Supreme Court dismissed cassation, ruling military pension 2000 calculations must follow pre-2001 law due to Constitutional Court ruling.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court dismissed the cassation appeal filed by a military pensioner against the Military Pension Office regarding his 2000 pension calculation. The pensioner argued that a Constitutional Court ruling invalidating a 2000 amendment required the pension to be calculated using the law as it stood on December 31, 1998. The court held that the Constitutional Court's decision established a specific legal state where the 2000 amendment's new rules could not be applied retroactively to the pensioner's detriment. Consequently, the pension for 2000 must be calculated based on the version of the relevant statute valid as of December 31, 1998.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 40 ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin; Art. 3 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 8 grudnia 2000 r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin; Przy rozliczeniach emerytur wojskowych za rok 2000 stosuje się przepisy ustawy w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 1998 r., a nie zasady wprowadzone przez ustawę zmieniającą, które zostały uznane za niezgodne z Konstytucją w stosunku do tych emerytur.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IATesto completo
Wyrok z dnia 14 lipca 2005 r.
II UK 280/04
Wypłata emerytury wojskowej w roku 2000 powinna być dokonana na
podstawie art. 40 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym
żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (Dz.U. z 1994 r. Nr 10, poz. 36 ze zm.) w
brzmieniu, jakie przepis ten miał w dniu 31 grudnia 1998 r., także po ogłoszeniu
wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5 listopada 2002 r., P 7/01 (Dz.U. Nr
191, poz. 1604).
Przewodniczący SSN Maria Tyszel, Sędziowie SN: Beata Gudowska (sprawozdawca), Andrzej Wasilewski.
Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 lipca 2005 r. sprawy z
wniosku Tadeusza N. przeciwko Wojskowemu Biuru Emerytalnemu w W. o wysokość
emerytury wojskowej za 2000 r., na skutek kasacji wnioskodawcy od wyroku Sądu
Apelacyjnego w Warszawie z dnia 14 lipca 2004 r. [...]
1. o d d a l i ł kasację,
2. zasądził od Tadeusza N. na rzecz Wojskowego Biura Emerytalnego w W.
kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Tadeusz N., pobierający jednocześnie emeryturę wojskową i uzyskujący wynagrodzenie z tytułu zatrudnienia, złożył w dniu 6 listopada 2002 r. wniosek o dokonanie rocznego rozliczenia uzyskanego przychodu w 2000 r. Decyzją z dnia 12 listopada 2002 r. Wojskowe Biuro Emerytalne w W., stosując art. 40 wojskowej ustawy
emerytalnej w brzmieniu sprzed 31 grudnia 1998 r., uwzględniło dochód, tj. przychód
pomniejszony o składkę ubezpieczeniową i koszty uzyskania (osiągnięty przychód kwota 220.973,45 zł; dochód - 204.526,93 zł) i dokonało potrącenia 25% świadczenia
w kwocie 11,816,36 zł.
W odwołaniu ubezpieczony żądał zmiany decyzji i zwrotu tej kwoty. Twierdził,
że zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 8 grudnia 2000 r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu
emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin oraz ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Urzędu Ochrony Państwa, Straży Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej (Dz.U. Nr 122, poz. 1313), analogicznie
do art. 119 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, przy rozliczeniu świadczeń stosuje się zasady obowiązujące w okresie, za który następuje rozliczenie. Skoro art. 3 ustawy zmieniającej
został uznany wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 5 listopada 2002 r. (Dz.U. z
dnia 18 listopada 2002 r.) za niezgodny z Konstytucją, Wojskowe Biuro Emerytalne,
wydając decyzję w dniu 12 listopada 2002 r., powinno było stosować zasady wynikające z art. 40 wojskowej ustawy emerytalnej według stanu prawnego obowiązującego od dnia 1 stycznia 2001 r.
Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie oddalił
odwołanie wyrokiem z dnia 23 września 2003 r. przy zastosowaniu art. 40 wojskowej
ustawy emerytalnej w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 1998 r.
W apelacji ubezpieczony zarzucił, że w dniu 18 listopada 2002 r. nastąpiła
istotna zmiana zasad rozliczania dochodów i świadczeń, którą Sąd Okręgowy powinien był uwzględnić. Przywołał pogląd Sądu Najwyższego wyrażony w wyroku z dnia
12 czerwca 2002 r. (II UKN 419/01), że po ogłoszeniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego uznającego przepis prawa za niezgodny z Konstytucją, przepis ten nie może
być stosowany przez sądy i inne organy. Dodatkowo podniósł, że w zaskarżonej decyzji sprzecznie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego uwzględniono dochód, a nie
przychód.
Wyrokiem z dnia 14 lipca 2004 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie oddalił apelację. Rozważył, że w latach 1999 i 2000 rozliczanie świadczeń dokonywane było na
podstawie art. 40 wspomnianej ustawy w brzmieniu obowiązującym w 1998 r. Prawidłowość takiej praktyki potwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 20 grudnia 2000 r., K 4/99 (OTK 1999 nr 7, poz. 185) i w wyjaśniającym wątpliwości co do
wykładni tego wyroku postanowieniu z dnia 21 marca 2000 r., K 4/99 (OTK 2000 nr
2, poz. 85). Artykuł 40 ustawy w tym brzmieniu ustanawiał zasadę ograniczania kwot
pobranych świadczeń nie więcej niż o 25% kwoty dochodu przekraczającego podstawę wymiaru emerytury i taką zasadę zastosował wojskowy organ rentowy. Rozliczenie z uwzględnieniem możliwości osiągania przychodu bez wpływu na wysokość
pobieranej emerytury dla osób, których emerytura stanowi 75% wymiaru, wprowadzone dopiero od dnia 1 stycznia 2001 r., nie ma zastosowania do stanu faktycznego
sprawy.
Kasacja ubezpieczonego oparta została na podstawie naruszenia art. 40
przez jego niezastosowanie w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 8 grudnia 2000 r. o
zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych w związku z
orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5 listopada 2002 r. i niewłaściwe zastosowanie art. 3 tej ustawy, niezgodnego z art. 2 Konstytucji. Skutkiem tego błędu
było - zdaniem skarżącego - przyjęcie jako podstawy prawnej rozliczenia emerytury
za 2000 r. przepisu art. 40 w brzmieniu, które miał do dnia 31 grudnia 1998 r., i
ustalenie wskutek tego, że nie przysługuje mu świadczenie bez ograniczenia. Skarżący wskazał także na naruszenie przepisów postępowania - art. 328 § 2 k.p.c. w
związku z art. 391 k.p.c., polegające na braku w uzasadnieniu wyroku oceny istotnych zarzutów podniesionych w apelacji, dotyczących obowiązku orzekania na podstawie prawa obowiązującego w czasie wydawania decyzji w dniu 12 listopada 2002
r. Wniosek kasacji obejmował zmianę zaskarżonego wyroku lub jego uchylenie i
przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania w celu dokonania dalszych ustaleń co do wysokości emerytury wynikającej z rozliczenia rocznego w 2000 r.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zasady rozliczania zarobków osiąganych przez emerytów wojskowych w 2000
r. były kilkakrotnie przedmiotem orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego i Sądu Najwyższego. Nie wracając do argumentów odnoszących się do stanu prawnego wprowadzonego przepisem art. 159 pkt 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach
i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. Nr 162, poz. 1118), należy
przypomnieć wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 listopada 2003 r., II UK 154/03
(OSNP 2004 nr 16, poz. 290), stwierdzający, że od dnia 24 grudnia 1999 r. (ogłoszenia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 grudnia 1999 r., K 4/99, Dz.U. Nr
106, poz. 1215) do dnia 1 stycznia 2001 r. (uchwalenia nowej regulacji zasad wypłaty
emerytur wojskowych - art. 1 pkt 3 ustawy z dnia 8 grudnia 2000 r. o zmianie ustawy
o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin oraz ustawy o
zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Urzędu Ochrony Państwa, Straży
Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin, Dz.U.
Nr 122, poz. 1313) przepis art. 40 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu
emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (Dz.U. z 1994 r. Nr 10, poz. 36
ze zm.) powinien być stosowany w brzmieniu, które miał w dniu 31 grudnia 1998 r.
Jeżeli więc pobierający emeryturę lub rentę inwalidzką osiągał w tym roku wynagrodzenie lub dochód z pracy w rozumieniu przepisów o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin, który łącznie z emeryturą lub rentą z uwzględnieniem dodatków przekraczał w tym roku (w stosunku miesięcznym) kwotę podstawy wymiaru
emerytury lub renty, świadczenie podlegało ograniczeniu o kwotę przekroczenia,
jednakże nie więcej niż o 25% kwoty tego świadczenia bez dodatków. Nowe zasady
rozliczeń zostały wprowadzone od dnia 1 stycznia 2001 r. i zgodnie z art. 1 ustawy z
dnia 8 grudnia 2000 r. art. 40 wojskowej ustawy emerytalnej uzyskał treść, zgodnie z
którą osiąganie przychodu z tytułu działalności podlegającej obowiązkowi ubezpieczenia społecznego powoduje zmniejszenie emerytury lub renty inwalidzkiej na zasadach obowiązujących w okresie, za które dokonywane jest rozliczenie, określonych w przepisach art. 104 ust. 1a-6, 8 pkt 1 i 2 oraz ust. 9 i 10 ustawy z dnia 17
grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
(Dz.U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.), z tym że w razie osiągania przychodu w kwocie
przekraczającej 130% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia za kwartał kalendarzowy, ostatnio ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego,
kwota emerytury lub renty inwalidzkiej ulega zmniejszeniu o 25% jej wysokości, jednakże nie mniej niż o kwotę maksymalnego zmniejszenia, o którym mowa w art. 104
ust. 8 pkt 1 i 2 tej ustawy, o której mowa w art. 104 ust. 1. W zmienionym stanie
prawnym emerytury wojskowe - stosownie do art. 104 ust. 8 pkt 1 ustawy o emeryturach i rentach - nie mogą być ograniczone o więcej niż 24 % kwoty bazowej obowiązującej przy ostatniej waloryzacji w 1998 r.
W ustawie z dnia 8 grudnia 2000 r. zamieszczony został przepis przejściowy art. 3, dotyczący emerytur i rent podlegających ograniczeniu w związku z osiąganiem
przychodów w 2000 r., który stanowił w ust. 1 o stosowaniu do nich przepisu art. 40
ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych
oraz ich rodzin (Dz.U. z 1994 r. Nr 10 poz. 36 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym
przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej (1 stycznia 2001 r.). Jednocześnie
w ust. 2 tego przepisu wprowadzone zostało pojęcie „przychodu” będącego podstawą rozliczenia, jako przychodu w rozumieniu ustawy o emeryturach i rentach z
Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, pomniejszonego o płacone przez ubezpieczonego składki na ubezpieczenie emerytalne i rentowe. Ta zmiana rozliczenia za 2000
r. została uznana przez Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 5 listopada 2002 r.,
P 7/01 (Dz.U. Nr 191 nr 1204 z dnia 18 listopada 2002 r.) za niezgodną z art. 2 Konstytucji jako wprowadzona z mocą wsteczną na niekorzyść emerytów i rencistów
osiągających dochody w 2000 r.
Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego ukształtowało taki stan prawa, według
którego przy rozliczeniach emerytur wojskowych za 2000 r. nie uwzględnia się przychodu w pojęciu ustawy o emeryturach i rentach z FUS (art. 3 ust. 1 i 2 ustawy zmieniającej) oraz - oczywiście - nie stosuje się zasad wynikających z art. 1 ustawy zmieniającej brzmienie art. 40 wojskowej ustawy emerytalnej, obowiązujących od dnia 1
stycznia 2001 r. W związku z tym, bez zmian, rozliczeń za 2000 r. dokonuje się stosownie do art. 40 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (Dz.U. z 1994 r. Nr 10, poz. 36 ze zm.) w brzmieniu, jakie miał w dniu 31 grudnia 1998 r.
W tym stanie rzeczy, kasacja jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw,
została oddalona (art. 39312 k.p.c.).