Supreme Court ruled pre-retirement benefit eligibility depends on job loss before unemployment registration, not subsequent public works employment.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court quashed the cassation appeal and remanded the case for a new decision on pre-retirement benefits. The applicant argued that taking temporary public works employment after losing his job should not disqualify him from benefits. The court held that the statutory condition for job loss must refer to employment ending before the applicant registered as unemployed, not work performed during the unemployment period. This interpretation ensures that active job seekers are not penalized for participating in anti-unemployment measures.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 2 ust. 1 pkt 2, ust. 3 oraz 5 pkt 2 ustawy o świadczeniach przedemerytalnych: The prerequisite for pre-retirement benefits based on employer-caused job termination applies to employment ceasing prior to unemployment registration, not to work performed during the unemployment period.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IATesto completo
Wyrok z dnia 4 marca 2009 r.
II UK 274/08
Przesłankę rozwiązania stosunku pracy z przyczyn dotyczących zakładu
pracy, warunkującą prawo do świadczenia przedemerytalnego, należy odnosić
do zatrudnienia, które ustało przed zarejestrowaniem bezrobotnego, a nie do
pracy zleconej mu w ramach prac interwencyjnych i robót publicznych (art. 2
ust. 1 pkt 2, ust. 3 oraz 5 pkt 2 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o świadczeniach przedemerytalnych, Dz.U. Nr 120, poz. 1252 ze zm.).
Przewodniczący SSN Małgorzata Wrębiakowska-Marzec, Sędziowie SN:
Beata Gudowska (sprawozdawca), Zbigniew Myszka.
Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 marca
2009 r. sprawy z wniosku Jana K. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń SpołecznychOddziałowi w P. o świadczenie przedemerytalne, na skutek skargi kasacyjnej wnioskodawcy od wyroku Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 6 maja 2008 r. [...]
u c h y l i ł zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Apelacyjnemu w
Poznaniu do ponownego rozpoznania i orzeczenia o kosztach postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Poznaniu wyrokiem z
dnia 30 kwietnia 2007 r. uwzględnił odwołanie Jana K. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych-Oddziału w P. z dnia 14 listopada 2006 r. i przyznał mu świadczenie przedemerytalne od dnia 19 maja 2006 r. Ustalił, że wnioskodawca ma 63 lata,
łącznie 39 lat, 6 miesięcy i 15 dni okresów składkowych i nieskładkowych. Jego stosunek pracy w PHU „N." - chłodnia w J. został rozwiązany z przyczyn dotyczących
zakładu pracy w dniu 24 września 2004 r., po czym - na podstawie skierowania przez
Powiatowy Urząd Pracy w Z. w ramach robót publicznych - pracował on w specjalnym Ośrodku Szkolno-Wychowawczym w J. Były to dwie terminowe umowy o pracę,
zawarte na czas od dnia 8 listopada 2004 r. do dnia 7 maja 2005 r. i od dnia 10 maja
do dnia 9 listopada 2005 r. bez przedłużenia wobec ustania finansowania wynagrodzenia ze środków przekazywanych przez Powiatowy Urząd Pracy w Z. Następnie w
okresie od dnia 18 listopada 2005 r. do dnia 19 maja 2006 r. wnioskodawca pobierał
zasiłek dla bezrobotnych i w dniu 19 maja 2006 r. złożył wniosek o przyznanie mu
prawa do świadczenia przedemerytalnego. Stosując art. 2 ustawy z dnia 30 kwietnia
2004 r. o świadczeniach przedemerytalnych (Dz.U. Nr 10, poz. 1252) i art. 2 ust. 1
pkt 29 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku
pracy (Dz.U. Nr 99, poz. 1001 ze zm.), Sąd pierwszej instancji odniósł się do ostatniego zatrudnienia wnioskodawcy i stwierdził, że rozwiązanie stosunku pracy w specjalnym Ośrodku Szkolno-Wychowawczym w J. nastąpiło z przyczyn dotyczących
zakładu pracy w rozumieniu przepisów ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach
rynku pracy. Odrzucił sposób interpretacji przepisów ustawy o świadczeniach
przedemerytalnych prowadzącej do stwierdzenia, że podjęcie się przez bezrobotnego pracy w ramach prac interwencyjnych lub robót publicznych powoduje pozbawienie go możliwości ubiegania się o świadczenie przedemerytalne, przy czym zważył,
że prace tego rodzaju zawsze wykonywane są w ramach umów terminowych.
Sąd Apelacyjny, Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Poznaniu uwzględnił apelację organu rentowego, wskazującą, że umowa ta, zgodnie z art. 30 § 1 pkt 4
k.p. ustała z upływem czasu, na który została zawarta, i wyrokiem z dnia 6 maja
2008 r. zmienił zaskarżony wyrok i oddalił odwołanie. Uznał za błędne stanowisko
Sądu pierwszej instancji co do tego, że stosunek pracy z Janem K. został rozwiązany
z przyczyn dotyczących zakładu pracy w znaczeniu przyczyny dotyczącej zakładu
pracy ujętej w art. 2 ust. 1 pkt 29 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Stwierdził, że wygaśnięcie terminowej umowy o
pracę nie może być interpretowane jako rozwiązanie z przyczyn dotyczących zakładu
pracy, a w szczególności jako likwidacja stanowiska pracy z przyczyn ekonomicznych.
Skarga kasacyjna Jana K. została oparta na podstawie naruszenia art. 2 ust. 1
pkt 2 ustawy o świadczeniach przedemerytalnych w związku z art. 2 ust. 1 pkt 29
ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, przez błędną wykładnię,
sprowadzającą się do wyinterpretowania normy, zgodnie z którą „ustanie stosunku
pracy finansowanego w ramach prac interwencyjnych wyklucza przyznanie świadczenia przedemerytalnego, a osoba podejmująca pracę w ramach prac interwencyj-
nych po ich zakończeniu traci uprawnienie do świadczenia, które przysługiwałoby jej,
gdyby prac tych nie podjęła”. Zaskarżając wyrok Sądu drugiej instancji w całości, Jan
K. wniósł o jego uchylenie i orzeczenie co do istoty sprawy przez zmianę zaskarżonej
decyzji i orzeczenie o prawie do świadczenia, ewentualnie uchylenie i przekazanie
sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu w Poznaniu.
W ocenie skarżącego, konieczne jest rozstrzygnięcie kwestii, czy art. 2 ust. 1
pkt 29 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy dotyczy utraty pracy
w warunkach „rynkowych”, w konsekwencji czego ewentualne podjęcie pracy w ramach robót interwencyjnych nie powinno być brane pod uwagę przy ustalaniu zasadności przyznania świadczenia przedemerytalnego. Wskazał, że przyjęta przez
Sąd Apelacyjny wykładnia pogarsza jego sytuację w porównaniu z osobami, które nie
podejmowały prac interwencyjnych, a ponadto jest sprzeczna z celem ustawowych
instytucji przeciwdziałających bezrobociu.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o świadczeniach
przedemerytalnych, prawo do świadczenia przedemerytalnego przysługuje mężczyźnie, z którym rozwiązano stosunek pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy (w
rozumieniu przepisów ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i
instytucjach rynku pracy), który był zatrudniony u tego pracodawcy przez okres nie
krótszy niż 6 miesięcy, ukończył 60 lat oraz ma okres ubezpieczenia uprawniający do
emerytury, wynoszący co najmniej 35 lat. Sąd drugiej instancji, akceptując stanowisko organu ubezpieczeń społecznych, zakwestionował wypełnienie przez skarżącego jednego z wymienionych warunków - rozwiązania stosunku pracy z przyczyny
niedotyczącej pracownika, przy czym jego stwierdzenie, że stosunek pracy świadczonej w ramach robót publicznych ustał z innej przyczyny, jest uzasadnione. Trafnie
jednak skarżący stwierdził, że Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy nie był tym
ostatnim miejscem zatrudnienia, o którym mowa w ustawie o promocji zatrudnienia i
instytucjach rynku pracy.
Bez pogłębionej analizy przepisów wymienionej ustawy jest oczywiste, że zatrudnienie w ramach prac interwencyjnych lub robót publicznych podjęte w okresie po
rozwiązaniu stosunku pracy z przyczyn dotyczących pracodawcy jest tym, które wlicza się do 6-miesięcznego okresu pobierania zasiłku dla bezrobotnych, po którym
przysługuje prawo do zasiłku przedemerytalnego, gdyż tak stanowi art. 2 ust. 5 pkt 2
ustawy o świadczeniach przedemerytalnych. Uzasadnione są więc stwierdzenia
skarżącego odwołujące się do intencji ustawodawcy i celu przepisów tej ustawy pomocy osobom, które utraciły zatrudnienie, a ze względu na staż pracy mogą w
niedługim czasie starać się o emeryturę. Nie można bowiem uznać, że racjonalny
ustawodawca zamierzał doprowadzić do sytuacji, w której osoba, która utraciła pracę
z przyczyn leżących po stronie pracodawcy i podjęła krótkoterminowe zatrudnienie w
ramach prac interwencyjnych byłaby traktowana mniej korzystnie, niż inna osoba
spełniająca warunki prawa do świadczenia przedemerytalnego, która nie podjęła zatrudnienia w ramach prac interwencyjnych. Środki zapobiegania bezrobociu (prace
interwencyjne i roboty publiczne, jak też świadczenie przedemerytalne) nie mogą ze
sobą konkurować, gdyż powinny się uzupełniać i wspierać.
Uznanie pracy świadczonej w ramach robót publicznych przez bezrobotnego
w okresie pobierania zasiłku dla bezrobotnych za zatrudnienie, którego ustanie miałoby nastąpić z przyczyn dotyczących zakładu pracy, w rozumieniu przepisów ustawy
o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy musiałoby prowadzić w praktyce
do unikania podejmowania prac interwencyjnych ze względu na ryzyko utraty prawa
do świadczenia przedemerytalnego. Jeżeli warunek rozwiązania stosunku pracy z
przyczyny nieleżącej po stronie pracownika odnieść do zatrudnienia, z którego ustaniem powstaje prawo do zasiłku dla bezrobotnych, do czego wystarcza literalna wykładnia wszystkich przepisów art. 2 ustawy o świadczeniach przedemerytalnych, to
bezrobotny spełniający warunki do świadczenia przedemerytalnego nie traci prawa
do tego świadczenia z powodu podjęcia zatrudnienia w ramach prac interwencyjnych
w okresie zarejestrowania jako bezrobotny i wyczekiwania na świadczenie. Zgodnie
natomiast z art. 2 ust. 3 pkt 2 ustawy o świadczeniach przedemerytalnych, traci
prawo do świadczenia przedemerytalnego, jeżeli nie podejmie prac interwencyjnych
bez uzasadnionej przyczyny. Uzupełniająco więc tylko, posługując się wykładnią
funkcjonalną i celowościową, należy stwierdzić, że przesłankę rozwiązania stosunku
pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy, warunkującą prawo do świadczenia
przedemerytalnego, należy odnosić do zatrudnienia, które ustało przed zarejestrowaniem bezrobotnego, a nie do pracy zleconej mu w ramach prac inetrwencyjnych i
robót publicznych (art. 2 ust. 1 pkt 2, ust. 3 oraz 5 pkt 2 ustawy o świadczeniach
przedemerytalnych). Nie do zaakceptowania jest bowiem wniosek, że przepisy tej
ustawy nakazują mniej korzystne traktowanie osoby aktywnej, która podjęła pracę w
ramach prac interwencyjnych, od tej, która takiej pracy nie podjęła lub w ogóle nie
otrzymała propozycji jej podjęcia.
Uwzględniając te argumenty, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji (art. 398 15
§ 1 k.p.c.).