelacyjnego w G. z dnia 27

listopada 2003 r. pełnomocnik wnioskodawcy zarzucił naruszenie: po pierwsze –

art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 28 czerwca 1996 r. o zmianie niektórych ustaw o

zaopatrzeniu emerytalnym i o ubezpieczeniu społecznym, „w sytuacji, gdy Sąd

Apelacyjny (a wcześniej Sąd Okręgowy) na podstawie art. 178 pkt 1 oraz art. 2, 8 i

32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 02.04.1997 r. winien był stwierdzić

niekonstytucyjność w/w przepisu art. 12 ust. 1 w zakresie, w jakim odnosi się do

regulacji art. 6 pkt 2 tej ustawy oraz art. 9 ust. 4 ustawy z dnia 18 grudnia 1976 r. o

ubezpieczeniu społecznym osób prowadzących działalność gospodarczą oraz ich

rodzin (...) i w konsekwencji odmówić jego zastosowania w niniejszej sprawie.”; po

drugie – art. 233 § 1, art. 382 oraz art. 391 k.p.c., „polegające na przekroczeniu

granic swobodnej oceny dowodów przy stanowisku ‘gdyby jednak uznać za Sądem

I instancji, że w okresie 1991 r. – 1994 r. wnioskodawca prowadził gospodarstwo

rolne, to i tak ze względów podniesionych przez ten Sąd, które Sąd Apelacyjny

podziela, rozstrzygnięcie jest trafne’ w sytuacji, gdy ze zgromadzonego materiału

dowodowego wynika (...), że w tym czasie od 29.12.1990 r. do 31.12.1995 r. powód

głównie prowadził działalność gospodarczą, a prowadzenie małego gospodarstwa

rolnego było zajęciem ubocznym.”

Jako

okoliczność

uzasadniającą

przyjęcie

kasacji

do

rozpoznania

pełnomocnik wnioskodawcy wskazał potrzebę wyjaśnienia: „niekonstytucyjności

przepisu rangi ustawowej: art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 28.06.1996 r. o zmianie

niektórych ustaw o zaopatrzeniu emerytalnym i o ubezpieczeniu społecznym (Dz.

U. Nr 100, poz. 461) w zakresie, w jakim odnosi się do regulacji art. 6 pkt 2 tej

ustawy oraz art. 9 ust. 4 ustawy z dnia 18 grudnia 1976 r. o ubezpieczeniu

społecznym osób prowadzących działalność gospodarczą oraz ich rodzin (Dz. U.

Nr 31 z 1983 r. poz. 147 ze zm.).”, skoro bowiem przepis art. 9 ust. 4 ustawy o

ubezpieczeniu społecznym osób prowadzących działalność gospodarczą

został

skreślony przez art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 28 czerwca 1996 r. o zmianie niektórych

ustaw o zaopatrzeniu emerytalnym i o ubezpieczeniu społecznym, a zmiana ta

„była wręcz oczywista albowiem kończyła okres regulacji, w której pracownik

otrzymywał rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy, natomiast osoba

prowadząca działalność gospodarczą (np. jego pracodawca) renty takiej nie mógł

otrzymywać”, to uznać należy, iż: „Ustawodawca nie był jednak konsekwentny do

końca. Poprzez regulację art. 12 ust. 1 cyt. ustawy nakazał stosować przepisy

dotychczasowe do wniosków o świadczenie, zgłoszonych przed dniem wejścia w

życie ustawy. (...) Sąd Apelacyjny nie zauważył jednak, że taka regulacja art. 12

ust. 1 w powiązaniu z art. 6 pkt 2 cyt. ustawy z 28 czerwca 1996 r. o zmianie

niektórych ustaw o zaopatrzeniu emerytalnym i o ub4ezpieczeniu społecznym (...)

oraz art. 9 ust. 4 ustawy z dnia 18 grudnia 1976 r. o ubezpieczeniu społecznym

osób prowadzących działalność gospodarczą i ich rodzin jest oczywiście sprzeczna

z art. 2 i art. 32 ust. 1 Konstytucji.”

W konsekwencji, w kasacji sformułowany został wniosek o zmianę

zaskarżonego wyroku „poprzez przyznanie prawa do renty zgodnie z wnioskiem

oraz o zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda zwrotu kosztów procesu w

postępowaniu kasacyjnym, a ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i

przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu w G. do ponownego rozpoznania.”

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Z dniem 1 września 1997 r. weszła w życie ustawa z dnia 28 czerwca 1996 r.

o zmianie niektórych ustaw o zaopatrzeniu emerytalnym i o ubezpieczeniu

społecznym ( art. 13 – Dz. U. Nr 100, poz. 461 – powoływana nadal jako: ustawa o

zmianie niektórych ustaw o zaopatrzeniu emerytalnym i o ubezpieczeniu

społecznym), która zapoczątkowała zmiany systemowe polskiego porządku

prawnego w zakresie ubezpieczeń społecznych poprzez wprowadzenie w miejsce

dotychczasowej instytucji prawnej ‘inwalidztwa’ (grup: I, II i III) nowej instytucji

prawnej ‘niezdolności do pracy’. Konsekwencją wprowadzonej zmiany było

uchylenie na podstawie art. 6 pkt 2 ustawy o zmianie niektórych ustaw o

zaopatrzeniu

emerytalnym

i o

ubezpieczeniu

społecznym

obowiązującego

dotychczas przepisu art. 9 ust. 4 ustawy o ubezpieczeniu społecznym osób

prowadzących działalność gospodarczą, stanowiącego, iż „renta inwalidzka

przysługuje w razie zaliczenia do I lub II grupy inwalidów”. Równocześnie, z uwagi

na okoliczność, że zmiany wprowadzone do polskiego prawa ubezpieczeń

społecznych ustawą o zmianie niektórych ustaw o zaopatrzeniu emerytalnym i o

ubezpieczeniu społecznym, która weszła w życie z dniem 1 września 1997 r., miały

charakter systemowy, w art. 12 ust. 2 tej ustawy sformułowana została w

odniesieniu

do

obowiązującego

całego

w

podlegającego

zakresie

tym

ubezpieczeń

zmianom

porządku

społecznych

prawnego

ogólna

norma

intertemporalna, w myśl której: „do wniosków o świadczenia, zgłoszonych przed

dniem wejścia

w życie ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe,

z

zastrzeżeniami ust. 2 i 3.” Tym samym, data 1 września 1997 r. miała stanowić

swoistą cezurę prawną, od której rozpoczęto stosowanie

w systemie polskiego

prawa ubezpieczeń społecznych nowej instytucji prawnej ‘niezdolności do pracy’.

Wynika stąd, że wbrew sugestiom oraz zarzutom podniesionym w kasacji: po

pierwsze – uchylenie (na podstawie art. 6 pkt 2 ustawy o zmianie niektórych ustaw

o zaopatrzeniu emerytalnym i o ubezpieczeniu społecznym) art. 9 ust. 4 ustawy o

ubezpieczeniu społecznym osób prowadzących działalność gospodarczą (w

brzmieniu obowiązującym do dnia 1 września 1997 r.) nie nastąpiło z powodu

‘niekonstytucyjności’ tego ostatniego przepisu, ale wyłącznie w konsekwencji

zmiany wprowadzanej do polskiego systemu prawa ubezpieczeń społecznych,

mającej na celu zastąpienie dotychczasowej instytucji prawnej ‘inwalidztwa’, którą

ustawodawca posłużył się także w tym przepisie, nową instytucją prawną

‘niezdolności do pracy’; po drugie – stąd także art. 9 ust. 4 ustawy o ubezpieczeniu

społecznym

osób

prowadzących

działalność

gospodarczą

(w

brzmieniu

obowiązującym do dnia 1 września 1997 r.) nie mógł zostać wyłączony z zakresu

stosowania sformułowanej w art. 12 ust. 1 ustawy o zmianie niektórych ustaw o

zaopatrzeniu emerytalnym i o ubezpieczeniu społecznym zasady intertemporalnej,

skoro nowa instytucja prawna ‘niezdolności do pracy’ miała zacząć funkcjonować

na gruncie całego polskiego porządku prawnego począwszy od dnia 1 września

1997 r.; trafnie stwierdza przy tym w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd

Apelacyjny, że: „w tym kontekście obojętne jest, czy faktycznie wnioskodawca

złożył wniosek o rentę w dniu 29.12.1995 r., czy w dniu 11.04.1996 r., ponieważ

obie te daty sytuują się przed datą 1.09.1997 r., a powtórzyć trzeba, że w myśl art.

12 ust. 1 ustawy z dnia 28.06.1996 r. o zmianie niektórych ustaw o zaopatrzeniu

emerytalnym i o ubezpieczeniu społecznym, do wniosków o świadczenie

zgłoszonych przed dniem wejścia w życie ustawy, a więc przed 1.09.1997 r. stosuje

się przepisy dotychczasowe”; po trzecie – w konsekwencji, oczywiście bezzasadny

okazał się podniesiony w kasacji zarzut ‘błędnej wykładni i niewłaściwego

zastosowania art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 28.06.1996 r. o zmianie niektórych ustaw

o

zaopatrzeniu

emerytalnym

i

o

ubezpieczeniu

społecznym

(...)”

oraz

niekonstytucyjności tego przepisu, tym bardziej jeśli zważyć, że ustawa ta weszła w

życie zarówno przed uchwaleniem (w dniu 4 kwietnia 1997 r.), jak i przed dniem

wejścia w życie (w dniu 17 października 1997 r.) obecnie obowiązującej Konstytucji

RP; po czwarte – ponieważ kompetencja do orzekania o niezgodności ustawy z

Konstytucją należy wyłącznie do Trybunału Konstytucyjnego (art. 188 pkt 1

Konstytucji RP), a sędziowie w sprawowaniu swego urzędu podlegają ‘Konstytucji

oraz ustawom’ (art. 178 ust. 1 Konstytucji RP), przeto – wbrew oczekiwaniu

skarżącego – orzekające w sprawie Sądy (zarówno Sąd Okręgowy w B., jak i Sąd

Apelacyjny w G.) nie miały kompetencji ani do tego, aby we własnym zakresie

stwierdzić niekonstytucyjność art. 12 ust. 1 ustawy o zmianie niektórych ustaw o

zaopatrzeniu emerytalnym i o ubezpieczeniu społecznym, ani też do tego, aby

odmówić zastosowania tego przepisu w rozpoznawanej sprawie; po piąte –

wreszcie, podniesiony w kasacji zarzut naruszenia przez Sąd Apelacyjny art. 233 §

1, art. 382 i art. 391 § 1 k.p.c. jest bezzasadny z tej przyczyny, że zamieszczone na

końcu uzasadnienia zaskarżonego wyroku Sądu Apelacyjnego stwierdzenie, iż

„gdyby nawet uznać za Sądem I instancji, że w okresie 1991 r. – 1994 r.

wnioskodawca prowadził gospodarstwo rolne, to i tak ze względów podniesionych

przez ten Sąd, które Sąd Apelacyjny podziela, rozstrzygnięcie jest trafne” ma

charakter typowego obiter dictum, w którym Sąd Apelacyjny – po uprzednim

przeanalizowaniu i wykluczeniu dopuszczalności przyznania wnioskodawcy prawa

do renty z tytułu prowadzenia przezeń działalności gospodarczej – raz jeszcze

potwierdził zasadność uprzedniego orzeczenia Sądu Okręgowego w B., że

wnioskodawca nie spełnił także jednego z warunków, od których zależy przyznanie

renty pracowniczej (zgodnie z art. 32 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym

pracowników i ich rodzin).

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd Najwyższy na podstawie art. 393 12 k.p.c.

orzekł jak w sentencji.

Teza:

1. Uchylenie (na podstawie art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 28 czerwca 1996 r. o

zmianie niektórych ustaw o zaopatrzeniu emerytalnym i o ubezpieczeniu

społecznym – Dz. U. Nr 100, poz. 461) art. 9 ust. 4 ustawy z dnia 18 grudnia 1976

r. o ubezpieczeniu społecznym osób prowadzących działalność gospodarczą oraz

ich rodzin (Dz. U. Nr 31 z 1983 r. poz. 147 ze zm. – w brzmieniu obowiązującym do

dnia 1 września 1997 r.) nie nastąpiło z powodu ‘niekonstytucyjności’ tego

ostatniego przepisu, ale wyłącznie w konsekwencji zmiany wprowadzanej do

polskiego systemu prawa ubezpieczeń społecznych, mającej na celu zastąpienie

dotychczasowej

instytucji

prawnej

‘inwalidztwa’

nową

instytucją

prawną

‘niezdolności do pracy’.

2. Art. 9 ust. 4 ustawy o ubezpieczeniu społecznym osób prowadzących

działalność gospodarczą (w brzmieniu obowiązującym do dnia 1 września 1997 r.)

nie mógł zostać wyłączony z zakresu stosowania sformułowanej w art. 12 ust. 1

ustawy o zmianie niektórych ustaw o zaopatrzeniu emerytalnym i o ubezpieczeniu

społecznym zasady intertemporalnej, skoro nowa instytucja prawna ‘niezdolności

do pracy’ miała zacząć funkcjonować na gruncie całego polskiego porządku

prawnego począwszy od dnia 1 września 1997 r. (art. 13 tej ostatniej ustawy).