Supreme Court dismisses pensioner's appeal, upholding suspension of pension due to continued employment post-acquisition. The court rejects the claim that the new law violates acquired rights. The decision clarifies that the Constitutional Court ruling applies only to those who acquired pension rights between January 2009 and December 2010. The court notes that the Constitutional Court ruling applies only to those who acquired pension rights between January 2009 and December 2010. The court notes that the Constitutional Court ruling applies only to those who acquired pension rights between January 2009 and December 2010.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court dismissed the pensioner's cassation appeal against the Social Insurance Institution's decision to suspend her pension due to continued employment. The lower courts initially suspended the pension based on a new regulation requiring job termination for pension acquisition, but the Court of Appeal reversed this, citing a transitional provision that allowed continued employment. The Supreme Court ultimately upheld the suspension, ruling that the Constitutional Court's declaration of unconstitutionality regarding acquired rights applies only to individuals who acquired their pension rights between January 2009 and December 2010, which included the appellant.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 28 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 16 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustaw; art. 103a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych: The Constitutional Court's ruling declaring the requirement to terminate employment for pension acquisition unconstitutional applies retroactively only to those who acquired pension rights between January 2009 and December 2010, not to those acquiring rights after December 31, 2010.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt II UK 299/12
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 24 kwietnia 2013 r.
Sąd Najwyższy w składzie :
SSN Krzysztof Staryk (przewodniczący)
SSN Zbigniew Korzeniowski (sprawozdawca)
SSN Małgorzata Wrębiakowska-Marzec
w sprawie z wniosku Z. S.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w O.
o wypłatę emerytury,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń
Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 24 kwietnia 2013 r.,
skargi kasacyjnej organu rentowego od wyroku Sądu Apelacyjnego […]
z dnia 4 kwietnia 2012 r.,
oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Pozwany organ rentowy decyzją z 12 października 2011 r. wstrzymał
ubezpieczonej Z. S. dalszą wypłatę emerytury od 1 października 2011 r. wobec
nierozwiązania stosunku pracy z dotychczasowym pracodawcą. Podstawę prawną
decyzji stanowiły przepisy art. 134 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 2 w związku z art. 103a
ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń
Społecznych (dalej jako „ustawa emerytalna”) oraz art. 28 ustawy z 16 grudnia
2010 r. o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustaw
(dalej jako „ustawa zmieniająca”). Ubezpieczona, urodzona w 1953 r., nabyła od 1
marca 2009 r. prawo do emerytury, jednocześnie pozostawała w zatrudnieniu
pracowniczym i do końca września 2011 r. nie rozwiązała umowy o pracę, dlatego
od 1 października 2011 r. wstrzymano jej wypłatę emerytury.
Sąd Okręgowy w O. wyrokiem z 25 listopada 2011 r. oddalił odwołanie
ubezpieczonej. Wskazał, że stan prawny pozwalał nabyć emeryturę bez
konieczności rozwiązania stosunku pracy. Od 1 października 2011 r. obowiązuje
regulacja art. 103a ustawy emerytalnej (wprowadzona na mocy art. 6 ust. 2 ustawy
zmieniającej), zgodnie z którą prawo do emerytury ulega zawieszeniu bez względu
na wysokość przychodu uzyskiwanego przez emeryta z tytułu zatrudnienia
kontynuowanego bez uprzedniego rozwiązania stosunku pracy z pracodawcą, na
rzecz którego wykonywał je bezpośrednio przed dniem nabycia prawa do
emerytury, ustalonym w decyzji organu rentowego. Wobec tego, że ubezpieczona,
pobierając emeryturę, nieprzerwanie pozostawała w stosunku pracy, pozwany
prawidłowo wstrzymał jej wypłatę emerytury od 1 października 2011 r.
W apelacji ubezpieczona zarzuciła, że zmiana regulacji prawnej narusza
zasadę ochrony praw nabytych.
Sąd Apelacyjny wyrokiem z 4 kwietnia 2012 r. zmienił zaskarżony wyrok oraz
poprzedzającą go decyzję, w tej sposób, że ustalił brak podstaw do wstrzymania
wypłaty emerytury. Za podstawę rozstrzygnięcia wskazał art. 27 ustawy
zmieniającej, zgodnie z którym Zakład Ubezpieczeń Społecznych, w terminie 30 dni
od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, poinformuje osoby pobierające emerytury
o obowiązujących, od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, warunkach pobierania
emerytury w przypadku kontynuowania stosunku pracy u pracodawcy, z którym
stosunek ten był zawarty przed dniem nabycia prawa do emerytury. Z przepisu tego
jasno wynika, iż ustawodawca nałożył na pozwanego obowiązek powiadomienia
ubezpieczonego o zmianie stanu prawnego w w/w zakresie, w tym o konieczności
rozwiązania stosunku pracy z dotychczasowym pracodawcą, aby nadal, to jest od 1
października 2011 r., mógł pobierać emeryturę. Mimo braku wyraźnego określenia
rygoru braku tego powiadomienia należy przyjąć, że jego niewykonanie nie może
skutkować
zawieszeniem
dotychczasowego
emerytury,
zatrudnienia.
Zatem
nawet
w
sytuacji
zawieszenie
kontynuowania
wypłaty
emerytury
ubezpieczonej było możliwe wyłącznie w sytuacji, gdy mimo skutecznego
powiadomienia o wymienionym obowiązku, ubezpieczona nadal pozostawałaby w
zatrudnieniu. To na pozwanym spoczywał ciężar wykazania powiadomienia
ubezpieczonej w terminie 30 dni od wejścia w życie ustawy zmieniającej o
zawieszeniu prawa do emerytury. W aktach sprawy nie ma takich dowodów.
Pozwany w toku sprawy również nie wskazywał na wywiązanie się z tego
obowiązku wobec ubezpieczonej. Skoro do 1 października 2011 r. ubezpieczona
nie została powiadomiona o zmianie, to nie zachodzą podstawy do zawieszenia jej
emerytury od tej daty. Sąd Okręgowy błędnie uznał, że decyzja o zawieszeniu
emerytury jest prawidłowa.
Skarga kasacyjna pozwanego zarzuciła naruszenie art. 27 ustawy
zmieniającej w związku z art. 103a ustawy emerytalnej przez przyjęcie, że pozwany
nieprawidłowo wstrzymał ubezpieczonej wypłatę emerytury. Wskazał na potrzebę
wykładni art. 27 ustawy zmieniającej, ponieważ błędnie przyjęto związek
przyczynowo-skutkowy między brakiem (a przynajmniej jego udokumentowania w
aktach rentowych) powiadomienia ubezpieczonej o zamianie stanu prawnego i
brakiem podstaw do zawieszenia emerytury od 1 października 2011 r. na podstawie
art. 103a ustawy emerytalnej.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zarzut skargi jest zasadny, jednak zaskarżony wyrok należy utrzymać w
mocy wobec wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 13 listopada 2012 r., K 2/12.
Wadliwą była wykładnia art. 27 ustawy zmieniającej, stwierdzająca, że brak
poinformowania przez pozwanego osoby pobierającej emeryturę o konieczności
rozwiązania stosunku pracy stanowił warunek sine qua non obowiązywania
przepisu art. 103a ustawy emerytalnej. Gdyby tak przyjąć, to inną treść miałyby te
przepisy, a także art. 30 ustawy zmieniającej, określający wejście jej życie. W
systemie źródeł prawa powszechnego obowiązywanie aktu normatywnego (ustawy)
nie zależy od indywidualnego poinformowania adresata o wyjściu w życie ustawy
czy o jej zmianie. Sąd Apelacyjny miałby rację, gdyby ustawodawca w art. 27
wprowadził wyjątek od tej zasady, jednak wówczas musiałby wyraźnie określić taki
skutek, czyli nieobowiązywania ustawy wobec indywidualnego adresata. Taka
norma (skutek) z tego przepisu nie wynika. Wykładnia art. 27 przyjęta w
zaskarżonym wyroku prowadziłaby do nieuprawnionego i istotnego zróżnicowania
wobec prawa, tylko ze względu na brak czynności faktycznej, czyli ze względu na
niepoinformowanie o nowej regulacji. Trudno byłoby przy tym uznać, że pozwany
prowadzi rejestr wszystkich emerytów pobierających emerytury przyznane bez
uprzedniego rozwiązania stosunku pracy i że mógłby (zdążyłby) poinformować ich
wszystkich o nowym prawie w terminie 30 dni do wejścia w życie ustawy.
Oczywiście obowiązek z art. 27 ustawy zmieniającej nie jest bez znaczenia, jednak
w aspekcie uprzedniego pouczenia ubezpieczonego, jako warunku zwrotu
nienależnie pobranego świadczenia (emerytury) na podstawie art. 138 ust. 2 pkt 1
ustawy emerytalnej. Nienależnie pobrane świadczenie nie wynikałoby z braku
poinformowania w trybie art. 27 ustawy zmieniającej, lecz z nierozwiązania
stosunku pracy, co zależałoby tylko od ubezpieczonego, nawet gdyby został
pouczony o nowej regulacji. Na podstawie art. 103a prawo do emerytury ulega
zawieszeniu
w przypadku
nierozwiązania
stosunku
pracy,
czyli dalszego
kontynuowania zatrudnienia wykonywanego bezpośrednio przed dniem nabycia
prawa do emerytury.
W ocenie składu rozpoznającego skargę należy jednak zważyć na wyrok
Trybunału Konstytucyjnego z 13 listopada 2012 r., K 2/12, gdyż wynika z niego
zmiana stanu prawnego, której nie można pominąć ze względu na zasadę z art.
316 k.p.c. w związku z art. 39821 k.p.c. Sąd Najwyższy oddala skargę kasacyjną
również wtedy, gdy zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia
odpowiada prawu (art. 39814 k.p.c.). Chodzi o to, że ubezpieczona może żądać
wznowienia postępowania na podstawie art. 4011 k.p.c. Stan faktyczny w jej
sprawie nie jest sporny, znaczenie miałoby tylko prawidłowe zastosowanie prawa
materialnego.
Trybunał Konstytucji w wskazanym wyroku orzekł, iż art. 28 ustawy z dnia 16
grudnia 2010 r. o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych
ustaw (Dz.U. Nr 257, poz. 1726 oraz z 2011 r. Nr 291, poz. 1707) w związku z art.
103a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu
Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227, z 2010 r. Nr 40, poz.
224, Nr 134, poz. 903, Nr 205, poz. 1365, Nr 238, poz. 1578 i Nr 257, poz. 1726, z
2011 r. Nr 75, poz. 398, Nr 149, poz. 887, Nr 168, poz. 1001, Nr 187, poz. 1112 i Nr
205, poz. 1203 oraz z 2012 r. poz. 118 i 251), dodanym przez art. 6 pkt 2 ustawy z
16 grudnia 2010 r., w zakresie, w jakim znajduje zastosowanie do osób, które
nabyły prawo do emerytury przed 1 stycznia 2011 r., bez konieczności rozwiązania
stosunku pracy, jest niezgodny z zasadą ochrony zaufania obywatela do państwa i
stanowionego przez nie prawa wynikającą z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej
Polskiej. Jednocześnie w uzasadnieniu w zakresie skutków wyroku stwierdził, że z
chwilą ogłoszenia sentencji wyroku w Dzienniku Ustaw utraci moc art. 28 ustawy
zmieniającej z 16 grudnia 2010 r. w zakresie, w jakim przewiduje stosowanie art.
103a ustawy o emeryturach i rentach z FUS do osób, które nabyły prawo do
emerytury przed 1 stycznia 2011 r., bez konieczności rozwiązania stosunku pracy.
Znaczy to, że obowiązek rozwiązania stosunku pracy z dotychczasowym
pracodawcą – jako warunek realizacji nabytego prawa do emerytury – nie będzie
miał zastosowania do osób, które nabyły to prawo w okresie od 8 stycznia 2009 r.
do 31 grudnia 2010 r. Natomiast przepis ten pozostaje nadal w obrocie prawnym i
znajduje zastosowanie do osób, które nabyły prawo do emerytury w momencie jego
wejścia w życie i później, tj. od 1 stycznia 2011 r.
Ubezpieczona nabyła prawo do emerytury (według ustaleń w sprawie) 1
marca 2009 r., zatem ma do niej zastosowanie dobrodziejstwo wynikające z
orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego.
Z tych motywów orzeczono jak w sentencji, stosownie do art. 398 14 k.p.c.