Legislator Giurisprudenza & Legislazione
II UK 321/08 Generato dall'IA

Supreme Court allows third-party liability for social security contributions under Art. 31 and 32 of Social Security Act.

Numero d'incarto II UK 321/08
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Parzialmente accolto (Partially Allowed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court partially quashed the appellate court's decision regarding the social security fund's appeal, remanding the case for a new ruling on costs. The court held that partners in a civil partnership are jointly liable for unpaid social security contributions based on Art. 31 and 32 of the Social Security Act. By interpreting these provisions together with tax code references, the court established that third-party liability extends to health, labor, and guaranteed benefits funds to ensure uniform social protection levels.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych; Art. 32 tej ustawy: The provisions regarding third-party liability for tax obligations apply by analogy to social security contributions, thereby establishing joint liability for partners in civil partnerships for unpaid contributions to various social funds.

Parole chiave

Generato dall'IA
third party liability social security contributions civil partnership partners joint and several liability Social Security Act tax code reference remand for costs

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
Sąd Okręgowy, powołując się na art. 31 i 32 ustawy z dnia 13
Art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
Zdaniem Sądu Apelacyjnego, z art. 32 ustawy
Art. 115 Ordynacji podatkowej
przyjęcie, że art. 115 Ordynacji podatkowej nie ma zastosowania do zaległości z
Art. 116 Ordynacji podatkowej
ograniczoną odpowiedzialnością mogą, na podstawie art. 116 Ordynacji podatkowej
Art. 398 § 2 k.p.c.
mocy art. 39817 § 1 k.p.c.
art. 39817 § 1 k.p.c
mocy art. 39817 § 1 k.p.c.
art. 39817 § 2 k.p.c
Z uwagi na to, że zgodnie z art. 39817 § 2 k.p.c.

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Sygn. akt II UK 321/08

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 11 maja 2010 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Jerzy Kuźniar (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Zbigniew Hajn

SSN Halina Kiryło

w sprawie z wniosku K. C., W. C.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych

z udziałem zainteresowanej […]

o przeniesienie odpowiedzialności z tytułu składek,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 11 maja 2010 r.,

skargi kasacyjnej organu rentowego od wyroku Sądu Apelacyjnego w […]

z dnia 6 maja 2008 r.,

uchyla zaskarżony wyrok w punkcie 1, w części orzekającej o

apelacji organu rentowego i w tej części przekazuje sprawę

Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania i orzeczenia

o kosztach postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

W sprawie z odwołania K. C. i W. C. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń

Społecznych Pierwszemu, z udziałem zainteresowanych […], o przeniesienie

odpowiedzialności z tytułu składek, wyrokiem z dnia 9 października 2006 r., Sąd

Okręgowy - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w P., zmienił dwie decyzje

organu rentowego z dnia 10 grudnia 2004 r. i orzekł, że: 1) K. C. nie odpowiada za

zaległości spółki „K." Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Handlowo-Usługowe K. i W. C.

Spółka Jawna w P. oraz za zaległości wspólnika W. C. z tytułu składek na Fundusz

Ubezpieczeń Zdrowotnych, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń

Pracowniczych oraz 2) W. C. nie odpowiada za zaległości spółki „K."

Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Handlowo-Usługowe K. i W. C. Spółka Jawna w P.

oraz za zaległości wspólnika K. C. z tytułu składek na Fundusz Ubezpieczeń

Zdrowotnych,

Fundusz

Pracy

i

Fundusz

Gwarantowanych

Świadczeń

Pracowniczych. Jednocześnie Sąd Okręgowy oddalił odwołania w części

kwestionującej

przeniesienie

na

poszczególnych

odwołujących

się

odpowiedzialności za zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne.

W stanie faktycznym sprawy, spółka cywilna K. C. i W. C. powstała w 1996 r.

W dniu 12 marca 2001 r. jej wspólnicy zawarli umowę spółki jawnej pod wyżej

wskazaną firmą. Od połowy 2002 r. działalność spółki nie przynosiła żadnego

dochodu, w związku z czym nie były regulowane należności składkowe. W dniu 12

kwietnia 2002 r. spółka wystąpiła o otwarcie postępowania układowego i jej wniosek

został uwzględniony postanowieniem Sądu Rejonowego w P. z dnia 9 maja 2003 r.

Postanowieniem z dnia 23 września 2003 r. postępowanie układowe umorzono. W

dniu 10 grudnia 2004 r. organ rentowy wydał decyzje, w których ustalił wysokość

zadłużenia wspólników spółki wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z tytułu

składek na ubezpieczenia społeczne oraz z tytułu składek na Fundusz

Ubezpieczeń Zdrowotnych, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń

Pracowniczych. Sąd Okręgowy, powołując się na art. 31 i 32 ustawy z dnia 13

października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z

2007 r. Nr 11, poz. 74 ze zm.; dalej ustawa systemowa) oraz art. 115 i art. 107 § 1

pkt 2 i 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (jednolity tekst:

Dz.U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.), stwierdził, że wspólnik spółki cywilnej i jawnej

ponosi odpowiedzialność za zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia

społeczne, nie ponosi natomiast odpowiedzialności za zaległości z tytułu składek

na

Fundusz

Ubezpieczeń

Zdrowotnych,

Fundusz

Pracy

i

Fundusz

Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Apelacje od tego wyroku - wniesione

zarówno przez odwołujących się, jak i przez organ rentowy - zostały oddalone

wyrokiem Sądu Apelacyjnego z dnia 6 maja 2008 r., który podzielił ustalenia

faktyczne i ich ocenę prawną dokonaną przez Sąd Okręgowy. W szczególności Sąd

odwoławczy zaaprobował pogląd Sądu pierwszej instancji dotyczący braku podstaw

do odpowiedzialności wspólników spółki jawnej za niezapłacone składki na

Fundusz Ubezpieczeń Zdrowotnych, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych

Świadczeń Pracowniczych. Zdaniem Sądu Apelacyjnego, z art. 32 ustawy

systemowej jednoznacznie wynika, że do tych składek stosuje się odpowiednio

przepisy dotyczące składek na ubezpieczenia społeczne, ale nie w pełnym

zakresie, a jedynie co do ich poboru, egzekucji, wymierzania odsetek za zwłokę i

opłaty dodatkowej, przepisów karnych, dokonywania zabezpieczeń na wszystkich

nieruchomościach, ruchomościach i prawach zbywalnych dłużnika oraz stosowania

ulg i umorzeń.

Powyższy wyrok zaskarżył skargą kasacyjną w pkt 1, w części w której Sąd

oddalił apelację ZUS, pełnomocnik organu rentowego zarzucając naruszenie prawa

materialnego - art. 31 i 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie

ubezpieczeń społecznych przez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie i

przyjęcie, że art. 115 Ordynacji podatkowej nie ma zastosowania do zaległości z

tytułu składek na Fundusz Ubezpieczeń Zdrowotnych, Fundusz Pracy i Fundusz

Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Zdaniem skarżącego, nietrafne jest

stanowisko przyjęte przez Sąd Apelacyjny o braku możliwości przeniesienia na

wspólników spółki jawnej zaległości dotyczących składek na te Fundusze. Według

organu rentowego taką możliwość daje art. 32 ustawy systemowej, który należy

odczytywać łącznie z jej art. 31. Stąd też, chociaż w art. 32 nie ujęto expressis

verbis, że do składek w nim wymienionych stosuje się przepisy dotyczące

odpowiedzialności osób trzecich, to odpowiedzialność ta wynika z wykładni

systemowej i funkcjonalnej. Na uzasadnienie swojego stanowiska skarżący powołał

się na poglądy wyrażone przez Sąd Najwyższy w wyrokach z dnia 17 października

2006 r., II UK 85/06 (OSNP 2007 nr 21-22, poz. 328) i z dnia 9 października 2006 r.,

II UK 47/06 (OSNP 2007 nr 19-20, poz. 296) oraz w uchwałach z dnia 4 czerwca

2008 r., II UZP 3/08 (OSNP 2009 nr 11-12, poz. 148) i z dnia 23 maja 2003 r., III

CZP 27/03 (OSNC 2004 nr 3, poz. 37).

Sąd Najwyższy rozpoznając skargę kasacyjną, postanowieniem z dnia 31

marca 2009 r., II UK 321/08, odroczył wydanie orzeczenia w niniejszej sprawie i na

mocy art. 39817 § 1 k.p.c. przedstawił do rozstrzygnięcia powiększonemu składowi

Sądu Najwyższego zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości: - „Czy

przepis art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń

społecznych (...), w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2009 r., stanowi

podstawę do przeniesienia odpowiedzialności za zaległości składkowe na Fundusz

Pracy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych i na ubezpieczenie

zdrowotne na osoby trzecie ?”

W uchwale siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 15 października 2009

r., II UZP 3/09 (dotąd niepublikowana), Sąd Najwyższy orzekł, że przepis art. 32

ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych – także w brzmieniu obowiązującym

do dnia 1 stycznia 2010 r. przed zmianą dokonaną przez art. 45 pkt 1 ustawy z dnia

19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (Dz.U. Nr 237, poz. 1656) –

stanowi podstawę odpowiedniego stosowania do składek na Fundusz Pracy,

Fundusz

Gwarantowanych

Świadczeń

Pracowniczych

i

na

ubezpieczenie

zdrowotne przepisów dotyczących składek na ubezpieczenia społeczne o

odpowiedzialności osób trzecich za zaległości składkowe.

Sąd Najwyższy zważył co następuje:

Skarga kasacyjna podlega uwzględnieniu, ponieważ jej podstawa okazała

się uzasadniona.

W uzasadnieniu wyżej wskazanej uchwały zostało potwierdzone jednolite

orzecznictwo Sądu Najwyższego sprowadzające się do stwierdzenia, że do składek

na Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych i na

ubezpieczenie zdrowotne stosuje się art. 115 (lub art. 116) Ordynacji podatkowej.

W uchwale z dnia 7 maja 2008 r., II UZP 1/08, (OSNP 2008 nr 23-24, poz. 352) Sąd

Najwyższy przyjął, że niezapłacone w terminie składki na Fundusz Pracy i

ubezpieczenie zdrowotne (oraz należności z nimi związane) mogą być pobrane

przez organ rentowy od spadkobiercy osoby zobowiązanej do zapłaty takich

składek w granicach odpowiedzialności danego spadkobiercy za długi spadku. W

uzasadnieniu tej uchwały Sąd Najwyższy wywiódł, że użyte w art. 32 ustawy

systemowej określenie „w zakresie poboru" - w odniesieniu do składek na

ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy i na Fundusz Gwarantowanych

Świadczeń Pracowniczych - należy odczytywać w powiązaniu z przepisami

regulującymi pobór tego rodzaju składek przez organ rentowy. W sytuacji, gdy art.

32 ustawy systemowej stwierdza, że nie tylko w zakresie poboru składek na

ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy oraz Fundusz Gwarantowanych

Świadczeń Pracowniczych, ale także w zakresie egzekucji, wymierzania odsetek za

zwłokę i dodatkowej opłaty, przepisów karnych, dokonywania zabezpieczeń na

wszystkich nieruchomościach, ruchomościach i prawach zbywalnych dłużnika oraz

stosowania ulg i umorzeń stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące składek na

ubezpieczenia społeczne, Zakład Ubezpieczeń Społecznych ma prawo i obowiązek

stosować odpowiednio przepisy prawa materialnego i procesowego dotyczące

składek na ubezpieczenie społeczne wobec każdego dłużnika tego typu należności,

jak wymienione w art. 32 ustawy systemowej, które to przepisy pozwolą na pobór,

czyli uzyskanie wierzytelności danego Funduszu. Zawarte w ustawach regulujących

funkcjonowanie Narodowego Funduszu Zdrowia (dawniej kas chorych) oraz

Funduszu Pracy przepisy o naliczaniu odsetek za zwłokę w zapłacie składek na

dany Fundusz - zgodnie z przepisami Ordynacji podatkowej dotyczącymi odsetek

od zaległości podatkowych - należy odczytywać jedynie jako potwierdzające regułę

wyprowadzaną z art. 32 ustawy systemowej, a zarazem jako wskazujące wprost na

jeden z aspektów szeroko rozumianego poboru składek na poszczególne

Fundusze. Jeszcze wyraźniej analizowane zagadnienie przedstawił Sąd Najwyższy

w powołanej w skardze kasacyjnej uchwale z dnia 4 czerwca 2008 r., II UZP 3/08,

(OSNP 2009 nr 11-12, poz. 148) w której przyjęto, że członkowie zarządu spółki z

ograniczoną odpowiedzialnością mogą, na podstawie art. 116 Ordynacji podatkowej

w związku z art. 32 ustawy systemowej oraz w związku z art. 31 tej ustawy, zostać

obciążeni odpowiedzialnością za niezapłacone w terminie przez tę spółkę składki

na Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych i na

ubezpieczenie zdrowotne. W uzasadnieniu tej uchwały Sąd Najwyższy wywiódł, że

nie jest trafna wykładnia użytego w art. 32 ustawy systemowej określenia o

„poborze"

składek,

ograniczająca

to

pojęcie

do

czynności

technicznych,

nieobejmujących tym samym odpowiedzialności z tytułu nieopłaconych składek

przez osoby trzecie (członków zarządu spółki). Przepisy ustawowe o poborze

składek dotyczą przede wszystkim określenia podmiotu zobowiązanego do ich

zapłacenia. Podmiotem zobowiązanym do zapłacenia składek może być następca

prawny podmiotu, na którym ciąży obowiązek składkowy, jak i osoba trzecia, na

którą przepisy prawa nakładają obowiązek spełnienia - przy istnieniu określonych

warunków

-

zobowiązania

składkowego,

niespełnionego

przez

podmiot

bezpośrednio zobowiązany. Taką możliwość przewiduje art. 31 ustawy systemowej,

który odsyła do odpowiedniego stosowania, między innymi art. 115, art. 116, 116a,

117, 118 i 119 Ordynacji podatkowej, tj. do przepisów o odpowiedzialności osób

trzecich za zobowiązania podatkowe. W ocenie Sądu Najwyższego, art. 31 i 32

ustawy systemowej należy postrzegać łącznie, co oznacza, że odesłanie zawarte w

art. 32 ustawy systemowej obejmuje odesłanie do przepisów dotyczących składek

na ubezpieczenia społeczne łącznie z przepisem art. 31, zawierającym odesłanie

do wymienionych w nim przepisów Ordynacji podatkowej. Celem tego przepisu jest

zabezpieczenie uzyskiwania składek na Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych

Świadczeń Pracowniczych oraz na ubezpieczenie zdrowotne na poziomie

analogicznym, jak w przypadku składek na ubezpieczenia społeczne. Składki te podobnie jak składki na ubezpieczenia społeczne - służą gromadzeniu dochodów, z

których są następnie pokrywane świadczenia socjalne w postaci odpowiednich

zasiłków, bądź też świadczenia w naturze, w razie zaistnienia ryzyka socjalnego w

postaci utraty zarobków z powodu ogłoszenia upadłości pracodawcy, braku pracy,

czy też konieczności leczenia. Wyłączenie - bądź też ograniczenie - zakresu

ściągalności składek wymagałoby w tej sytuacji wyraźnej, szczególnej regulacji

prawnej, której analizowane unormowania nie zawierają. Wykładnia przedstawiona

w powołanych uchwałach została bez zastrzeżeń zaaprobowana w uzasadnieniu

uchwały Sądu Najwyższego z dnia 4 grudnia 2008 r., II UZP 6/08 (OSNP 2009 nr 78, poz. 102), w którym wywiedziono - powołując się na art. 32 ustawy systemowej że do składek na Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń

Pracowniczych i ubezpieczenie zdrowotne ma odpowiednie zastosowanie art. 31 tej

ustawy, a w konsekwencji mają odpowiednie zastosowanie wymienione w nim

przepisy Ordynacji podatkowej, w tym przepisy o odpowiedzialności osób trzecich

za zobowiązania podatkowe. Również w niepublikowanym wyroku z dnia 4 marca

2009 r., II UK 275/08, Sąd Najwyższy, odwołując się do uzasadnień wyroków z dnia

9 października 2006 r., II UK 47/06, (OSNP 2007 nr 19-20, poz. 296) oraz z dnia 17

października 2006 r., II UK 85/06, (OSNP 2007 nr 21-22, poz. 328), stwierdził, że

członkowie zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialności mogą na podstawie

art. 116 Ordynacji podatkowej w związku z art. 32 ustawy systemowej oraz w

związku z art. 31 tej ustawy zostać obciążeni odpowiedzialnością za niezapłacone

w terminie przez tę spółkę składki na Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych

Świadczeń Pracowniczych i na ubezpieczenie zdrowotne.

Z uwagi na to, że zgodnie z art. 39817 § 2 k.p.c. uchwała powiększonego

składu Sądu Najwyższego jest w niniejszej sprawie wiążąca (niezależnie od tego,

że skład orzekający Sądu Najwyższego w całej rozciągłości ją podziela), należało

uwzględnić skargę kasacyjną i orzec jak w sentencji na podstawie art. 398 16 k.p.c.