Legislator Giurisprudenza & Legislazione
II UK 299/12 Generato dall'IA

Supreme Court dismisses pensioner's appeal, upholding suspension of pension due to continued employment post-acquisition. The court rejects the claim that the new law violates acquired rights. The decision clarifies that the Constitutional Court ruling applies only to those who acquired pension rights between January 2009 and December 2010. The court notes that the Constitutional Court ruling applies only to those who acquired pension rights between January 2009 and December 2010. The court notes that the Constitutional Court ruling applies only to those who acquired pension rights between January 2009 and December 2010.

Numero d'incarto II UK 299/12
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Respinto (Dismissed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court dismissed the pensioner's cassation appeal against the Social Insurance Institution's decision to suspend her pension due to continued employment. The lower courts initially suspended the pension based on a new regulation requiring job termination for pension acquisition, but the Court of Appeal reversed this, citing a transitional provision that allowed continued employment. The Supreme Court ultimately upheld the suspension, ruling that the Constitutional Court's declaration of unconstitutionality regarding acquired rights applies only to individuals who acquired their pension rights between January 2009 and December 2010, which included the appellant.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 28 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 16 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustaw; art. 103a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych: The Constitutional Court's ruling declaring the requirement to terminate employment for pension acquisition unconstitutional applies retroactively only to those who acquired pension rights between January 2009 and December 2010, not to those acquiring rights after December 31, 2010.

Parole chiave

Generato dall'IA
pension suspension acquired rights Constitutional Court ruling employment termination transitional provisions Social Insurance Institution cassation appeal

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 28 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 16 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustaw
Społecznych (dalej jako „ustawa emerytalna”) oraz art. 28 ustawy z 16 grudnia
art. 103a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
2 pkt 2 w związku z art. 103a
art. 398 § 14 k.p.c.
w związku z art. 39821 k.p.c.
art. 316 k.p.c
art. 39821 k.p.c
w związku z art. 39821 k.p.c.
art. 39814 k.p.c
odpowiada prawu (art. 39814 k.p.c.).
art. 4011 k.p.c
wznowienia postępowania na podstawie art. 4011 k.p.c.
art. 2 Konstytucji
stanowionego przez nie prawa wynikającą z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Sygn. akt II UK 299/12

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 24 kwietnia 2013 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Krzysztof Staryk (przewodniczący)

SSN Zbigniew Korzeniowski (sprawozdawca)

SSN Małgorzata Wrębiakowska-Marzec

w sprawie z wniosku Z. S.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w O.

o wypłatę emerytury,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 24 kwietnia 2013 r.,

skargi kasacyjnej organu rentowego od wyroku Sądu Apelacyjnego […]

z dnia 4 kwietnia 2012 r.,

oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

Pozwany organ rentowy decyzją z 12 października 2011 r. wstrzymał

ubezpieczonej Z. S. dalszą wypłatę emerytury od 1 października 2011 r. wobec

nierozwiązania stosunku pracy z dotychczasowym pracodawcą. Podstawę prawną

decyzji stanowiły przepisy art. 134 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 2 w związku z art. 103a

ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń

Społecznych (dalej jako „ustawa emerytalna”) oraz art. 28 ustawy z 16 grudnia

2010 r. o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustaw

(dalej jako „ustawa zmieniająca”). Ubezpieczona, urodzona w 1953 r., nabyła od 1

marca 2009 r. prawo do emerytury, jednocześnie pozostawała w zatrudnieniu

pracowniczym i do końca września 2011 r. nie rozwiązała umowy o pracę, dlatego

od 1 października 2011 r. wstrzymano jej wypłatę emerytury.

Sąd Okręgowy w O. wyrokiem z 25 listopada 2011 r. oddalił odwołanie

ubezpieczonej. Wskazał, że stan prawny pozwalał nabyć emeryturę bez

konieczności rozwiązania stosunku pracy. Od 1 października 2011 r. obowiązuje

regulacja art. 103a ustawy emerytalnej (wprowadzona na mocy art. 6 ust. 2 ustawy

zmieniającej), zgodnie z którą prawo do emerytury ulega zawieszeniu bez względu

na wysokość przychodu uzyskiwanego przez emeryta z tytułu zatrudnienia

kontynuowanego bez uprzedniego rozwiązania stosunku pracy z pracodawcą, na

rzecz którego wykonywał je bezpośrednio przed dniem nabycia prawa do

emerytury, ustalonym w decyzji organu rentowego. Wobec tego, że ubezpieczona,

pobierając emeryturę, nieprzerwanie pozostawała w stosunku pracy, pozwany

prawidłowo wstrzymał jej wypłatę emerytury od 1 października 2011 r.

W apelacji ubezpieczona zarzuciła, że zmiana regulacji prawnej narusza

zasadę ochrony praw nabytych.

Sąd Apelacyjny wyrokiem z 4 kwietnia 2012 r. zmienił zaskarżony wyrok oraz

poprzedzającą go decyzję, w tej sposób, że ustalił brak podstaw do wstrzymania

wypłaty emerytury. Za podstawę rozstrzygnięcia wskazał art. 27 ustawy

zmieniającej, zgodnie z którym Zakład Ubezpieczeń Społecznych, w terminie 30 dni

od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, poinformuje osoby pobierające emerytury

o obowiązujących, od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, warunkach pobierania

emerytury w przypadku kontynuowania stosunku pracy u pracodawcy, z którym

stosunek ten był zawarty przed dniem nabycia prawa do emerytury. Z przepisu tego

jasno wynika, iż ustawodawca nałożył na pozwanego obowiązek powiadomienia

ubezpieczonego o zmianie stanu prawnego w w/w zakresie, w tym o konieczności

rozwiązania stosunku pracy z dotychczasowym pracodawcą, aby nadal, to jest od 1

października 2011 r., mógł pobierać emeryturę. Mimo braku wyraźnego określenia

rygoru braku tego powiadomienia należy przyjąć, że jego niewykonanie nie może

skutkować

zawieszeniem

dotychczasowego

emerytury,

zatrudnienia.

Zatem

nawet

w

sytuacji

zawieszenie

kontynuowania

wypłaty

emerytury

ubezpieczonej było możliwe wyłącznie w sytuacji, gdy mimo skutecznego

powiadomienia o wymienionym obowiązku, ubezpieczona nadal pozostawałaby w

zatrudnieniu. To na pozwanym spoczywał ciężar wykazania powiadomienia

ubezpieczonej w terminie 30 dni od wejścia w życie ustawy zmieniającej o

zawieszeniu prawa do emerytury. W aktach sprawy nie ma takich dowodów.

Pozwany w toku sprawy również nie wskazywał na wywiązanie się z tego

obowiązku wobec ubezpieczonej. Skoro do 1 października 2011 r. ubezpieczona

nie została powiadomiona o zmianie, to nie zachodzą podstawy do zawieszenia jej

emerytury od tej daty. Sąd Okręgowy błędnie uznał, że decyzja o zawieszeniu

emerytury jest prawidłowa.

Skarga kasacyjna pozwanego zarzuciła naruszenie art. 27 ustawy

zmieniającej w związku z art. 103a ustawy emerytalnej przez przyjęcie, że pozwany

nieprawidłowo wstrzymał ubezpieczonej wypłatę emerytury. Wskazał na potrzebę

wykładni art. 27 ustawy zmieniającej, ponieważ błędnie przyjęto związek

przyczynowo-skutkowy między brakiem (a przynajmniej jego udokumentowania w

aktach rentowych) powiadomienia ubezpieczonej o zamianie stanu prawnego i

brakiem podstaw do zawieszenia emerytury od 1 października 2011 r. na podstawie

art. 103a ustawy emerytalnej.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zarzut skargi jest zasadny, jednak zaskarżony wyrok należy utrzymać w

mocy wobec wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 13 listopada 2012 r., K 2/12.

Wadliwą była wykładnia art. 27 ustawy zmieniającej, stwierdzająca, że brak

poinformowania przez pozwanego osoby pobierającej emeryturę o konieczności

rozwiązania stosunku pracy stanowił warunek sine qua non obowiązywania

przepisu art. 103a ustawy emerytalnej. Gdyby tak przyjąć, to inną treść miałyby te

przepisy, a także art. 30 ustawy zmieniającej, określający wejście jej życie. W

systemie źródeł prawa powszechnego obowiązywanie aktu normatywnego (ustawy)

nie zależy od indywidualnego poinformowania adresata o wyjściu w życie ustawy

czy o jej zmianie. Sąd Apelacyjny miałby rację, gdyby ustawodawca w art. 27

wprowadził wyjątek od tej zasady, jednak wówczas musiałby wyraźnie określić taki

skutek, czyli nieobowiązywania ustawy wobec indywidualnego adresata. Taka

norma (skutek) z tego przepisu nie wynika. Wykładnia art. 27 przyjęta w

zaskarżonym wyroku prowadziłaby do nieuprawnionego i istotnego zróżnicowania

wobec prawa, tylko ze względu na brak czynności faktycznej, czyli ze względu na

niepoinformowanie o nowej regulacji. Trudno byłoby przy tym uznać, że pozwany

prowadzi rejestr wszystkich emerytów pobierających emerytury przyznane bez

uprzedniego rozwiązania stosunku pracy i że mógłby (zdążyłby) poinformować ich

wszystkich o nowym prawie w terminie 30 dni do wejścia w życie ustawy.

Oczywiście obowiązek z art. 27 ustawy zmieniającej nie jest bez znaczenia, jednak

w aspekcie uprzedniego pouczenia ubezpieczonego, jako warunku zwrotu

nienależnie pobranego świadczenia (emerytury) na podstawie art. 138 ust. 2 pkt 1

ustawy emerytalnej. Nienależnie pobrane świadczenie nie wynikałoby z braku

poinformowania w trybie art. 27 ustawy zmieniającej, lecz z nierozwiązania

stosunku pracy, co zależałoby tylko od ubezpieczonego, nawet gdyby został

pouczony o nowej regulacji. Na podstawie art. 103a prawo do emerytury ulega

zawieszeniu

w przypadku

nierozwiązania

stosunku

pracy,

czyli dalszego

kontynuowania zatrudnienia wykonywanego bezpośrednio przed dniem nabycia

prawa do emerytury.

W ocenie składu rozpoznającego skargę należy jednak zważyć na wyrok

Trybunału Konstytucyjnego z 13 listopada 2012 r., K 2/12, gdyż wynika z niego

zmiana stanu prawnego, której nie można pominąć ze względu na zasadę z art.

316 k.p.c. w związku z art. 39821 k.p.c. Sąd Najwyższy oddala skargę kasacyjną

również wtedy, gdy zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia

odpowiada prawu (art. 39814 k.p.c.). Chodzi o to, że ubezpieczona może żądać

wznowienia postępowania na podstawie art. 4011 k.p.c. Stan faktyczny w jej

sprawie nie jest sporny, znaczenie miałoby tylko prawidłowe zastosowanie prawa

materialnego.

Trybunał Konstytucji w wskazanym wyroku orzekł, iż art. 28 ustawy z dnia 16

grudnia 2010 r. o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych

ustaw (Dz.U. Nr 257, poz. 1726 oraz z 2011 r. Nr 291, poz. 1707) w związku z art.

103a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu

Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227, z 2010 r. Nr 40, poz.

224, Nr 134, poz. 903, Nr 205, poz. 1365, Nr 238, poz. 1578 i Nr 257, poz. 1726, z

2011 r. Nr 75, poz. 398, Nr 149, poz. 887, Nr 168, poz. 1001, Nr 187, poz. 1112 i Nr

205, poz. 1203 oraz z 2012 r. poz. 118 i 251), dodanym przez art. 6 pkt 2 ustawy z

16 grudnia 2010 r., w zakresie, w jakim znajduje zastosowanie do osób, które

nabyły prawo do emerytury przed 1 stycznia 2011 r., bez konieczności rozwiązania

stosunku pracy, jest niezgodny z zasadą ochrony zaufania obywatela do państwa i

stanowionego przez nie prawa wynikającą z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej

Polskiej. Jednocześnie w uzasadnieniu w zakresie skutków wyroku stwierdził, że z

chwilą ogłoszenia sentencji wyroku w Dzienniku Ustaw utraci moc art. 28 ustawy

zmieniającej z 16 grudnia 2010 r. w zakresie, w jakim przewiduje stosowanie art.

103a ustawy o emeryturach i rentach z FUS do osób, które nabyły prawo do

emerytury przed 1 stycznia 2011 r., bez konieczności rozwiązania stosunku pracy.

Znaczy to, że obowiązek rozwiązania stosunku pracy z dotychczasowym

pracodawcą – jako warunek realizacji nabytego prawa do emerytury – nie będzie

miał zastosowania do osób, które nabyły to prawo w okresie od 8 stycznia 2009 r.

do 31 grudnia 2010 r. Natomiast przepis ten pozostaje nadal w obrocie prawnym i

znajduje zastosowanie do osób, które nabyły prawo do emerytury w momencie jego

wejścia w życie i później, tj. od 1 stycznia 2011 r.

Ubezpieczona nabyła prawo do emerytury (według ustaleń w sprawie) 1

marca 2009 r., zatem ma do niej zastosowanie dobrodziejstwo wynikające z

orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego.

Z tych motywów orzeczono jak w sentencji, stosownie do art. 398 14 k.p.c.