Supreme Court dismisses teacher's pension appeal as employment termination was not on her request.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court dismissed the teacher's cassation appeal regarding her pension entitlement. The lower courts ruled that she failed to meet the statutory requirement for early retirement because her employment contract was terminated by the school director due to medical unfitness, rather than on her own request. The Court affirmed this decision, emphasizing that the specific legal provision for teachers' early retirement strictly requires the employment relationship to end voluntarily by the teacher's will.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 88 ust. 1 Karty Nauczyciela; The right to early retirement for teachers with thirty years of service requires the termination of the employment relationship on the teacher's own request, excluding termination initiated by the employer for medical reasons.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt II UK 306/12
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 17 maja 2013 r.
Sąd Najwyższy w składzie :
SSN Jerzy Kuźniar (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Beata Gudowska
SSN Zbigniew Korzeniowski
w sprawie z wniosku U. P.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych
o emeryturę,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń
Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 17 maja 2013 r.,
skargi kasacyjnej wnioskodawczyni od wyroku Sądu Apelacyjnego […]
z dnia 22 marca 2012 r.,
oddala skargę kasacyjną.
UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 22 marca 2012 r., Sąd Apelacyjny, oddalił apelację
wnioskodawczyni U. P. od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń
Społecznych w O. z dnia 9 listopada 2011 r. w sprawie przeciwko Zakładowi
Ubezpieczeń
Społecznych
o
emeryturę,
wskazując
w
uzasadnieniu,
że
wnioskodawczyni nie spełniła przesłanek określonych w art. 88 ust. 1 ustawy z dnia
26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (jednolity tekst: Dz.U. z 2006 r. Nr 97, poz.
674 ze zm.), gdyż nie doszło do rozwiązania stosunku pracy na jej wniosek.
W stanie faktycznym sprawy wnioskodawczyni była zatrudniona na
stanowisku nauczyciela w Szkole Podstawowej Nr 2 w G. w okresie od dnia 1
września 1982 r. do dnia 30 września 2009 r. Stosunek pracy został rozwiązany na
podstawie art. 23 ust. 1 pkt 3 Karty Nauczyciela. W listopadzie 2009 r.
wnioskodawczyni złożyła wniosek o rentę z tytułu niezdolności do pracy i w dniu 17
lutego 2010 r. po badaniu lekarskim Lekarz Orzecznik ZUS orzekł, że jest ona
zdolna do pracy. Decyzją z dnia 4 marca 2010 r. organ rentowy odmówił jej prawa
do renty z tytułu niezdolności do pracy. Wnioskodawczyni złożyła wniosek o
emeryturę, a decyzją z dnia 22 stycznia 2009 r. odmówiono jej do niej prawa,
wobec
niewykazania
wymaganego
-
letniego
okresu
składkowego
i
nieskładkowego. Decyzją z dnia 13 lutego 2009 r. dokonano zmiany w zakresie
ustalenia 30 - letniego okresu składkowego i nieskładkowego, zaliczając
wnioskodawczyni do okresu zatrudnienia okres jej pracy w gospodarstwie rolnym
dziadków od dnia 24 lipca 1978 r. do dnia 29 lipca 1978 r. i przyjmując że wykazała
30 - letni okres zatrudnienia oraz 20 – letni okres pracy nauczycielskiej. Kolejnym
wnioskiem z dnia 5 października 2009 r. wnioskodawczyni wystąpiła o przyznanie
emerytury w trybie przepisów Karty Nauczyciela, dołączając świadectwo pracy z
dnia 30 września 2009 r., z którego wynikało, że stosunek pracy ustał na podstawie
art. 23 pkt 3 Karty Nauczyciela. Decyzją z dnia 14 października 2009 r. ponownie
odmówiono przyznania wnioskodawczyni emerytury, wobec braku spełnienia
przesłanki rozwiązania stosunku pracy na wniosek nauczyciela, zaś Sąd Okręgowy
wyrokiem z dnia 22 grudnia 2009 r., oddalił odwołanie wnioskodawczyni. W dniu 10
lutego 2011 r. wnioskodawczyni złożyła ponowny wniosek o emeryturę
nauczycielską, zaś zaskarżoną decyzją z dnia 28 lutego 2011 r. organ rentowy
odmówił przyznania wnioskodawczyni prawa do emerytury.
Odwołanie wnioskodawczyni od tej decyzji oddalił wyrokiem z dnia 9
listopada 2011 r. Sąd Okręgowy - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w O.,
wskazując w uzasadnieniu, że art. 88 Karty Nauczyciela przewiduje możliwość
przejścia nauczyciela na emeryturę niezależnie od wieku, a jednym z koniecznych
warunków do nabycia tej emerytury jest rozwiązanie stosunku pracy na wniosek
nauczyciela. Tak więc nauczyciel, który nie rozwiązał na swój wniosek stosunku
pracy - mimo spełnienia warunku wymaganego stażu pracy (ogólnego i w
szczególnym charakterze) nie może nabyć prawa do tej emerytury. Tymczasem w
rozpatrywanej sprawie do rozwiązania stosunku pracy nie doszło z inicjatywy
wnioskodawczyni (nauczyciela) lecz w drodze jednostronnego oświadczenia woli
dyrektora szkoły, nie zachodzi również wyjątek, o którym mowa w art. 88 ust. 1a
ustawy.
W skardze kasacyjnej od wyroku Sądu Apelacyjnego, zaskarżając go w
całości, pełnomocnik wnioskodawczyni zarzucił naruszenie prawa materialnego –
art. 66 ust. 1 w związku z art. 7 Konstytucji polegające na „niezgodnej z prawem
odmowie wnioskodawczyni zagwarantowanego ustawą prawa do emerytury
pomimo spełnienia przez nią wszystkich warunków możliwych do zrealizowania w
zaistniałej sytuacji”, oraz przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik
sprawy – art. 390 § 1 „poprzez nieprzedstawienie Sądowi Najwyższemu
zagadnienia prawnego budzącego poważne wątpliwości w rozpoznawanej sprawie
(…)” i art. 316 § 1 k.p.c. „poprzez pominięcie (…) stanu rzeczy istniejącego w chwili
zamknięcia rozprawy (…)”, wniósł o uchylenie i zmianę zaskarżonego wyroku w
całości poprzez orzeczenie zgodne z żądaniem zawartym
w odwołaniu
wnioskodawczyni, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie
sprawy do ponownego rozpoznania, wraz z orzeczeniem o kosztach postępowania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Wstępnie trzeba przypomnieć, że zgodnie z art. 398 13 § 1 i 2 k.p.c., Sąd
Najwyższy rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i jest związany
ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia, jeżeli
skarga nie zawiera zarzutu naruszenia przepisów postępowania lub gdy zarzut taki
okaże się niezasadny. W utrwalonym orzecznictwie Sądu Najwyższego (por. np.
wyroki z dnia z dnia 24 listopada 2010 r., I PK 78/10 oraz z dnia 19 maja 2011 r.,
I PK 264/10 - niepublikowane) przyjmuje się, że Sąd Najwyższy rozpoznaje skargę
w granicach zaskarżenia i w granicach przedstawionych podstaw (art. 398 13 § 1
k.p.c.), co oznacza, że nie może uwzględniać naruszenia żadnych innych
przepisów niż wskazane przez skarżącego. Innymi słowy Sąd Najwyższy może
rozpoznawać skargę kasacyjną tylko w ramach tej podstawy, na której ją oparto,
odnosząc się jedynie do przepisów, których naruszenie zarzucono. Uwaga ta –
prawnie oczywista – jest konieczna, gdy się zważy, że we wniesionej skardze
kasacyjnej,
w
jej
podstawach,
brak
odniesienia
się
do
kluczowego
w
okolicznościach sprawy, art. 88 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta
Nauczyciela.
W
rozpoznawanej
sprawie
spór
sprowadzał
się
do
oceny,
czy
wnioskodawczyni, z którą w dniu 30 września 2009 r. rozwiązano stosunek pracy
na podstawie art. 23 ust. 1 pkt 3 Karty Nauczyciela, spełniła przesłanki do nabycia
prawa do emerytury określone w art. 88 ust. 1 tej ustawy, nie powołanego jako
naruszony w podstawach skargi. W związku z tym tylko ogólnie należy wspomnieć,
że
zgodnie
z tym
przepisem,
nauczyciele
mający trzydziestoletni
okres
zatrudnienia, w tym dwadzieścia lat wykonywania pracy w szczególnym
charakterze mogą - po rozwiązaniu na swój wniosek stosunku pracy - przejść na
emeryturę. Za wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 8 czerwca 2011 r., III UK 162/10
(OSNP z 2012 r. nr 13-14, poz. 179), należy powtórzyć, że niezbędnym warunkiem
skorzystania z prawa do emerytury na tej podstawie jest rozwiązanie stosunku
pracy na wniosek nauczyciela. Tak więc nauczyciele, którzy nie rozwiążą na swój
wniosek stosunku pracy - mimo spełnienia warunku wymaganego stażu pracy
(ogólnego i w szczególnym charakterze) nie mogą nabyć prawa do tego
świadczenia. Wykładnia językowa i systemowa tego przepisu prowadzi do
jednoznacznego rezultatu, że za rozwiązanie stosunku pracy „na swój wniosek”
przez nauczyciela, nie może być uznane jego rozwiązanie przez dyrektora szkoły.
Tymczasem w rozpoznawanej sprawie z wnioskodawczynią rozwiązano stosunek
pracy na podstawie art. 23 ust. 1 pkt 3 Karty Nauczyciela, a więc na podstawie
orzeczenia lekarza przeprowadzającego badanie okresowe lub kontrolne o
niezdolności nauczyciela do wykonywania dotychczasowej pracy.
Z tych względów trafne jest rozstrzygnięcie przyjęte przez Sąd Apelacyjny w
zaskarżonym wyroku, że wnioskodawczyni nie spełniła warunku uprawniającego do
przejścia na emeryturę na podstawie art. 88 ust. 1 Karty Nauczyciela, polegającego
na rozwiązaniu stosunku pracy na swój wniosek.
Z tych względów orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 398 14
k.p.c.